10 Amsterdamse scholen verbeteren binnenklimaat en energieprestatie

timer6 min
10 Amsterdamse scholen verbeteren binnenklimaat en energieprestatie

Een lagere CO2-uitstoot, hogere leerprestaties en gelijkblijvende kosten. Met die ambitie heeft stadsdeel Zuid van de gemeente Amsterdam in 2014 de 10 meest urgente schoolgebouwen aangepakt. Hoe knap je 10 basisscholen in 1 keer op? Hoe gebruik je daarbij maximaal de kennis van de markt? Hoe kunnen zowel het binnenmilieu als de energieprestaties integraal worden verbeterd? Na evaluatie blijkt: een succesvolle aanpak, voor herhaling vatbaar.

Stadsdeel Zuid startte eind 2013 met een nieuwe, integrale aanpak in het project ‘Verbeteren Binnenklimaat en Energieprestaties’. Het Stadsdeel heeft hiervoor actief schoolbesturen benaderd. Albèrt Duyst, projectleider namens de gemeente Amsterdam: “Voor de schoolbesturen is exploitatieneutraliteit van belang. Door de markt op basis van prestatie-eisen uit te dagen een gegarandeerd kwaliteitsniveau te halen is een optimale set van maatregelen gerealiseerd. Cruciaal voor de business cases was dat energieprestatie en binnenmilieumaatregelen in samenhang zijn aangepakt.” Het Stadsdeel heeft de kosten voor achterstallig onderhoud en verbetering van het binnenmilieu grotendeels gefinancierd; de schoolbesturen moesten 20% meefinancieren plus de energiemaatregelen met een terugverdientijd tot tien jaar.

Sturen op outputprestaties

De resultaten van deze aanpak liegen er niet om. Ten opzichte van de traditionele maatregelengestuurde EBA-methodiek zijn een 25 keer zo hoge CO2-besparing (5 ton CO2-reductie), 50% betere binnenmilieuprestaties èn garanties voor een goede luchtkwaliteit gerealiseerd. Daarnaast zijn de exploitatielasten voor schoolbesturen gelijk gebleven of zelfs fors gedaald. Per school is er een jaarlijkse kostenbesparing van € 500 in plaats van extra kosten van € 600. De gemiddelde totale kosten per school in Stadsdeel Zuid bedroegen € 250.000, gelijk aan de kosten die bij de EBA-aanpak aan een gemiddelde school worden besteed.

10 Amsterdamse scholen verbeteren binnenklimaat en energieprestatieBij De Ark zijn de verpakkingen van de ventilatoren ook nog gebruikt.

Integraal: gezondheid en energie

De sleutel tot succes zit volgens Machiel Karels, projectleider bij DWA, in een compleet pakket maatregelen per school dat in dialoog met schoolbesturen en marktpartijen wordt vastgesteld. “Bij de traditionele aanpak ligt de focus op maatregelen, waarbij de samenhang en integraliteit ontbreekt.” Ook schoolbesturen worden vaak maar globaal betrokken bij de keuzes ten aanzien van de juiste maatregelen en hoe en wanneer die worden gerealiseerd.

Prestatiecontract

Een belangrijk onderdeel is dat één consortium van bouwer en installateur voor alle scholen het ontwerp, realisatie en optioneel ook het onderhoud doet. Deze partij is geselecteerd op basis van prestatieverbetering van het binnenmilieu en gelijkblijvende exploitatiekosten. “Belangrijk is dat we de gewenste kwaliteitsverbetering aanbesteden en niet vooraf voorgeschreven en uitgewerkte maatregelen,” concludeert Karels.

10 Amsterdamse scholen verbeteren binnenklimaat en energieprestatieBekijk de afbeelding over luchtkwaliteit en comfort en gebruikerservaringen op volledige grootte

Tevreden scholen

Schoolbesturen en directeuren zijn tevreden met de aanpak. Roland Kruijsman, beleidsmedewerker huisvesting bij stichting KBA Nw West, over de aanpak in basisschool De Ark: “Nu al het werk gereed is, blikken we terug op een spannend en leerzaam proces. De resultaten monitoren we ook de komende tijd om energieprestaties en luchtkwaliteit te contoleren.” David Mulder, beleidsmedewerker huisvesting Openbaar Onderwijs aan de Amstel over de Derde Dalton school: “In dit gebouw uit 1904 is zonder veel inbreuk aan het gebouw tijdens de zomervakantie een centraal luchtbehandelingssysteem ingevoerd. Wij zijn blij met het resultaat!” John van der Woning, directeur Willemsparkschool, waar 4,7 ton CO2 is bespaard, 10% van het totaal, plus € 800 per jaar in de exploitatielasten: “De maatregelen die op de Willemsparkschool zijn genomen zorgen voor energiebesparing en een verhoging van het comfort van het binnenklimaat. Het project past daarmee in de huidige tijdgeest waarbij er bewuster met grondstoffen wordt omgegaan. De praktische toepassing spreekt tot de verbeelding bij onze leerlingen en dat is handig in de aandacht die we hieraan besteden tijdens onze lessen.”

Meer informatie over energiezuinige en frisse scholen is te vinden op GreenDealScholen.nl. Voor deskundig, onafhankelijk en kosteloos advies: bel de Green Deal Scholen Helpdesk: 085-3032602 of mail naar info@greendealscholen.nl. Voor achtergrondinformatie, instrumenten en voorbeelden: kijk op www.rvo.nl/frissescholen.

10 Amsterdamse scholen verbeteren binnenklimaat en energieprestatie

Aanpak in Amsterdam-Zuid in 6 stappen

1 Quickscans

  • Metingen en opnamen in de tien scholen toonden de huidige kwaliteit en het verbeterpotentieel van onder andere binnenmilieu en energiegebruik.
  • Ervaren gebouwinspecteurs stelden vast dat de gebouwen op binnenluchtkwaliteit nagenoeg allemaal onder de maat scoren. Alle scholen voldeden niet of nauwelijks aan klasse C voor luchtverversing volgens het PVE Frisse Scholen.
  • Voor de energieprestatie beoordeelden de inspecteurs de energetische kwaliteit van onder andere isolatie van het dak, gevel en vloer, glassoort, kierdichting, verwarmingsinstallatie, verlichting, klimaatregeling en ventilatiesysteem.
  • In overleg is vastgesteld welke scholen als eerste moesten worden aangepakt.
  • Resultaat: beoordeling binnenmilieu, prioritering scholen en mogelijke maatregelen.

2 Business cases

  • Schoolbesturen droegen samen met Stadsdeel Zuid bij aan een totaalpakket aan investeringen.
  • Het stadsdeel heeft de maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit, de thermische isolatie en de PV-panelen gefinancierd. De schoolbesturen betaalden een vaste voet én de maatregelen die zichzelf binnen een periode van tien jaar terugverdienen.
  • Aanvullend op de prestatiegerichte maatregelen werden voor een aantal scholen ook toegekende voorzieningen vanuit het Huisvestingsprogramma uitgevoerd. Zo ontstaat een kostenvoordeel, bijvoorbeeld bij de combinatie van dakvervanging en dakisolatie.
  • Resultaat: voldoende budget om zeven tot tien scholen integraal te verbeteren.

3 Markt en aanbesteding

  • Meerdere consortia presenteerden hun plannen in diverse dialoogrondes.
  • De nieuwe insteek van de aanbesteding daagde de marktpartijen uit om maximale kwaliteit te leveren voor een vaststaand budget.
  • Eisen in de aanbesteding waren een gegarandeerde binnenmilieuverbetering, gelijkblijvende exploitatiekosten en optimalisatie van het plan.
  • Het spanningsveld tussen binnenmilieuverbetering en energiebesparing zorgde voor integrale kwaliteitsverbetering. 
  • Resultaat: gunning aan consortium met hoogste kwaliteit voor vastgestelde prijzen.

4 Ontwerp en meetprotocol

  • Het consortium werkte het ontwerp uit per school. Het projectteam toetste het ontwerp, de realisatie en de oplevering voortdurend op de aangeboden prestatiegaranties.
  • Het projectteam ontwikkelde samen met Ruimte-OK een standaard meetprotocol. Inspecteurs voerden metingen uit voor en na het toepassen van de verbetermaatregelen.
  • Resultaat: goedgekeurd ontwerp per school en standaard meetprotocol.

5 Realisatie

  • Het consortium paste per school een pakket aan maatregelen toe.
  • In tien factsheets is dit per school inzichtelijk gemaakt.
  • Dankzij de prestatie-eisen voor het uitvoeren van schoolgebonden maatregelen garandeert het project minimaal kwaliteitsniveau.
  • Resultaat: verbeterd binnenklimaat en verlaagd energiegebruik van de scholen.

6 Gebruik en onderhoud

  • De schoolbesturen konden voor tien jaar het onderhoud van de installaties voor luchtbehandeling en de zonnepanelen in opdracht geven.
  • Het onderhoud is integraal meegenomen in de aanbesteding. Deze schoolbesturen hebben zelf de keuze of zij het onderhoud in opdracht geven. In dat geval is het consortium verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud en moet gedurende tien jaar de prestaties garanderen. Na tien jaar worden de installaties overgedragen op de voorgeschreven conditie.
  • Gebruikers van zeven scholen meldden zowel voor als na de aanpak hun beleving van het binnenklimaat in een schriftelijke enquête. De resultaten laten zien dat gebruikers alle comfortaspecten hoger waarderen: luchtkwaliteit, thermisch comfort, visueel comfort en akoestisch comfort.
  • Resultaat: gedurende de exploitatieperiode een goede luchtkwaliteit en laag energiegebruik.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c143 c148 c225 c263
‘Scholen moeten naast ventilatie ook aan luchtreiniging werken’

‘Scholen moeten naast ventilatie ook aan ...

10 okt om 07:00 uur
timer 5 min

Met het stijgen van de coronabesmettingen staan veel scholen voor een fikse uitdaging. Volgens prof. dr. ir. Bert ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c293
Subsidies en ambities voor DG Expeditie KBS De Marke

Subsidies en ambities voor DG Expeditie KBS ...

5 okt om 16:32 uur

Op dinsdag 20 september vond een dubbelbijeenkomst plaats van de Duurzaam Gebouwd Expeditie KBS De Marke. Deelnemers ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243 c265
Immens onderwijsgebouw met hoge BREEAM-score

Immens onderwijsgebouw met hoge BREEAM-score

31 aug om 10:01 uur
timer 3 min

Morgen neemt de Hogeschool van Amsterdam haar meest duurzame onderwijsgebouw officieel in gebruik: het Jakoba ...

Lees verder »

c143 c223
Whitepaper: Betere leerprestaties en hogere kwaliteit schoolgebouw binnen handbereik

Whitepaper: Betere leerprestaties en hogere ...

Dringender dan ooit zijn de opgaven voor schoolbesturen om toekomstbestendig te zijn en de leeromgeving gezond ...
c21 c143 c225 c293
De eerste stap naar een gezond binnenklimaat voor DG Expeditie KBS De Marke

De eerste stap naar een gezond binnenklimaat ...

7 jul om 08:01 uur
timer 10 min

Op dinsdag 28 juni vond de eerste bijeenkomst plaats van DG Expeditie KBS De Marke. Deelnemers konden een blik ...

Lees verder »

c21 c135 c143 c160 c225
Feringa Building: enorme campus biedt veiligheid en huiselijkheid

Feringa Building: enorme campus biedt veiligheid ...

19 apr om 15:01 uur
timer 1 min

In de serie BouwHelden verhaalt architect Joost Ector over zijn ontwerp voor het Groningse Feringa Building met ...

Lees verder »

c21 c143 c185 c225
Metadecor gebruikt oude spijkerbroeken als gevelisolatie

Metadecor gebruikt oude spijkerbroeken als gevelisolatie

8 feb om 08:43 uur
timer 2 min

Metadecor gaat oude spijkerbroeken gebruiken als gevelisolatie bij de middelbare school van De Goudse Waarden ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c243 c263
Blik terug op het Duurzame & Gezonde Scholen Congres

Blik terug op het Duurzame & Gezonde Scholen ...

02-12-2021 om 08:01 uur

Op 10 november kwamen we in Eindhoven bij elkaar om de volgende stappen voor gezonde en duurzame scholen te concretiseren ...

Lees verder »

c21 c143 c160 c225 c243 c263 c265
Alleen samen krijgen we duurzame schoolgebouwen voor elkaar 

Alleen samen krijgen we duurzame schoolgebouwen ...

17-11-2021 om 08:00 uur
timer 8 min

Het onderwijsveld wacht de komende jaren een enorme uitdaging. Duizenden schoolgebouwen moeten vanwege het Klimaatakkoord ...

Lees verder »

c21 c143 c225
Doe mee aan serious game De Expeditie

Doe mee aan serious game De Expeditie

21-10-2021 om 09:03 uur
timer 2 min

Tijdens het Duurzame & Gezonde Scholen Congres op 10 november kun je tot twee keer toe deelnemen aan een serious ...

Lees verder »

c21 c143 c148 c160 c225
Programma Duurzame & Gezonde Scholen Congres compleet!

Programma Duurzame & Gezonde Scholen Congres ...

19-10-2021 om 13:23 uur

Op 10 november komen we samen in Eindhoven voor het Duurzame & Gezonde Scholen Congres. Leer alles over energiezuinige, ...

Lees verder »

c21 c143 c225 c245
Zo ontwerp je een school voor betere leerprestaties

Zo ontwerp je een school voor betere leerprestaties

08-09-2021 om 08:00 uur
timer 2 min

Wat leveren zaken als licht, geluid, thermisch comfort en luchtkwaliteit voor bijdrage aan de leerprestaties en ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up