Oog voor detail in eerste ontwerpen woonconcept FLETTS

<span>Oog voor detail in eerste ontwerpen woonconcept FLETTS</span>

Het woningtekort op snelle en duurzame wijze aanpakken, dat is de missie van Dennis van Lith. Met zijn modulaire woonconcept FLETTS maakte hij in het afgelopen jaar furore in de bouwsector. Dat heeft zijn vruchten afgeworpen: woningcorporatie KleurrijkWonen gaat FLETTS-woningen uitrollen en Loer Architecten tekent voor de eerste ontwerpen. Wij spraken met architect Frank Loer over zijn ervaringen met het houtbouwconcept.

Tekst: Reinoud Schaatsbergen
Beeld boven: Impressie van de woningen volgens het woonconcept FLETTS, door Loer Architecten
Foto rechts: Frank Loer, foto door Florian Braakman

&lt;span&gt;Oog voor detail in eerste ontwerpen woonconcept FLETTS&lt;/span&gt;Voor Frank Loer, oprichter van Loer Architecten, is duurzaamheid een van de belangrijkste thema’s in de architectuur. Houtbouw stond dan ook al een poosje op zijn to do-lijst. “Ik heb Dennis leren kennen via Solid Timber [constucteur van houtbouwsystemen, red.] en met hen gekeken naar het houtbouwconcept,” vertelt Loer. “Het modulaire karakter spreekt mij vooral aan. Er ligt een enorme woningbouwopgave waarbij prefabricatie ingezet kan worden voor versnelling. Het concept is daarom opgebouwd uit een aantal repeterende basisprincipes.”

Schoonheid in duurzaamheid

Samen met Solid Timber, FLETTS en KleurrijkWonen is Loer in het voorjaar van 2021 het ontwerpproces ingedoken om een eerste project in Culemborg te ontwikkelen. In elke fase van het proces stond centraal hoe ze een ontwerp konden maken dat te herhalen is op andere locaties. Qua installatietechniek zit dat wel goed, zegt Loer, omdat in het ontwerptraject meerdere deelonderzoeken liepen over onder andere isolatie en dampopenheid. Voor de architect zijn verbeeldingskracht en ruimtelijke kwaliteit belangrijke pijlers van het project. “Ik ben ervan overtuigd dat in schoonheid een vorm van duurzaamheid schuilt.”

“Modulaire houtbouw heeft potentie,” vervolgt Loer, “maar het gaat vaak nog mis op het gebied van esthetiek. Kijk naar noodwoningen: die zijn vaak modulair, maar zien er een beetje uit als containerbouw. Een project kan dan wel duurzaam zijn, maar als het niet mooi genoeg is, leert de ervaring dat het snel wordt afgebroken. Dat is dus juist níet duurzaam.” Om die reden pleit de architect voor schoonheid in elke fase van het project. “Dat geeft plezier in het bouwteam en ook bewoners en de opdrachtgever worden er enthousiast van. Zo creëer je een soort spiraal van positiviteit.”

&lt;span&gt;Oog voor detail in eerste ontwerpen woonconcept FLETTS&lt;/span&gt;
Het overgrote deel van de gevel is een combinatie van bamboe, terwijl de lichtere gevelpanelen bovenop van versteend hout zijn. Beeld door Loer Architecten

Loer ziet het regelmatig gebeuren dat bouwers en ontwerpers weinig interactie hebben, terwijl dat het proces juist ten goede komt. Hij legt uit: “Een bouwteam waarin iedereen een zekere liefde voor zowel de techniek als het ontwerp heeft, komt met betere resultaten. Die interesse lag ook in dit team.” Zo ging Loer samen met Van Lith naar de leveranciers toe om de mogelijkheden voor het ontwerp door te spreken. “Daardoor krijg je ook vanuit hen tips om het mooier of beter te maken.” Volgens Loer is deze vorm van samenwerking cruciaal om tot een kwalitatief eindresultaat te komen. “Er zijn zoveel keuzes te maken in één ontwerp en als je bij elke voor het meest goedkope en eenvoudige gaat, dan is het eindresultaat er ook naar. Bij FLETTS weigerden wij dat te doen.”

Toekomstwaarde

Voor Loer is werken volgens het woonconcept van FLETTS een slimme manier om al in het ontwerp de toekomstbestendigheid van woningen te onderzoeken. “Als je nu een woning wil aanpassen, is dat nogal moeilijk door de vele betonmuren”, zegt hij. “Door een modulaire opbouw van de hoofdstructuur kun je eenvoudiger rekening houden met een halvering, verdubbeling of schakeling van de woning. Op zo’n manier naar de toekomstwaarde van een woningplattegrond kijken, dat je rekening houdt met andere vormen van gebruik, dat is nieuw.”

Loer ziet kansen in deze manier van werken, vooral omdat hij gelooft dat concepten nooit in beton gegoten zijn. “Voor mij zit de lol erin om een concept qua architectuur nog slimmer en beter te maken met de technieken en budgetten die voorhanden zijn”, zegt hij. “We hebben nu gekozen voor een bamboegevel [voor FLETTS, red.]. Dat is een fraai ogend en duurzaam product met een lange levensduur. Daarentegen werken we met de kennis die we nu hebben. Als onderweg blijkt dat een breedte van 60mm te smal is, wordt het de volgende keer misschien wel 80mm. Ik hoop dat FLETTS zich op die manier doorontwikkelt.”

&lt;span&gt;Oog voor detail in eerste ontwerpen woonconcept FLETTS&lt;/span&gt;
Plattegrond van een van de woningen. Beeld door Loer Architecten

Volgens Loer hoort zo’n evolutie van concepten bij de bouwsector. “Als een architect een rondje loopt in een opgeleverd project, ziet hij altijd wel iets dat nog tien procent beter kan”, zegt hij. “Zolang je niet telkens precies hetzelfde doet, blijft het maatwerk. De echte toets van het idee is de realisatie.”

Flexibiliteit gegarandeerd

Een kwalitatieve inzet van modulariteit is dus te vinden in een goede samenwerking. Van Lith, die slechts enkele jaren geleden het idee voor FLETTS bedacht, beaamt dit. “Je stapt een klein beetje in het diepe”, zegt hij, “niet wetende wat er zes maanden later op tafel ligt. Dat vraagt om vertrouwen.” Volgens Van Lith stoelt zo’n samenwerking vooral op het vinden van de juiste balans tussen opdrachtgever en ontwerper. “Ik zie het als een positieve strijd: ik wil standaardisatie om het concept vaker te kunnen toepassen, maar Frank streeft meer naar de esthetiek. En dat moet ook! Uiteindelijk gaat het erom dat er een mooi gebouw staat. Zoals het ontwerp er nu ligt, weet ik zeker dat dit ook zo zal zijn.”

Die ‘strijd’ heeft bovendien niet geleid tot een afzwakking van de standaardisatie-ambitie, zegt Van Lith. “Iets honderd procent hetzelfde neerzetten zie ik niet snel meer gebeuren. Elke kavel is anders, want je hebt met een gemeente en welstand te maken. Toch kunnen we veel principes meenemen naar een volgend project en kijken we samen hoe we op een nieuwe plek er net iets anders mee omgaan. We laten het dus ook niet na, om straks van onze inzichten te leren en zaken te veranderen.”

Voor Van Lith was dit aanvankelijk even slikken, vertelt hij. “Ik had in mijn hoofd dat we een 3D-module in de werkplaats bouwen en dan naar de locatie verschepen. Dat is in de basis een mooie gedachte, maar elke locatie is anders. Die laatste tien à twintig procent kun je qua maatvoering pas op het laatste moment invullen. Daarom maken we nu 2D-elementen, zodat je in de toekomst makkelijker kunt variëren. Het principe blijft hetzelfde, slechts de maat verschilt. Daardoor kunnen we nog meer flexibiliteit garanderen.”


Eerste ontwerpen FLETTS gereed
Voor de zomer van 2021 zijn diverse impressies van het eerste ontwerp van FLETTS onthuld. Daarin is te zien dat de appartementen de hoogte in gaan, maar wel met een setback om luchtigheid te creëren. Loer: “Zie het als een donker volume dat als sokkel dient met daarbovenop een terug gelegen deel in een lichtere kleur.” Bijna de hele constructie is van CLT. Het overgrote deel van de gevel is een combinatie van bamboe, terwijl de lichtere gevelpanelen bovenop van versteend hout zijn, een 100 procent circulair product genaamd Kerloc. Het staal dat nodig is om de balkons aan op te hangen, is verborgen achter het bamboe. Daar waar het staal wel zichtbaar is, is dit gecoat in een bruine tint passend bij het bamboe. Hetzelfde geldt voor de zonwering en privacyschermen in het bovengelegen deel: deze zijn groen getint, net als de Kerloc-gevelelementen.

De appartementen worden modulair als bouwpakket geleverd. De badkamers worden kant en klaar geleverd, inclusief technische ruimte en installaties. Loer geeft aan dat hiervoor slimme combinaties tussen de CLT-binnenwanden en gipswanden zijn gezocht, zonder dat het gevoel van het CLT verloren gaat. “In de woonkamer en keuken zie je het CLT bijvoorbeeld direct”, vertelt Loer. “We streefden naar een eenvoudig beeld met grote gebaren zoals royale glaspuien en balkons aan de straatzijde. De repetitie van de puien komt de bouwbaarheid ten goede.” Voor de zuidgevel is ook gelet op de esthetiek van repeterende elementen. “De schakering van de bamboe-elementen zorgt voor een rijk gevelbeeld. Zowel binnen als buiten is het afwerkniveau hoog. Zo maken we een woongebouw dat luxe aanvoelt binnen de kaders van sociale woningbouw.”

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c190 c225 c260
Fieldlab vol biobased materialen

Fieldlab vol biobased materialen

2 dec om 13:01 uur
timer 3 min

Zo snel mogelijk veel extra woningen realiseren, zonder daarbij de CO2- en stikstofnormen te overschrijden. Dat ...

Lees verder »

c140 c190 c223
Whitepaper: Investeringskansen voor duurzame daken

Whitepaper: Investeringskansen voor duurzame ...

In deze whitepaper ontdek je hoe je met de keuze voor circulaire dakbedekking, mét terugneemgarantie, een ...
c21 c135 c140 c190 c225
Daten met hergebruikte materialen in Apeldoorn

Daten met hergebruikte materialen in Apeldoorn

22 nov om 10:01 uur
timer 5 min

In de gemeente Apeldoorn werkt de afdeling Beheer en Onderhoud mee aan het realiseren van een duurzame, schone ...

Lees verder »

c21 c140 c190 c225 c260
'Hoop is groot dat we in tweede biobased revolutie belanden'

'Hoop is groot dat we in tweede biobased revolutie ...

16 nov om 12:01 uur
timer 6 min

De duurzaam denkende partijen in de bouwsector zijn er inmiddels wel uit: biobased bouwen is de toekomst. We zien ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c243
Pleidooi voor veilige installatie van geïntegreerde pv-systemen

Pleidooi voor veilige installatie van geïntegreerde ...

9 nov om 10:01 uur
timer 3 min

Een goed, vakkundig en veilig aangelegd PV-systeem dat in een dak wordt geïntegreerd heeft een grote reeks ...

Lees verder »

c21 c140 c190 c225
Investeringskansen voor duurzame daken

Investeringskansen voor duurzame daken

31 okt om 16:01 uur
timer 2 min

Wie een dak wil bouwen of renoveren en daarbij bewust een circulaire keuze wil maken, kan profiteren van gunstige ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c265
Hoe wordt de warmtepomp sexy?

Hoe wordt de warmtepomp sexy?

6 okt om 15:01 uur
timer 1 min

Door de energiecrisis en het naderende einde van de cv-ketel staat de warmtepomp aan de vooravond van een grote ...

Lees verder »

c19 c21 c190 c225
Vloerenfabrikant goed op weg om CO2-negatief te worden

Vloerenfabrikant goed op weg om CO2-negatief ...

29 sep om 10:01 uur
timer 2 min

Op basis van de PAS 2060-norm is Interface als eerste bedrijf in de vloerenindustrie onafhankelijk gecertificeerd ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Lancering van eerste volledig circulaire deur

Lancering van eerste volledig circulaire deur

28 sep om 10:01 uur
timer 4 min

Dankzij een innovatief clicksysteem kunnen deuren makkelijk uit elkaar worden gehaald en is de eerste volledig ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Rentmeester 2050 brengt bergen circulariteit

Rentmeester 2050 brengt bergen circulariteit

26 sep om 10:01 uur
timer 6 min

Aan de rand van Borne bulkt een kantoorgebouw van de circulaire oplossingen. Je hoeft geen geoefend oog te bezitten ...

Lees verder »

c21 c122 c190 c225 c276
MPG van nieuwbouw verlagen met isolatiemateriaal

MPG van nieuwbouw verlagen met isolatiemateriaal

23 sep om 08:01 uur
timer 4 min

Met de registratie van bouwmaterialen in de Nationale Milieudatabase kunnen architecten, adviseurs en projectontwikkelaars ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c260 c295
Pleidooi voor veel sterkere sturing op milieu-impact

Pleidooi voor veel sterkere sturing op milieu-impact

20 sep om 12:01 uur
timer 1 min

Eerder deze maand lanceerden koplopers uit de bouwsector een manifest dat pleit voor scherpere regelgeving in ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up