'Circulaire economie niet relevant bij musea'

'Circulaire economie niet relevant bij musea'

Als het maatschappelijk cultureel vastgoed – zoals musea – betreft, dan gaat de circulaire-economiegedachte aan de deur van architect Hans van Heeswijk voorbij. “Ik hoop dat onze ontwerpen er over 200 jaar nog staan. Dat kan alleen als je tijdloos, flexibel en degelijk bouwt: niet alleen wat betreft ontwerp, maar ook wat betreft materiaalgebruik.”

Het Amsterdamse architectenbureau was de afgelopen jaren bij meerdere prestigieuze projecten betrokken, waaronder het Mauritshuis in Den Haag en het Museum MORE in het Gelderse Gorssel.

In Den Haag werden twee monumentale panden ondergrond met elkaar verbonden: het oorspronkelijk zeventiende-eeuwse Mauritshuis en het voormalige hoekpand van Sociëteit de Witte (na heropening omgedoopt tot Royal Dutch Shell Vleugel) aan de overzijde van de straat. In Gorssel werd het gemeentehuis uit 1914 uitgebreid met een moderne ‘vleugel’.

Beschermde monumenten

Zowel de panden in Den Haag als het pand in Gorssel zijn beschermde monumenten. In het geval van het Mauritshuis gaat het om een rijksmonument. In Gorssel betreft het een gemeentelijk monument. “Bij het Mauritshuis was er maar weinig ruimte om het pand aan de buitenkant aan te passen. Een logische gedachte is dan om de grond in te gaan. In Gorssel was die mogelijkheid er wel. We hebben daar gekozen voor het contrasterend effect wat betreft ontwerp en uitstraling, maar bij de keuze voor materialen zijn we juist heel terughoudend gebleven”, vertelt Van Heeswijk.

Flexibel bouwen met heldere structuur

Wat maatschappelijk cultureel vastgoed onderscheidt van ander vastgoed is, wat Van Heeswijk betreft de tijdloosheid en, daaraan gekoppeld, het materiaalgebruik. “In het geval van het Mauritshuis en Museum MORE renoveer je oude monumentale panden met als uitgangspunt dat ze er over een paar honderd jaar nog staan. Dat betekent bijvoorbeeld dat je flexibel bouwt met een heldere structuur. Je weet immers niet hoe de museumwereld zich ontwikkelt over 50 of 100 jaar. Het museumbezoek groeit nu nog jaarlijks, maar er kan een tijd komen waarbij de bezoekersaantallen teuglopen. Daarnaast kunnen de activiteiten van een museum in de loop der jaren veranderen. Nu zijn het nog musea in de klassieke zin van het woord: kijken naar kunstobjecten. Dat kan zo maar veranderen. In veel musea zie je al meer dynamiek met aanvullende activiteiten voor het publiek. Misschien worden het wel veel meer ontmoetings- of doeplekken. In het ontwerp probeer je nu al wat rekening te houden met deze ontwikkelingen. Simpelweg komt het er op neer dat we de cascovorm in beide gebouwen als uitgangspunt hebben genomen. Inpandig hebben we gestreefd naar maximale vrijheid. Dus flexibele wanden die eventueel eenvoudig te verplaatsen zijn. De Royal Dutch Shell Vleugel zo ingericht dat de zalen ook eenvoudig zijn aan te passen voor lezingen en recepties. De wanden zijn eenvoudig te verplaatsen en in de vloeren zijn aansluitingen gemaakt voor netwerkverbindingen.”

Het Mauritshuis is ondergronds verbonden met het pand aan de overzijde van de straat. (foto: Luuk Kramer)

De voorkeur van Van Heeswijk voor natuurlijke materialen zoals hout, glas en steen paste exact in het beeld dat het Mauritshuis had van de beoogde uitstraling. “Naast sfeer en uitstraling hebben we bij de materiaalkeuze ook gekeken naar duurzaamheid en slijtvastheid van de materialen in verband met de grote hoeveelheden bezoekers”, vertelt zakelijk directeur Victor Moussault van het Mauritshuis. “Onze keuze is niet bepaald door de vraag of het materiaal eventueel in een later stadium in aanmerking komt voor hergebruik. Ik ben van mening dat die vraag voor ons museum niet relevant is.”

Moussaults redenatie paste exact in het plaatje van Van Heeswijk. Ook hij koos voor materialen die passen bij zijn visie op maatschappelijk (cultureel) vastgoed. “Degelijk en robuust en niet te modieus. Contrasteren mag, zoals bij het museum in Gorssel, maar op een ingetogen manier met degelijke en tijdloze materialen.”

Bestand tegen vele bezoek

Van Heeswijk noemt het bewust eigentijds en juist niet modieus. “We maken altijd gebruik van hoogwaardige materialen. Het materiaal moet er in zijn verschijningsvorm netjes uitzien en bestand zijn tegen het vele bezoek. Daarnaast moet het ook eenvoudig te onderhouden en te reinigen zijn. Daarbij speelt hergebruik in principe geen rol. Dat is ook reden dat ik in dit geval niet zo heel veel kan met de circulaire-economiegedachte. Als ik voor dit soort panden ontwerpen maak, dan doe ik dat niet met de gedachte dat de panden over 40 jaar weer ontmanteld moeten worden.”

Foto: Met dank aan de flexibele inrichting kan het museum op termijn worden aangepast aan een veranderende functies, activiteiten of bezoekersaantallen. (Foto: Luuk Kramer, Imre Csány/DAPh)

Een uitgebreide versie van dit artikel is verschenen in Duurzaam Gebouwd Magazine #31.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c127 c169 c225
'Leisure-sector heeft trendsetters nodig in verduurzaming'

'Leisure-sector heeft trendsetters nodig in ...

29-10-2018 om 08:00 uur
timer 3 min

Met een gaskraan die in 2030 dichtgaat en een verhoogde gasbelasting zoeken partijen in de bouw- en vastgoedsector ...

Lees verder »

c169 c225
Tilburg wil horeca verduurzamen

Tilburg wil horeca verduurzamen

04-12-2017 om 11:00 uur

De horeca in Tilburg wil het energieverbruik verminderen en voedselverspilling tegengaan. Met een Green Deal willen ...

Lees verder »

c169 c223
Leisure-vastgoed toekomstbestendig maken

Leisure-vastgoed toekomstbestendig maken

starstarstarstar_halfstar_border
In de gratis whitepaper ‘Best practices van leisure’ vind je uitgebreide informatie en inspiratie ...
c148 c169 c225
Optimaal binnenklimaat voor zwembaden

Optimaal binnenklimaat voor zwembaden

21-11-2017 om 08:00 uur

Duurzaam Gebouwd-partner Kieback&Peter lanceerde een whitepaper over het verbeteren van het binnenklimaat van ...

Lees verder »

c160 c169 c225
Bank wil hele hypotheekportefeuille naar energielabel A

Bank wil hele hypotheekportefeuille naar energielabel ...

10-08-2017 om 13:00 uur

ABN Amro heeft de ambitie om haar gehele portefeuille onroerend goed te verbeteren naar gemiddeld energielabel ...

Lees verder »

c26 c169
Gouden Green Key voor hotel in Enschede

Gouden Green Key voor hotel in Enschede

02-08-2017 om 13:00 uur

De Broeierd in Enschede is bekroond met de Gouden Green Key, de hoogst mogelijke onderscheiding op het gebied ...

Lees verder »

c26 c120 c169
Stadsmuseum Breda vernieuwd

Stadsmuseum Breda vernieuwd

01-08-2017 om 11:00 uur

Het Stedelijk Museum Breda werd in een half jaar tijd ingrijpend vernieuwd. Zo zijn onder andere de buitengevels ...

Lees verder »

c26 c169
Glazen overkapping als eyecatcher van winkelpanden

Glazen overkapping als eyecatcher van winkelpanden

19-07-2017 om 13:00 uur

Op de plaats van het voormalige hoofdgebouw van Fortis aan het Rokin in Amsterdam opent komende augustus 2017 de ...

Lees verder »

c169 c225
Cambuur krijgt energieneutraal voetbalstadion

Cambuur krijgt energieneutraal voetbalstadion

22-06-2017 om 08:00 uur

Naar verwachting speelt SC Cambuur in 2020 in het eerste energieneutrale voetbalstadion van Nederland.

Lees verder »

c169 c225
Winkelcentra en retailgebieden genomineerd voor NRW Jaarprijs 2017

Winkelcentra en retailgebieden genomineerd voor ...

31-05-2017 om 11:00 uur

5 genomineerde winkelcentra en retailgebieden voor de NRW Jaarprijs 2017 werden tijdens de PROVADA bekendgemaakt.

Lees verder »

c26 c136 c169
Demontabele judoaccommodatie op Papendal

Demontabele judoaccommodatie op Papendal

11-05-2017 om 15:30 uur

Sportcentrum Papendal beschikt sinds kort over een nieuwe topsportaccommodatie  voor judoka’s. Een bijzondere ...

Lees verder »

c26 c148 c169
Stadswarmte voor Rotterdams winkelcentrum

Stadswarmte voor Rotterdams winkelcentrum

28-04-2017 om 13:00 uur

In de transitie naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving in 2030 kunnen warmtenetten een belangrijke rol spelen. ...

Lees verder »

Reacties

Een circulaire economie gaat om het "social fair winnen, -inzetten en -behouden van grondstoffen voor de mens als soort". Ook bij musea is dat van toepassing. In lineair denken is 200 jaar lang. Op het bestaan van de mens als soort is het een fractie. In veel gevallen wordt er gesproken over 'circulair' maar wordt het 'verlengen van lineair' gedaan. De 'waarde' creatie gaat dan over geld alleen ipv het gelijkwaardig behoud van de voorraad van de planeet, en daar een verdienmodel aanhangen.

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up