Elke school fris, gezond en gecertificeerd?

timer6 min
Elke school fris, gezond en gecertificeerd?

Naar aanleiding van vragen uit de onderwijssector en ook vanuit Duurzaam Gebouwd maakten adviseurs van DGMR en bba binnenmilieu een analyse van WELL, PvE Frisse Scholen en Vignet Gezonde School. Heeft WELL een meerwaarde voor de Nederlandse situatie?

Vlnr. Antwan van Haaren, Froukje van Dijken en Tim Beuker

Schoolbesturen willen hun leerlingen het beste onderwijs bieden. En dat in een goed ingericht en geventileerd maar ook energiezuinig gebouw. Om schoolbesturen en andere stakeholders daarbij te helpen zijn er diverse hulpmiddelen ontwikkeld. Maar welk ‘gereedschap’ pas je toe om ambities inhoud te geven? Bij adviesbureau DGMR is ing. Antwan van Haaren als senior adviseur duurzaamheid & gezondheid betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe scholen en krijgt hij vragen over de toepassing van eisen. Net als ir. Froukje van Dijken en ir. Tim Beuker, beide adviseur bij bba. Het werd tijd om de diverse instrumenten eens tegen elkaar te wegen en te zien of bijvoorbeeld een WELL-certificering voor scholen extra’s biedt.

Wat WELL, wat niet?

Het vertrekpunt voor de vergelijking die de 3 adviseurs maakten, waren de thema’s van WELL versie 2. Beuker: “Versie 1 van WELL was vooral van toepassing op kantoren. Met een oplegnotitie als pilot voor scholen, dus echt opgesplitst. Dat was vrij ingewikkeld en men wilde naar een flexibele systematiek die toepasbaar is voor alle typen gebouwen en functies. WELL gaat over welzijn in de breedste zin van het woord en niet enkel of er voldoende daglicht binnenkomt of dat het niet te warm of te koud is. WELL is een integrale visie en dat gaat ook over voeding, voldoende beweging en het stimuleren van geestelijke gezondheid.” Van Dijken vult aan: “In Nederland gebruiken we vooral PvE Frisse Scholen, maar dat heeft een smallere doelstelling dan WELL. Bij de vergelijking met WELL hebben we daarom ook het Vignet Gezonde School betrokken omdat die tot doel heeft ‘gezondheid’ in scholen te promoten. Veel scholen hebben dat vignet.” Samengevat komt het drietal tot de conclusie dat het PvE Frisse Scholen en het Vignet Gezonde School samen een bredere scope bieden dan WELL. Zo bevat het PvE Frisse Scholen ook richtlijnen om het energiegebruik te beperken. En het Vignet Gezonde School gaat ook in op maatschappelijke thema's, zoals mediawijsheid en seksualiteit.

WELL-thema’s vergeleken met PvE Frisse Scholen en Vignet Gezonde School. Enkele hoofdpunten

Lucht: WELL is specifiek over ‘gezonde lucht’, waarbij ook buitenlucht bij de te nemen maatregelen wordt betrokken. PvE Frisse Scholen gaat daar niet op in.

Water: In de Nederlandse situatie komt schoon drinkwater uit de kraan. WELL biedt hier geen meerwaarde.

Voeding: WELL is specifiek over wat een gezond voedingsbeleid is. Vignet Gezonde School is te vrijblijvend.

Licht: WELL en PvE Frisse Scholen komen min of meer overeen. WELL gaat in op biodynamische verlichting en geeft richtlijnen voor LED-verlichting.

Beweging: WELL geeft richtlijnen om beweging te stimuleren die niet echt van toepassing zijn op scholen. Hier is Gezonde School specifieker, bijvoorbeeld als je kijkt activiteit bevorderende schoolpleinen.

Thermisch comfort: WELL is vergelijkbaar met PvE Frisse Scholen, want beide gaan uit van dezelfde internationale normen. Het PvE Frisse Scholen is specifieker over de regelbaarheid van de temperatuur.

Geluid: WELL en PvE Frisse Scholen komen overeen. PvE Frisse Scholen is beter

afgestemd op de Nederlandse praktijk. WELL gaat echter meer in op akoestische zonering in een schoolgebouw.

Materialen: WELL en PvE FS gaan beide in op de keuze van emissiearme materialen, WELL gaat hier wel veel dieper op in.

Geestelijke gezondheid: WELL gaat uitgebreid in op eisen om dit te bevorderen, maar lijkt vooral gericht op werknemers. Vignet Gezonde School is meer gericht op sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen.

Gemeenschapszin: Vignet Gezonde School bevat de community-gedachte van WELL, dat toch hier meer gericht is op de werkomgeving.

Nu de praktijk

Hoe zit het eigenlijk met de kennis bij verantwoordelijken in het onderwijs over gezondheid en duurzaamheid in relatie tot gebouwen? Van Dijken wijst op de ‘knip’ die er zit in het proces om tot een nieuw of gerenoveerd schoolgebouw te komen. “Op het moment dat een school gebouwd of gerenoveerd gaat worden, ligt het bij de gemeente. De financiering van primair en voortgezet onderwijs is daar belegd. Dan komt het PvE Frisse Scholen in beeld. Zodra na de realisatie de onderhouds- en beheerfase aanbreekt, is het aan het schoolbestuur om een gezond binnenklimaat te waarborgen. Gaat het over een gezonde leefstijl, dan speelt zich dat voornamelijk op schoolniveau af. Daar zie je dan dat het bij een leerkracht wordt belegd en de implementatie is dan afhankelijk van hoe goed diegene zich verdiept in de materie.” Van Haaren: “Wat je wel ziet is dat scholen het Vignet Gezonde School vrij gemakkelijk verkrijgen. In hoeverre ben je een gezonde school als je maar aan enkele zaken voldoet. WELL eist - als je ook voor certificering gaat - dat je de systematiek breed implementeert. Je mag als school niet enkele concepten eruit halen en slechts deelmaatregelen nemen.”

Cultuurverschillen spelen een rol

Beuker wordt door zijn collega’s de WELL-Wikipedia genoemd. Hij zit ook in de WELL-adviesraad voor luchtkwaliteit en thermisch comfort. WELL is niet specifiek Nederlands, hoe is dat te merken? “Er zijn culturele verschillen tussen landen en dat werkt door in WELL. Zo vinden we het in Nederland logisch dat een kind naar school gaat op de fiets. WELL rekent erop dat dat maar ongeveer 5% van leerlingen zal zijn en ziet dat percentage als een stimulans. Dat klopt dus niet voor Nederland.” Van Dijken heeft een ander voorbeeld met schoolkantines: “Volgens WELL moet voor lunchen op school een geschikte ruimte zijn. In Nederland echter blijven de kinderen die tussen de middag overblijven meestal in hetzelfde lokaal waarin ze ook les krijgen. Na het broodje gaan de kinderen naar buiten. Er is geen speciale aandacht voor lunchen en voeding. In andere landen gaat dat echt anders. Kijk naar Frankrijk of naar het Verenigd Koninkrijk waar Jamie Oliver schoolkantines opzet en veel aandacht geeft aan gezond eten. Voor die WELL-eisen, dus een specifiek pauze-ruimte of kantine, is in Nederland gewoon geen budget. Leuke eis van WELL, maar dat zie ik niet in de Nederlandse schoolcultuur ingepast.”

Kosten en opbrengsten

Beuker: “Uitgaande van een school van 10.000 m2 zijn de kosten voor een WELL-certificering zijn ongeveer 2 euro per m2 extra, dus bovenop de kosten van (ver)bouw en eventuele maatregelen. Dit is inclusief oplevermetingen van alle aspecten als luchtkwaliteit, licht et cetera.” Van Haaren wijst op de opbrengst van WELL: “De opbrengstfactor van WELL is een aantoonbaar gezonde school. En, dat zo’n gebouw leerprestaties bevordert is inmiddels wetenschappelijk aangetoond. Als dat een hoger percentage geslaagden oplevert, maakt dat de school aantrekkelijker en zullen meer nieuwe leerlingen inschrijven. Dat levert ook meer financiering op. Eigenlijk hebben we het over het verdienmodel voor scholen. Het zou goed zijn als scholen ook voor deze aspecten van investeren in gezonde gebouwen meer oog hebben.”

Tekst: Tom de Hoog

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c143 c225 c243
Betere leerprestaties en hogere kwaliteit schoolgebouw binnen handbereik

Betere leerprestaties en hogere kwaliteit schoolgebouw ...

31 mrt om 11:01 uur
timer 6 min

Waar moet een gezonde leeromgeving aan voldoen en hoe kun je duurzaamheid inbedden in bestaande plannen? Duurzaam ...

Lees verder »

c21 c127 c143 c225 c245
Onderwijscampus Lelystad geniet van comfortabel binnenklimaat door variabele luchtbehandeling

Onderwijscampus Lelystad geniet van comfortabel ...

29 mrt om 09:01 uur
timer 6 min

Eind dit jaar staat een nieuwe onderwijscampus in Lelystad paraat om te inspireren en te verbinden. Het gebouwencomplex ...

Lees verder »

c21 c143 c162 c245 c263
Nationaal Gezonde Scholen Congres
nov10

Nationaal Gezonde Scholen Congres

“Niets doen is geen optie.” Met die woorden omschrijft Marco van Zandwijk van Ruimte-OK de huidige ...

Lees verder »

c143 c223
Whitepaper: Betere leerprestaties en hogere kwaliteit schoolgebouw binnen handbereik

Whitepaper: Betere leerprestaties en hogere ...

Dringender dan ooit zijn de opgaven voor schoolbesturen om toekomstbestendig te zijn en de leeromgeving gezond ...
c21 c143 c225
Last call voor event schoolverduurzaming: sluit je aan!

Last call voor event schoolverduurzaming: sluit ...

23 feb om 16:30 uur
timer 1 min

In een online eventreeks georganiseerd door Duurzaam Gebouwd en Stedebouw & Architectuur laten we zien welke ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243 c245
Maak jij jouw school gezond en duurzaam?

Maak jij jouw school gezond en duurzaam?

09-11-2020 om 07:00 uur
timer 2 min

Duurzaam Gebouwd zoekt een schoolbestuur dat haar vastgoed samen met experts de gezonde school van Nederland wil ...

Lees verder »

c21 c143 c160 c225 c263
Ontwikkelingen in de scholenbouw

Ontwikkelingen in de scholenbouw

06-11-2020 om 09:01 uur
timer 3 min

"Door covid-19 zet de overheid grootschalig in op betere ventilatie in scholen. Daarvoor stond de verduurzaming ...

Lees verder »

c21 c120 c127 c143 c225 c243 c263
Programma Verbindingsdag Gezonde Scholen is rond 

Programma Verbindingsdag Gezonde Scholen is ...

26-10-2020 om 11:14 uur
timer 2 min

Op 11 november vindt de online Verbindingsdag Gezonde Scholen plaats. Architecten, schoolbesturen, overheden, ...

Lees verder »

c21 c143 c225
Whitepaper geeft oplossingsrichtingen voor beter binnenklimaat scholen

Whitepaper geeft oplossingsrichtingen voor beter ...

14-10-2020 om 07:00 uur
timer 1 min

Zo’n 11% van de onderzochte schoolgebouwen voldoet niet aan de wettelijke ventilatienormen, maar welke zijn ...

Lees verder »

c21 c143 c151 c225 c245
Innovatie maakt scholen en verpleeghuizen gezonder

Innovatie maakt scholen en verpleeghuizen gezonder

13-10-2020 om 17:00 uur
timer 2 min

De kwaliteit van het binnenklimaat in scholen en verpleeghuizen staat in het centrum van de aandacht. Om verbeterpunten ...

Lees verder »

c21 c120 c127 c143 c160 c225 c263
Kabinet stelt 360 miljoen beschikbaar voor niet-coronaproof scholen

Kabinet stelt 360 miljoen beschikbaar voor niet-coronaproof ...

01-10-2020 om 14:55 uur
timer 2 min

Alle schoolgebouwen in Nederland hadden tot 1 oktober te tijd om te laten weten of het ventilatiesystem in ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243
Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle en prestatiecontracten

Van goed geregelde ventilatiesystemen tot controle ...

14-07-2020 om 13:00 uur

Een goed geventileerd schoolgebouw bevordert de gezondheid en de prestaties van leerlingen en leerkrachten. Al ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up