‘Geluk als uitgangspunt zorgt voor andere werkdynamiek’

‘Geluk als uitgangspunt zorgt voor andere werkdynamiek’

Het is belangrijk de belangen van bewoners centraal te stellen bij het verduurzamen van hun woning, meent Anke van Hal. “Toen ik in Boston woonde, kreeg ik de eye opener dat je mensen niet moet overtuigen duurzaam te zijn. Je kunt beter aansluiten op waarmee ze mee bezig zijn. Geluk als uitgangspunt zorgt voor een andere werkdynamiek.

De kijk op dit onderwerp van de hoogleraar Sustainable Building & Development aan Nyenrode en Sustainable Housing Transformation aan de TU Delft veranderde ook in Toronto, waar ze regelmatig verblijft. “De winst van mijn tijd in Canada is de overtuiging dat je in de zogeheten complexe wijken – die wij ingewikkeld vinden en een beetje links laten liggen – veel winst op heel veel terreinen kunt behalen als je met duurzaamheid aan de slag gaat. Juist voor mensen met lage inkomens is het belangrijk de energierekening te verlagen. Maar daarmee zijn zij helemaal niet bezig.” 

Energiebesparing komt later

In Toronto probeert men in de vele hoogbouwwijken eerst aan de grootste behoeften tegemoet te komen. “Pas daarna wordt er een hele lange adem genomen, totdat ze bij energiebesparing aankomen. Dat is volgens mij de sleutel. Het begint vaak met ‘eetbare’ balkons en gemeenschappelijke moestuinen. Verse groentes zijn namelijk heel duur. Ook worden oude fietsen opgeknapt, want dit creëert werkgelegenheid. Wij zijn in Nederland helemaal verengd op de woning; in Toronto vliegen ze het thema ‘energie’ veel breder aan.”

Besteed aandacht aan bewoners

Haar interesse voor de ‘zachte’ kant ontstond tijdens haar promotieonderzoek over het creëren van vraag naar duurzame woningbouw. In de loop der tijd is de rol van de bewoners steeds meer centraal komen te staan in haar werk. “Bedrijven werken namelijk op basis van een vraag. Wanneer bewoners iets niet willen, gebeurt er niets.”

De bewoners zijn juist de helden die professionals toelaten in hun huis om te experimenteren.

Anke van Hal, hoogleraar Nyenrode en TU Delft

De aanpak van Van Hal heet ‘Fusie van belangen’. “Ik kijk naar het hele speelveld, naar wat belangrijk is voor mensen. Van daaruit probeer ik een brug te slaan naar duurzaamheid. Dat geeft een compleet nieuwe kijk op de zaak. Je denkt dat het logisch is: aandacht besteden aan de bewoners. Maar die is vaak heel beperkt. Terwijl zij juist de helden zijn die professionals toelaten in hun huis om te experimenteren. Die bewoners moet je juist in de watten leggen.”

Woongeluk: meer dan de woning

Volgens haar gaan veel duurzame bouwprojecten mis op details, waarover niemand van tevoren heeft nagedacht of die iedereen heeft gebagatelliseerd. “Denk maar eens aan een kattenluikje in een deur. Je kunt niet zeggen: ‘In dit huis mag het niet, want dan is het huis niet energiezuinig genoeg. Maar voor veel mensen is een kattenluik essentieel.”

Als je over klimaatverandering praat, pak je automatisch het groen en het water in de wijk erbij.

Anke van Hal

Ze is tevens een voorstander van het betrekken van de inrichting van het openbaar gebied bij een project. “Voor veel mensen hangt hun woongeluk meer af van de woonomgeving dan van de woning zelf. Je woning moet gewoon voldoen, maar je omgeving bepaalt de sociale contacten, of kinderen veilig buiten kunnen spelen et cetera. Daarom richt ik mijn aandacht tegenwoordig op het klimaat in plaats van energie besparen. Want als je over klimaatverandering praat, pak je automatisch het groen en het water in de wijk erbij. Breder aanpakken is volgens mij dé oplossing.”

Onderzoeken en kennis verspreiden

Van Hal heeft 2 focuspunten. “We doen veel onderzoek én we proberen onze kennis zo veel mogelijk te verspreiden.” Daarom heeft ze samen met collega’s het kennisnetwerk Homemates opgericht. Dit is bedoeld voor professionals die zich bezighouden met renovatie met energieambities. “We hebben het grote onderzoek ‘De Derde Succesfactor ontrafeld’ met Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN), BAM, TU Delft en Nyenrode bijna afgerond. Op basis van kennis uit de gedragswetenschappen onderbouwen we hierin dingen die wij in de praktijk zien.”

‘Geluk als uitgangspunt zorgt voor andere werkdynamiek’In 1997 verrees een woonbuurt van 6 hectare op het voormalige terrein van de Gemeente Waterleidingen (GWL) in Amsterdam. Deze woonbuurt is gebouwd volgens duurzame principes.

Vanuit een onderzoek naar de Ecowijken uit de jaren ‘90 willen zij en haar collega’s bloopers voorkomen in de toekomst. “Destijds zijn veel maatregelen getroffen op het gebied van energiebesparing die averechts hebben uitgepakt. Dat kwam omdat de bewoners anders reageerden dan de professionals dachten. Ook hier bleek weer dat veel professionals denken te weten wat bewoners willen. Voor bewoners is duurzaamheid bijvoorbeeld struiken voor vlinders en voor professionals is het energiebesparing en techniek.”

In haar ogen moet de bouwsector meer luisteren naar bewoners. “Anders lukt het niet. Er valt heel veel te leren van het buitenland. In Nederland zijn we in de loop der tijd steeds meer gaan versnipperen en daardoor loop je kansen mis. Je ondergraaft daarmee je eigen succes. Daar ben ik echt van overtuigd.”

Foto bovenaan: In de jaren '90 is in Alphen aan den Rijn Ecolonia als een experimenteel woonerf ontwikkeld. In deze wijk zijn woningen gemaakt met milieuvriendelijke constructies en bouwmaterialen. 

Gerelateerde artikelen, events & downloads

'Eigenaarschap als sleutel voor duurzame gebiedsontwikkeling'

'Eigenaarschap als sleutel voor duurzame gebiedsontwikkeling'

17 okt om 15:00 uur
timer 4 min

De komende jaren worden tientallen, zo niet honderden gebieden op de schop genomen om toe te werken naar een volledig ...

Lees verder »

10 redenen om 'Duurzame gebiedsontwikkeling en de Omgevingswet' te lezen

10 redenen om 'Duurzame gebiedsontwikkeling ...

11 okt om 08:00 uur
timer 1 min

Duurzaam Gebouwd-expert Arno Kleine Staarman schreef het boek 'Duurzame gebiedsontwikkeling en de Omgevingswet'. ...

Lees verder »

Wordt nieuwe Omgevingswet oplossing voor ‘democratisch tekort’?

Wordt nieuwe Omgevingswet oplossing voor ‘democratisch ...

4 okt om 08:00 uur
timer 4 min

Gaat het werk van planologen eenvoudiger worden dankzij de invoering van de Omgevingswet? Co Verdaas geeft antwoord.

Lees verder »

Mexit first, duurzaamheid second!

Mexit first, duurzaamheid second!

17 mei om 12:30 uur
timer 3 min

De vernietiging van de aarde is in volle gang. Dit dwingt ons om grote sprongen te maken om deze schade aan de ...

Lees verder »

Stedelijk ontwerp en de nieuwbouweisen BENG

Stedelijk ontwerp en de nieuwbouweisen BENG

10 mei om 15:30 uur
timer 1 min

Ruimtelijke ontwerpers lijken op het eerste gezicht een ‘vreemde eend in de bijt’ als het gaat om bijna ...

Lees verder »

Zomerse zoektocht naar duurzamere gebouwde omgeving

Zomerse zoektocht naar duurzamere gebouwde omgeving

3 mei om 11:00 uur
timer 1 min

Gezocht voor pitches tijdens bbq: producten die bijdragen aan een duurzamere energieleverende gebouwde omgeving.

Lees verder »

Schuiven aan de knoppen van het mengpaneel Omgevingswet

Schuiven aan de knoppen van het mengpaneel Omgevingswet

26 apr om 10:45 uur
timer 4 min

Door de nieuwe Omgevingswet moeten bouwprojecten makkelijker de weg van tekentafel naar realisatie kunnen vinden. ...

Lees verder »

'Binnen vastgoed dagelijks bezig met biodiversiteit'

'Binnen vastgoed dagelijks bezig met biodiversiteit'

26 apr om 08:00 uur
timer 8 min

Of het nu gaat om duurzaamheid, biodiversiteit of de gezondheid van de gebruikers; groen is niet meer weg te denken ...

Lees verder »

De spagaat van gemeenten

De spagaat van gemeenten

16 apr om 16:00 uur
timer 2 min

Naast het standaard dagelijks reilen en zeilen, komt de aanstaande Omgevingswet als een zware tanker af op gemeentelijke ...

Lees verder »

Volgende Bouwpoort richt pijlen op omgevingswet

Volgende Bouwpoort richt pijlen op omgevingswet

1 apr om 13:00 uur
timer 1 min

Dankzij de Omgevingswet moet het eenvoudiger worden om bouwprojecten te starten en sneller richting realisatie ...

Lees verder »

Duurzaamheid vereist opschalen en innovatieve samenwerking

Duurzaamheid vereist opschalen en innovatieve ...

25 mrt om 13:00 uur
timer 5 min

Volgens Henberto Remmerts (Tauw bv) is innoveren, opschalen en ketensamenwerking nodig voor de realisatie van de ...

Lees verder »

Event legt nadruk op innovatieve gebiedsontwikkeling

Event legt nadruk op innovatieve gebiedsontwikkeling

6 mrt om 08:00 uur

De spagaat van gemeenten. Enerzijds de toekomstige Omgevingswet. Anderzijds het dagelijkse werk met urgente opgaven ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up