Relatie-event Eneco belicht succesfactoren en uitdagingen gebiedsontwikkeling

Relatie-event Eneco belicht succesfactoren en uitdagingen gebiedsontwikkeling

Een succesvolle gebiedsontwikkeling gaat om meer dan alleen een toekomstbestendig energiesysteem dat aan behoeften voor warmte en koude kan voldoen. Lagere woonlasten voor eindgebruikers en leveringszekerheid en betaalbaarheid voor projectpartners die hun nek uitsteken zijn belangrijke pijlers om een project tot wasdom te brengen. Die inzichten kwamen naar voren tijdens Eneco’s Warmte en Koeling event. Tom Jessen, onder andere bekend van RTL en BNR Nieuwsradio, zorgde voor verdieping en verscherping.

Director heat Manja Thiry van Eneco verzorgde de aftrap voor de tweede editie van het event, ditmaal over gebiedsontwikkeling. Een essentieel onderwerp om in te vullen om de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs versneld te halen en te overtreffen: “In november presenteerden we al ons One Planet Plan. We willen als Eneco in 2035 klimaatneutraal zijn en daar werken we hard aan, want om dit te bereiken moet er nog wel wat gebeuren.” Zo moeten energieprojecten onder andere op de juiste manier worden ontworpen en georganiseerd.Relatie-event Eneco belicht succesfactoren en uitdagingen gebiedsontwikkeling

Daar wist Arjen Ketting, architect bij MVRDV en BREEAM-NL Expert, meer over te vertellen. Hij liet zien hoe het architectenbureau wereldwijd aan de slag is met uitdagende ontwerpopgaves. Zoals in Luxemburg, dat een veelvoud van haar footprint verbruikt in energie en materialen. “Wij bogen ons over hoe we dit kunnen verbeteren, onder andere op de vlakken stedenbouw, mobiliteit, natuur en gedragsverandering. We ontwikkelden een rekentool waarmee je aan verschillende knoppen kunt draaien en de impact kunt zien van je beslissingen op je duurzaamheidsambities. Kies je voor een compactere stad, dan heb je minder mobiliteit voor woon-werkverkeer. En meer natuur kan ervoor zorgen dat er minder grond beschikbaar is voor residentiële of commerciële bouw.”

Combinatie van mogelijkheden en duurzaamheidslagen

Een individuele aanpak van de verschillende uitgangspunten bleek onvoldoende om de klimaatdoelstellingen te halen. Noodzakelijk was een combinatie van verschillende mogelijkheden en duurzaamheidslagen: door bijvoorbeeld natuur met veeteelt te combineren en meerdere natuurlagen met verstedelijking te vereenzelvigen komt het optimum in zicht. “Daarvoor moeten allerlei initiatieven vanuit de markt gestimuleerd worden en blijvend ondersteund worden”, legt Ketting uit. “Alleen met die aanpak is het mogelijk om de footprint ingrijpend te verlagen en de klimaatdoelstellingen in te vullen.” Het aanvalsplan is daarmee duidelijk geschetst, maar de echte uitdaging schuilt in de organisatie van de maatregelen en de aanpak. “We presenteerden het idee aan het Ministerie van Economische Zaken van Luxemburg. Ze geven aan dat het idee klopt, maar weten niet waar ze moeten starten. Ze kunnen de initiële energie niet vinden om te starten.”

Vliegende start

Waar ligt de sleutel dan wel, om een vliegende start te geven aan de verduurzaming van een gebied? “Geef eindgebruikers en afnemers van energie zelf de mogelijkheid om hun droom te verwezenlijken”, vertelt Ketting, die plaatjes op het scherm tovert van een ontwikkeling in Oosterwolde, Friesland. “Voor de ontwikkeling kozen we om bewoners zelf verantwoordelijk te maken. Voor duurzame energieopwekking, waar je bijvoorbeeld individueel of met je buren voor kunt zorgen, maar ook voor de infrastructuur. Dat creëert een grote mate van zelfstandigheid en dat brengt natuurlijk uitdagingen met zich mee. De gouden regel is dat iedere kavel uitgegeven wordt met alle functies die het gebied in zich heeft. Daarmee zorgen we voor een duurzaam fundament.” Hij contrasteert deze ontwikkeling met een meer traditionele aanpak waarbij de kaders scherper zijn: Hyde Park in Hoofddorp. “Hier geldt een mengelmoes van functies van onder andere kantoren en woningen. Het is een gebied waar veel oude verbindingen doorheen liepen. We gaan ervoor zorgen dat dit een dynamische plek wordt, waarbij we de blokken verdelen in meetbare eenheden. Met levendige hoge plinten en optimale bezonning.” Hij adviseert: “Zorg ervoor dat je op een schaal werkt waarin je genoeg massa hebt om te verduurzamen, maar klein genoeg is om te laten bevatten door je belanghebbenden. Denk ook goed na over hoe je je gebied slim kunt maken en voorbereid op toekomstige ontwikkelingen.”

Relatie-event Eneco belicht succesfactoren en uitdagingen gebiedsontwikkeling

Van gekokerd naar integraal

Wet- en regelgeving kan de levensvatbaarheid en uitvoerbaarheid van innovatieve energieprojecten maken of breken. Dat weet ook advocaat Marjolein Dieperink van AKD Benelux Lawyers, die onder andere de Warmtewet (weer) uitgesteld zag worden naar 2023: “Het recht kan de energietransitie in de weg zitten. We moeten daarom samen op zoek naar slimme oplossingen en systeemverandering en -verbetering. Als sector werkten we altijd gekokerd, maar we moeten meer vanuit één visie opereren. Zelfs met opstapelende wetgeving moeten we in een project tot één geheel komen.”

Een belangrijke voorwaarde om tot succesvolle energie- en warmteprojecten te komen, is volgens haar dat de verschillende belanghebbenden en betrokkenen de volledige levenscyclus onderkennen en elkaars uitdagingen en uitgangspunten kennen. “Contracten gaan vaak over risicoverdeling en zeker bij complexe projecten is het zoeken naar het evenwicht”, aldus Dieperink. “Daarom is het belangrijk om de verschillende belangen gedurende de complete levenscyclus in kaart te brengen. Zo heeft de gemeente vaak een regierol en een lange termijn belang bij de ontwikkeling. Ze is belangrijk voor andere partijen, want als het mis gaat moeten zij de oplossing regelen. In het web van projectpartners vinden we onder andere ontwikkelaars, corporaties, eigenaren en afnemers, maar ook het warmtebedrijf, netbeheerders en industrie met restwarmte.”

Relatie-event Eneco belicht succesfactoren en uitdagingen gebiedsontwikkeling

Onzekerheden onderkennen

Deze partijen zijn soms wel drie decennia met elkaar onderweg en aan de slag met ontwikkelingen. Des te belangrijker om onzekerheden te onderkennen. “Is bijvoorbeeld duidelijk of de warmte- en koudebron voor de volledige levensduur beschikbaar is?”, vervolgt Dieperink. “Daarnaast zijn leveringszekerheid en betaalbaarheid, evenals snelheid en timing belangrijke elementen. Ook willen ontwikkelaars en warmtebedrijven investeringszekerheid. Private partijen moeten investeren en hebben zekerheid nodig om die lange termijn investeringen te doen.” Relevante vragen die gesteld én beantwoord moeten worden zijn volgens haar ‘Wie is eigenaar van het warmtenet?’ en ‘Wat gebeurt er bij een faillissement?’, maar ook ‘Welke zekerheden zijn vooraf nodig en van wie en hoe zeker is het rendement?’ “Ook is het zinvol om je te buigen over de timing van investeringen en hoe je omgaat met bouwvertraging”, besluit ze.

Dieperink sloot na haar presentatie aan bij een interactieve paneldiscussie, samen met Onno Dwars van Ballast Nedam Development, Paul van Dijk van Gemeente Utrecht en Avindre Ramnath van Eneco. De aanwezige deelnemers van het event discussieerden niet alleen mee met de experts, maar gingen ook met elkaar in gesprek. Bijvoorbeeld over de eerste stelling ‘Gemeenten hebben te weinig kennis van de energiemarkt’, waar volop op werd gereageerd. Onder anderen door Van Dijk: “Oneens met de stelling, want wij vinden dat we veel kennis hebben over de energiemarkt. Onze collega’s voeren analyses en berekeningen uit over energie-infrastructuur en praten mee bij ministeries. Het kennisniveau verschilt wel per gemeente en we hebben de markt altijd nodig voor innovatie, ontwikkeling en kennisdeling.” Dieperink voegt toe: “Markt en gemeente vullen elkaar aan, dus pak van beide kanten de goede dingen, maar ga niet op elkaars stoel zitten. Ik ben ervan overtuigd dat het kennisniveau bij gemeenten verder verhoogd kan worden, maar sla niet door en probeer niet alles zelf te doen.” Ramnath sluit aan: “Uitdagingen voor gemeenten zitten vooral in het overeind houden van de betaalbaarheid en het uitvoeren van verduurzaming. Want er is een grote onzekerheid als het gaat om de wet- en regelgeving. Daarom is een goed contact en langdurige betrokkenheid tussen energiebedrijven en gemeenten onontbeerlijk.”

Consuminderen

Van Dwars kwam een ander geluid. Hij vroeg zich af of we wel voorbereid zijn op de nieuwe realiteit, door de veranderde energiemarkt. “Voor veel eindgebruikers draait het allemaal om betaalbare energielasten. Daar spelen we onvoldoende op in. Als sector jagen we optimalisatie van consumeren na, terwijl we ons moeten committeren om naar een situatie van consuminderen toe te werken. Daarvoor moeten we de prikkels in het systeem aanpassen, want die hebben op dit moment nog te maken met het optimaliseren van een businesscase. We moeten minder afhankelijk worden van de energiemarkt en minder individualistisch zijn.”

Relatie-event Eneco belicht succesfactoren en uitdagingen gebiedsontwikkeling

Hij slaat daarmee de brug naar de tweede stelling ‘Ontwikkelaars gaan te veel voor het eigen belang.’ Volgens Van Dijk is dat niet (altijd) het geval: “Sommige projectontwikkelaars leggen de lat hoger dan wettelijke ambities en daar ben je als gemeente trots op. De middenmoot richt zich op de normen en halen die. Dan heb je nog een deel waar je achteraan moet jagen. Tegelijkertijd wil je zoveel mogelijk vrijheid geven om de markt de kans te geven om te laten zien waar ze goed in zijn.” Dwars reageerde: “Een voorbeeld van hoe het anders kan zien we in gemeente Amsterdam, waar meer wordt gestuurd op de eindgebruiker, om lagere energielasten te verzekeren. Wij sturen in onze projecten op lagere woonlasten en willen meer doen dan wat er in het Bouwbesluit staat opgenomen. Er moeten meer prikkels komen en het belang van het verminderen van woonlasten moet beter naar voren komen. Daar ligt ook een taak voor gemeenten vanuit de vergunningsverlening, maar hier moeten we ook de markt voor uitdagen om met betaalbare tarieven te komen en een systeemverandering in te zetten.”

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243 c265
Tien jaar De Groene Grachten bewijst dat renoveren monumenten duurzaam kan

Tien jaar De Groene Grachten bewijst dat renoveren ...

28 nov om 10:54 uur
timer 3 min

Met diverse voorbeelden op het vlak van energiebesparing, -opwekking en circulariteit bewees De Groene Grachten ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Actuele aspecten en innovaties energietransitie

Actuele aspecten en innovaties energietransitie

16 nov om 08:01 uur
timer 2 min

De energietransitie is in volle gang en kent tal van bijzondere wegen om te bewandelen. Dat blijkt wel uit het ...

Lees verder »

c21 c148 c225 c243 c263
Natuurlijk klimaatsysteem voor Erasmus Universiteit

Natuurlijk klimaatsysteem voor Erasmus Universiteit

11 nov om 10:00 uur
timer 7 min

Opnieuw pronkt een groot gebouw in Nederland met het even futuristische als natuurlijke klimaatsysteem Earth, ...

Lees verder »

c21 c225 c243
<span>Energie-efficiënt ontwerpen met operationele energie analyse-tool</span>

Energie-efficiënt ontwerpen met operationele ...

10 nov om 11:00 uur

Autodesk Spacemaker lanceert een operationele energie analyse-tool in bèta. Dit hulpmiddel geeft de voorspelde ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c243
Pleidooi voor veilige installatie van geïntegreerde pv-systemen

Pleidooi voor veilige installatie van geïntegreerde ...

9 nov om 10:01 uur
timer 3 min

Een goed, vakkundig en veilig aangelegd PV-systeem dat in een dak wordt geïntegreerd heeft een grote reeks ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c260 c276
Toon moreel leiderschap en red je bestaansrecht

Toon moreel leiderschap en red je bestaansrecht

7 nov om 11:01 uur
timer 8 min

De urgentie spatte afgelopen donderdag af van de podia tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres. Met de kersverse ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c267 c286 c292
Podcast Smart Energy: voorspellen = business

Podcast Smart Energy: voorspellen = business

4 nov om 10:01 uur
timer 1 min

De toekomst van onze energie, levering én gebruik, gaat extra businessmodellen opleveren. Niet alleen het ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c295
Building Holland overgenomen door Acquire en Duurzaam Gebouwd

Building Holland overgenomen door Acquire en ...

4 nov om 09:00 uur
timer 2 min

Media- en eventbedrijf Acquire, onder meer eigenaar van de merken Duurzaam Gebouwd en Stedebouw & Architectuur, ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c295
Hoogheemraadschap Rijnland nieuwe partner Duurzaam Gebouwd

Hoogheemraadschap Rijnland nieuwe partner Duurzaam ...

3 nov om 07:01 uur
timer 3 min

Duurzaam Gebouwd breidt haar kennisplatform aanzienlijk uit door de toetreding van het Hoogheemraadschap van Rijnland. ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c243
Politiek moet zorgen voor meer transities

Politiek moet zorgen voor meer transities

1 nov om 13:01 uur
timer 7 min

Buiten begint de wintertijd met zomerse temperaturen, en binnen plakken milieuactivisten zich vast aan het Meisje ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c293
Last call: maak ook impact tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres 2022

Last call: maak ook impact tijdens het Duurzaam ...

29 okt om 15:30 uur
timer 3 min

Met 28 sessies, 5 keynotes en een slotdebat heeft het Duurzaam Gebouwd Congres 2022 heel wat voor je in petto. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Zo bereid je je huisvesting voor op de toekomst

Zo bereid je je huisvesting voor op de toekomst

28 okt om 16:00 uur
timer 2 min

Op 17 november aanstaande maak jij bij het Kennisevent Toekomstvastwaarde de volgende stap om jouw huisvesting ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up