Uitdaging voor gezonde gebouwen schuilt in bewonerscommunicatie

timer6 min
Uitdaging voor gezonde gebouwen schuilt in bewonerscommunicatie

Technische snufjes in woningen moeten ervoor zorgen dat het binnenklimaat dagelijks optimaal is. Toch weten bewoners vaak niet hoe ze hun woning optimaal gezond kunnen houden en gaan ze hun eigen weg. Voor de sector schuilt de opgave in bewonerscommunicatie en het vergroten van comfort en bedieningsgemak van gebouwsystemen. Deze conclusie bleek uit het seminar Gezonde Gebouwen, gehouden bij IMd Raadgevende Ingenieurs te Rotterdam.

De locatie zag er niet altijd zo uit. In 2011 werd een oude, functieloze fabriekshal onder handen genomen en moest een modern kantoorpand huisvesting geven aan de specialist in circulaire constructies. Flexplekken, gebruik van duurzame materialen en veel groen vormden belangrijke uitgangspunten bij de verduurzaming.

“Wij geloven erin dat onze mensen beter presteren in een gezonde omgeving met veel groen”, gaf Duurzaam Gebouwd-expert en directeur IMd Pim Peters aan. “Om ons verduurzaamde kantoor groener te maken legden we vorig jaar een plukkruidentuin aan. Het gewas is eetbaar en draagt voor ons bij aan een bijzonder en gezond leef- en werkklimaat. We realiseerden de tuin in samenwerking met de Rotterdamse Munt.”

Vanuit die stichting legde Ingrid Ackermans de nadruk op de voordelen van een gezonde stad en een gezond gebouw. “Door deze tuin zorgen we niet alleen voor diversiteit en een groener binnenklimaat”, vertelde Ackermans hierover. “Werknemers hebben de mogelijkheid om door de tuin te lopen dankzij de stepping stones, kunnen zelf planten plukken en eventueel consumeren. Dit alles maakt dat er bij IMd een groeiende interesse is voor de groenbeleving op het werk.”

Ondermaatse binnenlucht als realiteit

Niet alleen in de kantooromgeving is er een urgentie te proeven om groener en gezonder te worden. Dagvoorzitter Marvin van Kempen gaf dan ook een situatieschets van de urgentie om Nederlandse woningbouw weer gezond te maken. “Uit een recent onderzoek van het Longfonds blijkt dat 1 op de 7 Nederlandse huizen een ondermaatse binnenlucht hebben. Hierbij gaat het onder andere om te hoge concentraties fijnstof en CO2-waardes.” Deze ongezonde elementen leiden tot concentratieproblemen en slechter slapen, maar bewoners lijken weinig aandacht te hebben voor het binnenklimaat. “90% van de huishoudens bekommert zich niet om de kwaliteit van de binnenlucht. Kunnen we bewoners dan wel enthousiast krijgen voor verduurzaming met gezonde concepten, of moeten we de nadruk leggen op zaken als comfort, weinig geluidsoverlast en meer ruimte?”, aldus Van Kempen.

TU Delft onderzocht deze wensen en belangen van bewoners, waaruit onder andere bleek dat een woning een gezond en comfortabel leven moet ondersteunen. “Daarnaast geven bewoners aan dat de systemen in een woning behapbaar en controleerbaar moeten zijn”, gaf Stella Boess van TU Delft aan. “We onderzochten de beweegredenen van bewoners als onderdeel van de 2nd skin pilot, waarin we woningen uit 1952 een tweede huid geven. Binnen tien maanden werden de tochtige woningen met verouderd binnenklimaat onder handen genomen en energieneutraal gemaakt.”

De renovatie zorgt vanzelfsprekend voor verandering voor bewoners. Zo moeten ze wennen aan een nieuwe omgeving en andere installaties en technologieën in hun huis. “We wilden erachter komen hoe de bewoners dit ervaren en zorgden daarom voor monitoring van het binnenklimaat. Daarnaast richtten we ons op het leefpatroon en de beleving.” Door 3 Office Vitae-sensorboxen per huis te installeren werd onder andere CO2, temperatuur, licht en beweging gemeten. “Hieruit bleek dat er gemiddeld lage waardes van CO2 werden geconstateerd, met soms wat uitschieters in bepaalde ruimtes. Daarnaast bleek dat er minder uitschieters waren in de binnentemperatuur als het buiten warm was.”

Bewoner als risico

Een ander belangrijk inzicht is de manier waarop de bouw- en vastgoedsector naar de bewoner kijkt en zijn invloed op gebouwsystemen. “We zien de bewoner vooral als risico voor de werking van installaties en technologie. Installateurs geven dan ook aan dat ze in woningen zien hoe systemen worden uitgezet om stroom te besparen.” Tegelijkertijd merkt de bewoner dat hij te weinig informatie krijgt over zijn woning en de technologie die erin zit. “Vaak hebben ze geen idee wat alle knoppen doen. Het driestanden principe is bijvoorbeeld al te ingewikkeld voor bewoners. Daarnaast willen ze controle hebben over de ventilatie en het uit kunnen zetten indien nodig.”

Het vergt dus nog aanpassingen en acties om behoeften van bewoners goed in te vullen. Zo is het belangrijk om direct relevante informatie te geven in alledaagse taal. “Verder is het zinvol om bewoners te laten weten wanneer ze wel en niet de ramen mogen openen.” Ook is het goed om speciale aandacht te geven aan de bedieningselementen in huis. “Deze hebben een sleutelrol, omdat bewoners daarmee zelf een gezond huis kunnen creëren. De uitdaging is om de bediening zo eenvoudig mogelijk te maken.” Door vervolgens goed te monitoren is het mogelijk om processen te verbeteren en te optimaliseren. “Geef dit onderdeel wat tijd. Het duurt een aantal seizoenen om gewoontes te veranderen, dus gooi niet meteen de handdoek in de ring als er geen kanteling plaatsvindt”, adviseert Boess.

Uitdaging voor gezonde gebouwen schuilt in bewonerscommunicatie

Het 2nd skin-project pakt woningen integraal aan en renoveert ze naar hedendaagse maatstaven

Hoe het ook kan

Niet alleen in de woningbouw is een verandering in verduurzaming merkbaar. Ook in zorgcomplexen en scholen is het binnenklimaat het gesprek van de dag, waarbij de media vooral aandacht besteedt aan in slaap sukkelende docenten en leerkrachten. Reden te meer om samen met associate Jacco Paauw van ARUP een kijkje te nemen naar hoe het ook kan: toekomstbestendige, gezonde en flexibele schoolgebouwen. “We hadden een meerjarige samenwerking met het ontwerpteam om optimaal van de opgedane kennis te profiteren en in alle gebouwen van Saxion College in te zetten. Focuspunten waren onder andere circulair en remontabel bouwen, de flexibiliteit waardoor we snel ruimtes van elkaar kunnen scheiden of juist samenvoegen en de frisse lucht in de klaslokalen en in andere ruimtes van de school.”

Om dat comfort en die gezondheidseisen in de kaart te spelen werd ingezet op verdringingsventilatie en thermische activering via de prefab betonvloeren. “Er zijn diverse voordelen aan deze manier van ventileren toe te wijzen. Ten eerste is er minder luchtweerstand en speel je lager energieverbruik in de hand. Daarnaast is er aanwijsbaar schonere lucht met lagere snelheden en is de koeling effectiever. Daarnaast is deze manier van ventileren maximaal flexibel.”

Uitdaging voor gezonde gebouwen schuilt in bewonerscommunicatie

Het klimaatconcept van verdringingsventilatie en betonkernactivatie uitgelegd

Met het parametrisch ontwerpen bood Paauw de deelnemers een kijkje in de ontwerpkeuken van Arup. Met geavanceerde computersimulaties kan Arup al in een vroege ontwerpfase de duurzaamheid van plannen optimaliseren en de architect handvatten geven bij het ontwerpen van zeer duurzame, gezonde en flexibele gebouwen en omgevingen. Zo is voor het project Smakkelaarspark binnen het fijnmazige mozaïek van de architecten met computersimulaties de optimale positie van de woonvolumes bepaald. Met het doel om een gezond park met gezonde woningen te creëren met maximale bezonning in het park én in de woningen, minimale geluidsniveaus in het park en in de woningen, voldoende dakoppervlak voor PV-panelen en voldoende zicht op alle plekken in het park (sociale veiligheid).

We zijn er nog niet

Om alle gebouwen zo gezond als Saxion te maken vond Ivo Hanssen dat er nog wel het een en ander mag veranderen in de bouw- en vastgoedsector. “We moeten bij de eindgebruiker meer bewustwording creëren en deze partij moet de teugels weer in handen krijgen. Het mooiste zou zijn als bewoners afdwingen dat zij een gezonde woning krijgen en de rekening niet betalen totdat het gebouw aantoonbaar in het welzijn voldoet”, vertelde Hanssen.

De nadruk ligt volgens hem nog te veel op het energetische en isolerende vermogen. “In plaats van of je je goed voelt in een woning en wat het voor je gezondheid doet, richten we ons meestal op de schil en de energie die we kunnen besparen.” Dat komt onder andere doordat bewoners actief vragen naar energiebesparing en de kostenbesparing die dit met zich meebrengt. Gezondheid blijft in de uitvraag vaak een ondergeschoven kindje. “Dit verandert pas op het moment dat we de eindgebruiker meer informatie geven over de mogelijkheden om het binnenklimaat te upgraden. Als we de impact van een gezond gebouw versus een ongezond gebouw duiden, dan kunnen we hier stappen in zetten. Daar hebben we wel iedereen uit de markt voor nodig. Daarom dagen we alle partijen uit om met ons mee te denken en mee te werken aan innovaties die het voor de bewoner eenvoudiger maken om de knoop voor duurzaamheid en gezondheid door te hakken.”

Bekijk de volledige terugblik op DuurzaamGebouwd.nl.  

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c160 c185 c225
Veelgestelde vragen over het materialenpaspoort

Veelgestelde vragen over het materialenpaspoort

Gisteren om 10:01 uur
timer 4 min

Veel materialen die we gebruiken om te bouwen zijn eindig. En de productie ervan heeft een forse impact op het ...

Lees verder »

c21 c148 c160 c225
Kantoren: van label C naar label A

Kantoren: van label C naar label A

6 mei om 10:01 uur
timer 5 min

Er is werk aan de winkel voor veel vastgoedeigenaren. In 2023 moeten kantoren in Nederland minimaal energielabel ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c263 c265
Webtool voor energiezuiniger en gezondere woning

Webtool voor energiezuiniger en gezondere woning

26 apr om 10:01 uur
timer 2 min

Om antwoord te geven op de graag ‘Hoe gezond en energiezuinig is uw huis?’ is een nieuwe webtool gelanceerd ...

Lees verder »

c21 c135 c143 c160 c225
Feringa Building: enorme campus biedt veiligheid en huiselijkheid

Feringa Building: enorme campus biedt veiligheid ...

19 apr om 15:01 uur
timer 1 min

In de serie BouwHelden verhaalt architect Joost Ector over zijn ontwerp voor het Groningse Feringa Building met ...

Lees verder »

c21 c160 c282 c286
Nieuwe werkplekken voor rust en reuring

Nieuwe werkplekken voor rust en reuring

15 apr om 15:01 uur
timer 2 min

Hoe denken experts over de werkplek van de toekomst? Daarover gaat de nieuwste podcast van Duurzaam Gebouwd, waarin ...

Lees verder »

c21 c151 c160 c225
Meld je aan voor ontwerp en realisatie Het Groene Verpleeghuis

Meld je aan voor ontwerp en realisatie Het Groene ...

7 apr om 08:01 uur

Op Texel wordt het eerste ‘groene verpleeghuis’ gebouwd. Hierin moeten alle ambities op het gebied ...

Lees verder »

c21 c160 c225
LIAG wint duurzame vernieuwbouw Bonhoeffer College in Enschede

LIAG wint duurzame vernieuwbouw Bonhoeffer College ...

4 apr om 08:01 uur

LIAG architecten en bouwadviseurs heeft de architectenselectie gewonnen voor het ontwerp van de vernieuwbouw van ...

Lees verder »

c21 c160 c183 c225
WorkPlace Xperience: horen, zien, beleven, ontmoeten, delen en doen

WorkPlace Xperience: horen, zien, beleven, ontmoeten, ...

4 mrt om 15:01 uur
timer 2 min

Op 29 en 30 maart werken de initiatiefnemers van Smart WorkPlace tijdens de WorkPlace Xperience aan hun missie ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c243 c261
Universiteit Utrecht gaat vastgoed ‘verslimmen’

Universiteit Utrecht gaat vastgoed ‘verslimmen’

15 feb om 11:01 uur
timer 4 min

De directie Vastgoed & Campus van de Universiteit Utrecht is op zoek naar een strategie om gebouwprestaties ...

Lees verder »

c21 c160 c168 c225 c261
De voordelen van een slimme kaart met een beter ruimtelijk inzicht

De voordelen van een slimme kaart met een beter ...

13 jan om 10:01 uur
timer 3 min

Organisaties die werken met GIS en slimme kaarten ontdekken snel waarom iets op een bepaalde plek gebeurt. Zo ...

Lees verder »

c21 c160 c190 c225 c244
Marmoleum zorgt voor supergezond binnenklimaat

Marmoleum zorgt voor supergezond binnenklimaat

02-12-2021 om 10:34 uur
timer 2 min

Marmoleum van Forbo Flooring is niet alleen een van de duurzaamste vloeren ter wereld, gemaakt van natuurlijke ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up