Leegstand vastgoed: renoveren, transformeren of slopen? 

Leegstand vastgoed: renoveren, transformeren of slopen? 

De Rijksoverheid wil dat in 2023 alle kantoren minimaal energielabel C hebben. Maar overal in het land grijnzen leegstaande kantoren je aan en zonder huurders komt er hoogstwaarschijnlijk geen verduurzaming. Wat wordt het: verduurzamen, transformeren of slopen? “Eenvoudige oplossingen zijn er niet altijd”, zegt Hilde Remøy van TU Delft. 

Volgens het Compendium voor de Leefomgeving stond in september 2016 ruim 17% van de kantoren in Nederland leeg. De structurele leegstand neemt bovendien nog steeds toe. Zo staat het voormalige Belastingdienst-kantoor naast het NS-station van Goes leeg sinds eind 2014. Ook elders in Goes staat veel kantoorruimte te huur. “We kunnen weinig doen”, laat de gemeente bij monde van communicatiemedewerker Heidi de Jager weten. “Deze complexen zijn eigendom van private partijen.” Wel wil Goes graag meedenken over alternatieve bestemmingen.

Samen een gebouw betrekken

Elders in Zeeland gaat het niet veel beter. De gemeente Middelburg en waterschap Scheldestromen wilden vorig jaar samen een gebouw betrekken, ondanks dat hun huidige onderkomens pas 13 jaar oud zijn. Vanwege de slechte kantorenmarkt in de regio bleek ‘samenwonen’ geen aantrekkelijke optie. In Middelburg zijn wel voormalige overheidsgebouwen getransformeerd tot studentenhuisvesting of in gebruik genomen door de Hogeschool Zeeland. Ook in de Randstad vind je veel kantoorlocaties met een hoge structurele leegstand. Voorbeelden zijn Plaspoelpolder, Leidschendam, Gouda en Capelle aan den IJssel. In Amsterdam is de Zuidas erg gewild en ontstaat er zelfs schaarste, maar elders is de leegstand soms nog aanzienlijk. De laatste jaren zijn daar wel kantoren aan de markt onttrokken om ze om te vormen tot woonruimte.

Onderzoek naar leegstand

TU Delft-universitair hoofddocent Real Estate Management Hilde Remøy deed van 2005 tot 2009 onderzoek naar kantoorleegstand voor haar proefschrift. “Niemand vond dit toen een belangrijk onderwerp. Dat veranderde met het begin van de economische crisis. Rond 2000 zijn enorm veel kantoorlocaties ontwikkeld. Dat paste toen bij het optimistische sentiment. Er werd ontwikkeld met het idee ‘Als we maar bouwen, komen de huurders vanzelf’. Terwijl het natuurlijk andersom werkt. Rond 2001-2002 kelderde de markt. Veel kantoren die toen zijn gebouwd, bleven wel 10 jaar leeg staan. Die zijn nu flink aan het verouderen.”

Toekomst van de locatie?

Vastgoedorganisatie Jones, Lang Lasalle heeft de leegstand van commercieel vastgoed vrij goed in kaart gebracht, zegt ze. Maar ook het Rijk en lagere overheden stoten veel vastgoed af en daar hebben onderzoekers volgens haar minder kijk op. “Daarover zijn minder gegevens beschikbaar.” Een deel van het door de overheid afgestoten vastgoed wordt getransformeerd, geeft ze aan. Zo heeft de Universiteit van Leiden de voormalige Rijksgebouwen in het centrum van Den Haag in gebruik genomen. “Wat is de toekomst van een locatie? Mensen willen natuurlijk het liefst in of dichtbij een binnenstad wonen, met cafés op loopafstand. In Rotterdam zie je dat bijvoorbeeld Camelot-kantoren omvormt tot woonruimte.”

Markt in de provincie

De markt in de provincie is nog minder dynamisch. “Daar moeten verhuurders het toch vooral hebben van lokale bedrijven. Als je dan ziet hoe groot de markt is in die gebieden, lijkt de kans op nieuwe huurders klein.” Remøy stelt vast dat veel gemeenten serieus bezig zijn met leegstand. Zo werken ze aan het verkleinen van de planvoorraad, om te voorkomen dat er onbeperkte nieuwbouw van kantoren plaats vindt.

Geen huurders, geen renovatie

Wat betreft de verduurzaming van bestaande kantoren verwacht Remøy dat energielabel C slechts het begin is. Daarna worden de eisen nog strenger. “Veel hangt af van de bij de bouw toegepaste technieken. Verduurzaming betreft vooral het plaatsen van installaties voor klimaatbeheersing en centrale verwarming.” Uiteindelijk moet er iets gebeuren, geeft ze aan. “Een leegstaand kantoor, of het nu energielabel C of G heeft, is niet duurzaam. Maar ik vind wel dat te veel naar het energieverbruik wordt gekeken. Duurzaamheid moet je breder bekijken. Nieuwbouw kan belastender zijn voor het milieu dan het renoveren van een bestaand gebouw.”

Kantoren slopen?

Maar een deel van de kantoren moet op den duur worden gesloopt om een andere invulling aan de grond te geven. Achter het verhaal van leegstand zit natuurlijk een verhaal van waardeverlies. “Maar zeggen dat bezitters van commercieel vastgoed hun verlies gewoon moeten nemen, is te eenvoudig. Door hoge hypotheken staat het problematisch vastgoed toch al onder water. Investeren is niet realistisch, zolang er geen huurders zijn. Dit probleem is voorlopig nog niet opgelost.”

Foto bovenaan: het postsorteercentrum in het stationsgebouw van Goes staat leeg sinds het najaar van 2013.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Duurzaam en gezond kantoor begint met heldere visie

Duurzaam en gezond kantoor begint met heldere ...

11 sep om 16:30 uur
timer 7 min

Hoe creëer je een plek waar mensen willen zijn? Bij nieuwbouw of renovatie van een kantoor moet je dan in ...

Lees verder »

Fotofinish bij Solar Decathlon 2019

Fotofinish bij Solar Decathlon 2019

29 jul om 14:30 uur
timer 2 min

Twee weken lang ging het Delftse MOR-team op kop bij de internationale studentencompetitie voor een duurzaam en ...

Lees verder »

Studenten TU Delft halen finish zonder puntverlies

Studenten TU Delft halen finish zonder puntverlies

16 jul om 15:58 uur
timer 2 min

Op de bouwplaats ‘Solar Village’ in Szentendre dingen Delftse studenten mee naar de hoofdprijs van ...

Lees verder »

Onthulling energiepositieve woning MOR

Onthulling energiepositieve woning MOR

31 mei om 09:47 uur
timer 1 min

De Solar Decathlon Europe 2019 werpt letterlijk zijn schaduw vooruit dankzij het prototype op de campus van de ...

Lees verder »

De financiële consequenties van gezond en circulair bouwen

De financiële consequenties van gezond ...

6 mei om 08:00 uur
timer 1 min

Uit een samenwerking tussen HEVO en C2C ExpoLAB kwam een businesscase die de financiële consequenties van ...

Lees verder »

Nederland heeft nu twee WELL-testers in huis

Nederland heeft nu twee WELL-testers in huis

20 feb om 14:30 uur
timer 2

Met de certificering van Marjon van Harten en Coen van der Graaf heeft DGMR als eerste in Nederland twee WELL Performance ...

Lees verder »

Van inefficiënt kantoor naar energiepositief appartement

Van inefficiënt kantoor naar energiepositief ...

16 jan om 09:00 uur
timer 5 min

Studenten van de TU Delft gaan voor goud tijdens de Solar Decathlon Europe 2019. Hun plan voor modulaire appartementen ...

Lees verder »

Eerste versie van PvE Gezonde Kantoren uitgebracht

Eerste versie van PvE Gezonde Kantoren uitgebracht

15 jan om 11:00 uur

De eerste versie (1.0) van het Programma van Eisen voor Gezonde Kantoren is uitgebracht. In deze verse publicatie ...

Lees verder »

Dak Amsterdamse Gashouder omgebouwd tot zonnepark

Dak Amsterdamse Gashouder omgebouwd tot zonnepark

18-09-2018 om 11:00 uur
timer 1 min

Op het dak van de Gashouder van de Amsterdamse Westergasfabriek zijn vorige week de 1024 geplaatste zonnepanelen ...

Lees verder »

Onderzoek: bestaande kantoren veel eerder energieneutraal 

Onderzoek: bestaande kantoren veel eerder energieneutraal 

17-09-2018 om 08:00 uur
timer 2 min

Bestaande kantoren in Nederland kunnen vijf tot tien jaar eerder dan in 2050 energieneutraal zijn. Dit is de duidelijke ...

Lees verder »

Eéndaagse WELL Training voor gezonde gebouwen

Eéndaagse WELL Training voor gezonde ...

13-09-2018 om 13:00 uur
timer 2 min

De WELL Building Standard voor gezonde gebouwen wordt meer en meer bekend in Nederland. Maar hoe zit de certificeringsmethode ...

Lees verder »

Voormalige Becelhuis gerenoveerd naar hedendaags kantoor

Voormalige Becelhuis gerenoveerd naar hedendaags ...

24-08-2018 om 08:00 uur
timer 1 min

In zes maanden tijd is het iconische gebouw “het Becelhuis” in Rotterdam gerenoveerd naar een hedendaags ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up