Klimaatadaptatie: deel 1

Klimaatadaptatie: deel 1

Klimaatadaptatie gaat de effecten van klimaatverandering tegen. In het eerste deel van een zesdelige artikelreeks komt de werking van klimaatadaptatie aan bod. Ook is er aandacht voor de bijdrage die klimaatbuffers kunnen leveren aan een klimaatbestendig Nederland.

Hoewel de gevolgen van klimaatverandering, zoals smeltende gletsjers, ontdooiend permafrost, aangepaste neerslagpatronen en een stijgende zeespiegel zich grotendeels aan ons zicht onttrekken, ontkomen we ook in Nederland niet aan de effecten hiervan op de economie, de veiligheid en de natuur.

Daarbij gaat het om de opvang van toenemende wateroverlast, het bufferen van water tegen toenemende wateroverlast, het temperen van hittegolven in de steden en ten slotte om het bieden van nieuwe kansen voor flora en fauna in een veranderd habitat.

Marker Wadden - Illustratie: Natuurmonumenten

Urgentie
De urgentie van klimaatadaptatie wordt gevoeld door maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, bedrijven en door het rijk. In het recente rapport van de Rekenkamer 'Aanpassing aan klimaatverandering: strategie en beleid' wordt dit nogmaals onderschreven.

Vanuit een gezamenlijke zorg over klimaatverandering is de Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers ontstaan. Deze coalitie bestaat uit zeven partijen, die zich inzetten om klimaatbuffers te realiseren; Het Wereld Natuurfonds, Staatsbosbeheer, De 12 Landschappen, Natuurmonumenten, de Waddenvereniging, Vogelbescherming Nederland en Ark Natuurontwikkeling zitten in de coalitie.

De financiering wordt verzorgd door het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de deelnemende partijen en de Nationale Postcode Loterij. Op projectniveau wordt samengewerkt met waterschappen, gemeentes, provincies, het rijk, bedrijven en grondeigenaren. Een aantal projecten valt tevens onder het Deltaprogramma en er wordt intensief samengewerkt met publiek-private consortia als Kennis voor Klimaat en EcoShape.

Zandmotor - Foto: Rijkswaterstaat, Joop van Houdt

Klimaatbuffers
Klimaatbuffers zijn prachtige, waterrijke gebieden waar mensen graag recreëren en wonen. Ze houden het water langer vast met alle voordelen van dien voor de economie, landbouw, het leefklimaat, de veiligheid en de natuur.

Deze gebieden kunnen een grote bijdrage leveren aan een klimaatbestendig Nederland en zijn in staat mee te groeien met het tempo van klimaatverandering.

In deze gebieden krijgen natuurlijke processen als sedimentatie, erosie en veenvorming volop de ruimte, en worden ze ingezet om de natuurlijke veerkracht van ons land te verhogen.

Klimaatbuffers zijn tevens een 'zachte' vorm van verdediging tegen het water, met aandacht voor toegevoegde kwaliteit en nevengebruik. Berekeningen laten zien dat klimaatbuffers economisch op veel plekken een aantrekkelijker alternatief zijn ten opzichte van het huidige beheer door te zetten.

De aanleg van dergelijke buffers mag dan kostbaar zijn, ze voorkomen schade door overstromingen en hebben daarnaast een positief effect op de gezondheid en het woongenot van omwonenden. Door de brede maatschappelijke betekenis en het grote aantal functies dat kan worden gecombineerd, is er veel draagvlak voor natuurlijke klimaatbuffers en kunnen geldstromen worden gebundeld.

Stedelijke klimaatbuffers
Het stadsklimaat wijkt wezenlijk af van het buitengebied. Verharde oppervlakken, stedelijke energiebronnen en de grotere hoeveelheid (fijn)stof zorgen voor een temperatuurverschil met het buitengebied tot 6°C. De verwachting is dat dit 'stedelijk hitte-eiland effect' de komende jaren tot een verschil van wel 10°C met het buitengebied kan oplopen.

Dit effect heeft grote gevolgen voor de leefbaarheid van onze steden en de gezondheid van de inwoners. Tijdens periodes van 'hittestress' neemt arbeidsproductiviteit af en agressie toe. Daarnaast stijgt het sterftecijfer onder kwetsbare groepen als ouderen.

Weerterbos - Foto: Koen Middeljans

In het stedelijke gebied moet klimaatadaptatie vanwege de schaarse ruimte komen van relatief kleine projecten. Voorbeelden van stedelijke klimaatadaptatie zijn nieuwe groenstructuren, waterpleinen, wadi's, half bestrating en aanpassingen aan gebouwen als begroeide gevels en vegetatiedaken.

Ze bufferen regenwater waardoor pieken in de afvoer vermeden worden en zorgen voor verdamping wat opwarming vermindert. Bovendien vormen ze een biotoop voor dieren en planten in de stad. Vanwege het grote aantal projecten is bij de realisatie van stedelijke klimaatbuffers een rol weggelegd voor particulieren, woningcorporaties, bedrijven, gemeenten en de waterschappen.

Projecten
Tot nu is een twintigtal projecten van de Coalitie Klimaatbuffers in uitvoering langs de kust, de wadden, het IJsselmeer de rivieren en in steden, en een groot aantal klimaatadaptatie-projecten buiten de coalitie. De projecten variëren van nieuwe hoogwatergeulen tot opgespoten zandbanken en van herstel van moerasbossen tot nieuw ingerichte openbare ruimtes en innovatieve gebouwen.

De komende vijf artikelen in deze reeks belichten elk een landschapstype en de mogelijkheden voor klimaatadaptatie.

Auteur: Joep van der Veen, architect, stedenbouwkundig ontwerper en onderzoeker bij Bokkers van der Veen Architecten & Planners.

Foto bovenaan: Groen-dak bibliotheek Rotterdam (Foto: Gemeente Rotterdam)

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c245
Pascal Smet: 'We zijn een grote vergissing aan het rechtzetten'

Pascal Smet: 'We zijn een grote vergissing aan ...

Gisteren om 14:00 uur

Brussel heeft een transformatie ondergaan van autostad naar een stad voor mensen. En dat was hard nodig, vindt ...

Lees verder »

c21 c120 c225
Architect Rob Moritz: 'Natuurinclusief ontwerpen = integreren'

Architect Rob Moritz: 'Natuurinclusief ontwerpen ...

3 jun om 15:03 uur

Rob Moritz, architect bij 19 het atelier en bekend van onder andere de transformatie van de watertoren in Zwolle, ...

Lees verder »

c224 c225
Brochure Kick-off DG Expeditie 't Veen

Brochure Kick-off DG Expeditie 't Veen

Dit is de expeditiegids van de eerste Duurzaam Gebouwd Expeditie. In 2020 gaan Duurzaam Gebouwd en gemeente Hattem ...
c21 c25 c225 c246 c249 c250
Hoe neem je afscheid van partijen in een innovatiepartnerschap?

Hoe neem je afscheid van partijen in een innovatiepartnerschap?

3 jun om 15:01 uur
timer 3 min

Een samenwerking kan nog zo mooi starten, maar op enig moment kan het ook tijd zijn om afscheid van elkaar te ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Kopersbegeleiding inclusief woonklaarservice dankzij samenwerking

Kopersbegeleiding inclusief woonklaarservice ...

2 jun om 14:00 uur

House Energy Optimum (HEO) is een samenwerking aangegaan met Housing Heroes, om ontwikkelaars, ontwikkelende bouwers ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c262
Gedragsverandering: van bereidheid naar gezindheid

Gedragsverandering: van bereidheid naar gezindheid

29 mei om 17:00 uur
timer 5 min

Het succes van verduurzaming schuilt niet in de technologie en de oplossingen die je toepast in gebouwen en gebieden, ...

Lees verder »

c21 c225
Nieuwe inzichten over woonformules

Nieuwe inzichten over woonformules

29 mei om 07:00 uur

Het seminar ‘Woonformules en slimme wijken’ op 9 juni aanstaande brengt je in een ochtend op de hoogte ...

Lees verder »

c21 c225
Pas de Modelovereenkomst Bouwteam in de praktijk toe

Pas de Modelovereenkomst Bouwteam in de praktijk ...

29 mei om 06:30 uur
timer 2 min

Op 14 mei 2020 verscheen de definitieve versie van een nieuw model voor bouwteamcontracten, onder de naam Modelovereenkomst ...

Lees verder »

c21 c225
'Fun en verbinding, zoals een festival betaamt'

'Fun en verbinding, zoals een festival betaamt'

29 mei om 06:00 uur

Kennisdelen en netwerken staat centraal tijdens het eerste Verbindingsfestival op 11 juni aanstaande. Zoals een ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Duurzaam Gebouwd-expert reageert op invoer geluidseisen warmtepompen

Duurzaam Gebouwd-expert reageert op invoer geluidseisen ...

28 mei om 14:00 uur
timer 1 min

Duurzaam Gebouwd-expert Rudy Grevers schreef een vervolg op zijn blog ‘Het geluid van lucht/water-warmtepompen: ...

Lees verder »

c21 c225 c245
Nieuw: digimagazine Gezonde Omgeving

Nieuw: digimagazine Gezonde Omgeving

28 mei om 11:00 uur

Geluk en gezondheid van wijkbewoners voorop zetten, gezonde gebouwen als nieuwe standaard en een door kinderen ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c245
De Bouwagenda-voorzitter Bernard Wientjes op Verbindingsfestival

De Bouwagenda-voorzitter Bernard Wientjes op ...

27 mei om 15:30 uur
timer 1 min

De Bouwagenda-voorzitter Bernard Wientjes staat op het digitale podium van het Verbindingsfestival op 11 juni. ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up