Klimaatadaptatie: deel 1

Klimaatadaptatie: deel 1

Klimaatadaptatie gaat de effecten van klimaatverandering tegen. In het eerste deel van een zesdelige artikelreeks komt de werking van klimaatadaptatie aan bod. Ook is er aandacht voor de bijdrage die klimaatbuffers kunnen leveren aan een klimaatbestendig Nederland.

Hoewel de gevolgen van klimaatverandering, zoals smeltende gletsjers, ontdooiend permafrost, aangepaste neerslagpatronen en een stijgende zeespiegel zich grotendeels aan ons zicht onttrekken, ontkomen we ook in Nederland niet aan de effecten hiervan op de economie, de veiligheid en de natuur.

Daarbij gaat het om de opvang van toenemende wateroverlast, het bufferen van water tegen toenemende wateroverlast, het temperen van hittegolven in de steden en ten slotte om het bieden van nieuwe kansen voor flora en fauna in een veranderd habitat.

Marker Wadden - Illustratie: Natuurmonumenten

Urgentie
De urgentie van klimaatadaptatie wordt gevoeld door maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, bedrijven en door het rijk. In het recente rapport van de Rekenkamer 'Aanpassing aan klimaatverandering: strategie en beleid' wordt dit nogmaals onderschreven.

Vanuit een gezamenlijke zorg over klimaatverandering is de Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers ontstaan. Deze coalitie bestaat uit zeven partijen, die zich inzetten om klimaatbuffers te realiseren; Het Wereld Natuurfonds, Staatsbosbeheer, De 12 Landschappen, Natuurmonumenten, de Waddenvereniging, Vogelbescherming Nederland en Ark Natuurontwikkeling zitten in de coalitie.

De financiering wordt verzorgd door het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de deelnemende partijen en de Nationale Postcode Loterij. Op projectniveau wordt samengewerkt met waterschappen, gemeentes, provincies, het rijk, bedrijven en grondeigenaren. Een aantal projecten valt tevens onder het Deltaprogramma en er wordt intensief samengewerkt met publiek-private consortia als Kennis voor Klimaat en EcoShape.

Zandmotor - Foto: Rijkswaterstaat, Joop van Houdt

Klimaatbuffers
Klimaatbuffers zijn prachtige, waterrijke gebieden waar mensen graag recreëren en wonen. Ze houden het water langer vast met alle voordelen van dien voor de economie, landbouw, het leefklimaat, de veiligheid en de natuur.

Deze gebieden kunnen een grote bijdrage leveren aan een klimaatbestendig Nederland en zijn in staat mee te groeien met het tempo van klimaatverandering.

In deze gebieden krijgen natuurlijke processen als sedimentatie, erosie en veenvorming volop de ruimte, en worden ze ingezet om de natuurlijke veerkracht van ons land te verhogen.

Klimaatbuffers zijn tevens een 'zachte' vorm van verdediging tegen het water, met aandacht voor toegevoegde kwaliteit en nevengebruik. Berekeningen laten zien dat klimaatbuffers economisch op veel plekken een aantrekkelijker alternatief zijn ten opzichte van het huidige beheer door te zetten.

De aanleg van dergelijke buffers mag dan kostbaar zijn, ze voorkomen schade door overstromingen en hebben daarnaast een positief effect op de gezondheid en het woongenot van omwonenden. Door de brede maatschappelijke betekenis en het grote aantal functies dat kan worden gecombineerd, is er veel draagvlak voor natuurlijke klimaatbuffers en kunnen geldstromen worden gebundeld.

Stedelijke klimaatbuffers
Het stadsklimaat wijkt wezenlijk af van het buitengebied. Verharde oppervlakken, stedelijke energiebronnen en de grotere hoeveelheid (fijn)stof zorgen voor een temperatuurverschil met het buitengebied tot 6°C. De verwachting is dat dit 'stedelijk hitte-eiland effect' de komende jaren tot een verschil van wel 10°C met het buitengebied kan oplopen.

Dit effect heeft grote gevolgen voor de leefbaarheid van onze steden en de gezondheid van de inwoners. Tijdens periodes van 'hittestress' neemt arbeidsproductiviteit af en agressie toe. Daarnaast stijgt het sterftecijfer onder kwetsbare groepen als ouderen.

Weerterbos - Foto: Koen Middeljans

In het stedelijke gebied moet klimaatadaptatie vanwege de schaarse ruimte komen van relatief kleine projecten. Voorbeelden van stedelijke klimaatadaptatie zijn nieuwe groenstructuren, waterpleinen, wadi's, half bestrating en aanpassingen aan gebouwen als begroeide gevels en vegetatiedaken.

Ze bufferen regenwater waardoor pieken in de afvoer vermeden worden en zorgen voor verdamping wat opwarming vermindert. Bovendien vormen ze een biotoop voor dieren en planten in de stad. Vanwege het grote aantal projecten is bij de realisatie van stedelijke klimaatbuffers een rol weggelegd voor particulieren, woningcorporaties, bedrijven, gemeenten en de waterschappen.

Projecten
Tot nu is een twintigtal projecten van de Coalitie Klimaatbuffers in uitvoering langs de kust, de wadden, het IJsselmeer de rivieren en in steden, en een groot aantal klimaatadaptatie-projecten buiten de coalitie. De projecten variëren van nieuwe hoogwatergeulen tot opgespoten zandbanken en van herstel van moerasbossen tot nieuw ingerichte openbare ruimtes en innovatieve gebouwen.

De komende vijf artikelen in deze reeks belichten elk een landschapstype en de mogelijkheden voor klimaatadaptatie.

Auteur: Joep van der Veen, architect, stedenbouwkundig ontwerper en onderzoeker bij Bokkers van der Veen Architecten & Planners.

Foto bovenaan: Groen-dak bibliotheek Rotterdam (Foto: Gemeente Rotterdam)

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c127 c225 c245 c263
Gezondheidsprimeur voor kopers De Groene Loper in Maastricht

Gezondheidsprimeur voor kopers De Groene Loper ...

Vandaag om 07:00 uur
timer 1 min

Kopers van woningen aan de Groene Loper in Maastricht hebben een nationale primeur. Zij konden kiezen voor het ...

Lees verder »

c21 c127 c189 c225 c245 c261
IoT: de brug naar de toekomst van HVAC

IoT: de brug naar de toekomst van HVAC

3 apr om 16:00 uur
timer 3 min

Internet of Things (IoT) is tegenwoordig in heel wat industrieën een populaire term. Ook in de HVAC-industrie ...

Lees verder »

c21 c225
'Ik wil geen Don Quichot worden'

'Ik wil geen Don Quichot worden'

3 apr om 13:00 uur
timer 11 min

Hij wil geen Don Quichot worden – niet het gevoel hebben dat hij een hopeloze strijd voert. Zo maakt Bernard ...

Lees verder »

c21 c225 c244
‘Biobased bouwen betekent verantwoordelijkheid nemen’

‘Biobased bouwen betekent verantwoordelijkheid ...

3 apr om 08:00 uur
timer 4 min

Ze maakte indruk met haar presentatie tijdens de workshop ‘De Toekomst heet Hout’ op het Duurzaam ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c245
2020 is het jaar van de ecosysteemrevolutie

2020 is het jaar van de ecosysteemrevolutie

2 apr om 11:00 uur
timer 5 min

Een nieuw decennium is aangebroken, dé kans om eens een flinke slag te maken in duurzaamheidsmaatregelen. ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Eindhovense woonwijk ’t Ven volledig all-electric

Eindhovense woonwijk ’t Ven volledig all-electric

2 apr om 08:00 uur
timer 4 min

Het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving staat op bijna iedere gemeentelijke agenda hoog in de wensenlijst. ...

Lees verder »

c21 c225 c243
'Technisch gezien kunnen we alles oplossen'

'Technisch gezien kunnen we alles oplossen'

1 apr om 09:30 uur
timer 5 min

Wat staat ons in 2020 te verwachten? Welke trends komen op ons af, welke kansen kunnen we pakken en wie hebben ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Tweerichtingsverkeer met autoaccu’s in de Johan Cruijff ArenA

Tweerichtingsverkeer met autoaccu’s in ...

1 apr om 08:00 uur
timer 6 min

De accu in een elektrisch voertuig kun je niet alleen opladen, maar ook ontladen. Hierdoor kan die accu een rol ...

Lees verder »

c21 c225 c245
Helpdesk Corona voor vragen over veilig doorwerken

Helpdesk Corona voor vragen over veilig doorwerken

1 apr om 07:00 uur
timer 2 min

Sinds deze week is er in Nederland een protocol van kracht om in de bouw- en technieksector veilig door te kunnen ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Video: Keynote Arash Aazami op Duurzaam Gebouwd Congres 2020

Video: Keynote Arash Aazami op Duurzaam Gebouwd ...

31 mrt om 17:00 uur
timer 1 min

Beleef het Duurzaam Gebouwd Congres 2020 opnieuw en bekijk de keynote van Arash Aazami, visonair energietransitie. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c245
Duurzaamste sportaccommodatie staat in Wolfaartsdijk

Duurzaamste sportaccommodatie staat in Wolfaartsdijk

31 mrt om 16:01 uur
timer 2 min

Ook de sportsector is volop aan het verduurzamen en in dat kader won v.v. Wolfaartsdijk deze maand de titel ‘Sportaccommodatie ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c250 c254
Overmacht in tijden van corona?

Overmacht in tijden van corona?

31 mrt om 13:01 uur
timer 4 min

Advocaat Edwin van Dijk voorziet door de coronacrisis een verandering van zijn werkzaamheden. Met zijn partners ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up