Kip en ei van circulair bouwen

timer4 min
Kip en ei van circulair bouwen

In ons eerste, dubbeldikke digitale magazine van 2022 lees je drie expertcolumns van de hand van Marten Valk, Coen Verboom en Hans Korbee. Zij gaan in op de vele aspecten van circulair bouwen, zoals de de sociaal-culturele kant en de kansen voor biobased materialen. Korbee neemt je bovendien mee in een diepgravend artikel over de milieukosten in 2050 en het herstel van biodiversiteit.

Koplopers

Marten Valk: “In transities is het noodzakelijk om de technische kant te overstijgen en de sociaal-culturele kant te includeren. Welke dynamiek speelt er in deze tijden van chaos in de bouwsector? Hoe versnellen we gezamenlijk de koers en nemen we iedereen daar tegelijkertijd in mee? Laten we uitsteken boven de bouwsector, nieuwe bruggen bouwen en de boel opschudden voordat we te snel over nieuwe EPG+MPG-eisen praten.

Hierbij speelt mee”, aldus Valk (foto onder), “dat de overheid en het traditionele bedrijfsleven met elkaar in bed liggen. De lobbykracht van de heersende macht voorkomt dat de regelgeving op natuurlijke wijze de tijdgeest volgt. Daarom is het interessant om te kijken naar de houding en het gedrag van koplopers.

Kip en ei van circulair bouwen

Koplopers worden gedreven door intrinsieke motivatie in combinatie met het voelen van een externe urgentie. Vanuit die urgentie maken ze zich boos over zouteloze regelgeving vanuit de overheid en de vertragende lobbykracht van de heersende macht. Volgens mij is het effectiever als ze hun boosheid kanaliseren en inzetten voor meer furore aan kop van de koers. Zo laten ze de massa versnellen en voorkomen ze dat gedoe rond regelgeving hen afremt.

Marten Valk - De sociaal-culturele kant van transitie in de bouw

Lisdodde

Coen Verboom: “Wat was er eerder: de kip of het ei? Die vraag is een goede metafoor voor innovatie in de circulaire bouw. We willen wel circulair bouwen, maar de materialen zijn er niet, of niet voldoende. En die materialen zijn er niet omdat ze niet of nauwelijks afgenomen worden.

Kip en ei van circulair bouwenDijkstra Draisma besloot”, aldus Coen Verboom (foto rechts), “een paar jaar geleden dat het eigenlijk niet uitmaakt wat er eerder komt, zolang er maar íéts eerder komt. Uit de levenscyclusanalyse (LCA) van onze producten kwam naar voren dat vooral op het gebied van isolatie veel te winnen was. Daar is onze jacht naar de kip - óf het ei - begonnen.

Onze zoektocht ging langs diverse materialen. Cellulose, wc-papier en gebruikte spijkerbroeken passeerden de revue. Uiteindelijk kwamen we bij lisdodde, de bekende sigarenplant uit de sloot.
Uit deze plant halen we materiaal dat vergelijkbare prestaties levert als bijvoorbeeld cellulose. Lisdodde is een materiaal dat we jaarlijks kunnen oogsten, het bespaart veel CO2 en past heel goed in onze bouwsystemen. Een circulair ei.”

Coen Verboom - De kip en het ei van circulair bouwen

Spraakverwarring

Kip en ei van circulair bouwen“Transities leiden altijd tot spraakverwarring. Partijen denken dezelfde taal te spreken, maar dat blijkt toch niet altijd het geval”, ziet Hans Korbee (foto rechts). “Omdat circulair bouwen zoveel fasen omvat - van winning van grondstoffen tot hergebruik na einde levensduur - en zoveel rollen - van ontwikkelaar tot bewoner en van bouwer tot financier - kost het tijd en moeite om een gemeenschappelijke taal en begrippenkader te ontwikkelen en eigen te maken.

Hoewel de huidige uitwerking nog onderwerp van felle discussies is, is er een toenemend aantal partijen dat het achterliggende denkmodel ondersteunt. De stip aan de horizon wordt daarmee dat de milieukosten van de bouw in 2050 per saldo en op jaarbasis op nul uitkomen.

Biodiversiteit nog een stiefkindje

Steeds breder dringt het besef door dat biodiversiteit letterlijk van levensbelang is voor de mens. Verscheidenheid aan levensvormen is niet alleen de ontstaansbron van nieuw leven, maar ook essentieel voor het herstel van milieuschade. Het verlies aan biodiversiteit zowel op landelijk als mondiaal niveau is in toenemende mate zorgwekkend.

Hoopgevend is de mogelijkheid om biodiversiteit niet alleen af te breken, maar ook op te bouwen. Het streven naar behoud van diversiteit krijgt daarmee twee wapens: schade verminderen en toename faciliteren. Twee voorbeelden uit de praktijk hierbij: gebruik van tropisch hout met FSC-keur zorgt niet alleen voor minder schade bij het kappen, maar ook voor een toename van de vitaliteit van de bossen en lokale economieën.

Dichter bij huis laten de projecten in het kader van ruimte voor de rivier zien hoe winning van zand en grind samengaan met minder overstromingen en meer biodiversiteit. Deze factoren kunnen voor een groot deel binnen de huidige LCA-berekeningen worden meegenomen en daarmee een waardering in de Nationale Milieu Database NMD krijgen. Maar met ‘goede’ grondstoffen kun je nog steeds ‘foute’ projecten realiseren.”

Hans Korbee - Circulair: milieukosten naar nul en herstel biodiversiteit

Je leest de complete columns in het uitgebreide, gratis digitale magazine Circulariteit.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c185 c190 c225 c260
Biobased hypotheek stimulans voor alternatieve bouwmaterialen

Biobased hypotheek stimulans voor alternatieve ...

14 jun om 10:01 uur
timer 4 min

De Triodos Bank lanceert deze maand als eerste Nederlandse geldverstrekker een hypotheek waarbij de rente gekoppeld ...

Lees verder »

c21 c135 c190 c225 c244
Nieuwe tool opent weg voor ruimere inzet duurzaam beton

Nieuwe tool opent weg voor ruimere inzet duurzaam ...

9 jun om 11:01 uur
timer 3 min

TNO heeft een nieuwe aanpak en tool ontwikkeld om de toepassing te verbeteren van duurzamere betonsoorten en secundaire ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Volop kansen voor hergebruik van kalkzandsteen

Volop kansen voor hergebruik van kalkzandsteen

2 jun om 13:01 uur
timer 7 min

Sloopbedrijven zijn al decennialang circulair bezig en zien hun belang in de verduurzaming van de maatschappij ...

Lees verder »

c21 c135 c185 c190 c225 c260
Nationale Conferentie Circulaire Bouweconomie

Nationale Conferentie Circulaire Bouweconomie

2 jun om 10:01 uur
timer 2 min

Wil jij meedenken en -praten over de toekomst van de circulaire bouweconomie? Met aandacht voor talloze sectoren ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225 c260
De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

De inspiratie van een eigenwijs, circulair bouwproject

20 apr om 10:01 uur
timer 5 min

Met een grondig inkijkje in het circulair ontwerpen én bouwen gaf architect Fulco Treffers een inspirerende ...

Lees verder »

c21 c120 c190 c225
Transformatie: bekend kantoorpand wordt schoolgebouw

Transformatie: bekend kantoorpand wordt schoolgebouw

30 mrt om 10:01 uur
timer 1 min

Van Wijnen heeft de renovatie- en sloopwerkzaamheden in de drie torens van het bekende Zandkasteel afgerond. Hierna ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c244
Meer eenduidigheid moet circulariteit écht vooruithelpen

Meer eenduidigheid moet circulariteit écht ...

29 mrt om 15:01 uur
timer 3 min

Het circulair maken van de economie en bouw vergt veel inspanningen. De mogelijkheden en eisen kennen diverse ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Circuloco: circulaire ‘hut’ als Floriade-paviljoen

Circuloco: circulaire ‘hut’ als ...

25 mrt om 10:01 uur
timer 3 min

Op het Floriade-terrein in Almere wordt in drie maanden tijd een bijzonder circulair pand gebouwd: Circuloco. ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Demontabel icoon van 165.000 kilogram staal

Demontabel icoon van 165.000 kilogram staal

24 mrt om 15:01 uur
timer 3 min

Op het Leiden Bio Science Park is een knap staaltje werk opgeleverd. Letterlijk. Het nieuwe laboratoriumgebouw ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Circulariteit concreet maken met citumen

Circulariteit concreet maken met citumen

11 mrt om 10:15 uur
timer 1 min

Oogst en hergebruik van materialen, ontwerpen voor demontage en de toepassing van circulaire innovaties: zo maak ...

Lees verder »

c21 c135 c190 c225
Extreem duurzaam museum met eigen geschiedenis

Extreem duurzaam museum met eigen geschiedenis

1 mrt om 16:01 uur
timer 2 min

Het monumentale postkantoor van Venlo is omgetoverd tot een heel toegankelijk en duurzaam museum met een bijzondere ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Circulariteit over meerdere ketens heen

Circulariteit over meerdere ketens heen

17 feb om 16:31 uur
timer 6 min

In de Week van de Circulaire Economie pakte de gemeente Apeldoorn uit met een grondige analyse van haar materialendepot, ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up