'Transformatie moet betekenis hebben voor gebied'

timer5 min
'Transformatie moet betekenis hebben voor gebied'

Er gaat de komende tijd het een en ander veranderen in de utiliteitsmarkt. Label C en A-eisen voor de kantorenmarkt komen er snel aan, met een deadline van respectievelijk 2023 en 2030. Daarnaast is er meer en meer focus op het omvormen van functieloos en leegstaand vastgoed en het verbeteren van het binnenklimaat.  Gebouweigenaren moeten dus aan de bak om ervoor te zorgen dat zij relevant blijven bij de verhuur en verkoop van hun vastgoed.

Het was aan dagvoorzitter Wytze Kuijper van ZOOOW! om het enthousiasme aan te wakkeren om te gaan omdenken. “Wanneer deed je voor het laatst iets voor het eerst?”, prikkelde hij de zaal, om vervolgens met verschillende procesveranderingen te inspireren. “De vastgoedwereld is opgebouwd uit lineaire processen en dit vraagt om disruptie.” Naast omdenken in systemen richtte hij zijn pijlen op ‘minder praten, meer doen’. In rap tempo vroeg hij aandacht voor herontwikkelingen als de watertoren in Bussum, het gemeentehuis in Brummen en het Alliander-kantoor in Duiven.

Maar: first things first. Met beide benen op de grond is het voor gebouweigenaren tijd om eerst wat huiswerk te doen. Het was aan Irma van Leeuwen van RVO om advies te geven over succesvolle transformaties. Wanneer is leegstand een probleem, wanneer kan het probleem een kans worden en wat en wie heb je daar voor nodig? Zowel de gemeente als de onroerend goed eigenaar moeten zich goed voorbereiden en hun huiswerk gedaan hebben. “Ga eerst met de gemeente om tafel, die op zijn beurt moet aangeven of de beoogde transformatie voldoende kans op slagen heeft. Daarvoor  moet je je verdiepen in de stedelijke omgeving waar je je plan wilt realiseren, om erachter te komen waar behoefte aan is. Kom met een realistisch plan dat waarde toevoegt aan het gebied en sta open voor samenwerking met innovatieve partijen.”

Sturen op kwaliteit

Transformatie lijkt steeds populairder te worden in de markt. Eenvoudige projecten zijn succesvol, maar gebieden worden nog onvoldoende onder handen genomen. “Projectteams krijgen te maken met conflicterende belangen en botsende ruimteclaims. Sturen op kwaliteit, authenticiteit  en uniciteit kan hierin het verschil betekenen.” Om deze gedachtegang in te vullen is een gebiedsvisie noodzakelijk, evenals planologische kaders en spelregels. “Een gebiedstransformatie draait om fijn wonen, een buurtgevoel en goede mobiliteit en bereikbaarheid.”

Van gebouw naar gebied, dat is de tendens. In de praktijk zien we dit vormkrijgen in bijvoorbeeld Haarlem, waar in een kantorenwijk de leegstand hoog is. “Voordelen bij deze gebiedsontwikkeling  zijn het beperkte aantal eigenaren en de nauwe samenwerking met de gemeente. Een nieuwe betekenis voor oude panden creert een vliegwiel. Iconische gebouwen kunnen draagvlak creëren om een gebied te vernieuwen. Het geeft identiteit aan wijkbewoners en vertelt het verhaal van een stad.”

Wat heeft het gebied nodig?

Uiteindelijk wil je als ontwikkelaar dat je gebied transformeert naar een bruisende en aantrekkelijke wijk. Maar wat zijn nu de succesfactoren? Van Leeuwen benoemde onder andere de kennis en ervaring op dit gebied als belangrijke driver. “Daarnaast is het essentieel om de woningzoekende en bewoners centraal te stellen. Verder moet je veel informatie hebben over de stad en de wijk. Vraag jezelf af wat de stad en het gebied nodig heeft.”

Diezelfde vraag stelde woningcorporatie Woonwenz zich, toen ze zich boog over de opgave om relatief oud bezit om te buigen naar relevant vastgoed. De corporatie heeft het bezit geconcentreerd in de oude wijken van de gemeente Venlo, met op dit moment 8.300 woningen en 1.950 overige vastgoedeenheden. “Ontwikkel een visie voor het gebied waar het te transformeren object ligt”, adviseerde Peter Peeters van Woonwenz. “Hierbij is een communicatieplan onontbeerlijk, zodat er vertrouwen ontstaat in de ontwikkeling. Daarnaast is het van belang om zelf de regie van alle verschillende projectfases in handen te houden. Zorg dat je een professioneel opdrachtgever bent.”

Deze best practices kwamen terug in succesvolle praktijkvoorbeelden. Onder andere het getransformeerde voormalige politiebureau aan de Lohofstraat, het Metropole en het voormalig slachthuis passeerden de revue, evenals de omvorming van de Nedinsco fabriek. Hier werd ingezet op een verandering naar een multifunctioneel gebouw. Dat onderstreepte ook Paul Diederen van architectenbureau Diederendirrix. Hij illustreerde het verhaal dat we eerder schetsten op DuurzaamGebouwd.nl, naar aanleiding van een interview met zijn compagnon Bert Dirrix.

Meerwaarde voor omgeving

“Er was veel kapot gegaan aan dit unieke en authentieke gebouw”, vertelde Dirrix destijds. “Bij de renovatie wilden we per se dat belangrijke momenten in de geschiedenis van dit pand zichtbaar bleven. Tegelijkertijd lag er de uitdaging om deze fabriek om te vormen naar een multifunctioneel gebouw met een woon- en werkfunctie.” In het nieuwe Nedinsco-gebouw zie je tevens horecafaciliteiten als een bar en restaurant. “Ook hier zie je de meerwaarde voor de omgeving terugkeren als een van de kernpijlers.” Daarom moet een transformatie op grotere schaal bekeken worden. “Het kan dus een grote impuls geven aan een gebied”, geeft Diederen aan. Een naastgelegen gebouw kan veel extra waarde krijgen door de transformatie van een specifiek object.

Het was aan Peter Stam van Merosch om het eigen getransformeerde kantoor onder de aandacht te brengen. De eerder leegstaande gymzaal werd circulair gerenoveerd tot een duurzaam kantoorgebouw. Stam haalde verschillende duurzaamheidskenmerken aan van de realisatie. “Het is een gasloos en energieleverend gebouw met een focus op een gezonde en comfortabele werkomgeving. Daarnaast voorzien we in continue kennisdeling, in de vorm van een living lab.”

De aanpak voor de nieuwe huisvesting is opgedeeld in drie stappen. “Allereerst de verbetering van de gebouwschil. Daarna de circulaire renovatie met herbruikbare materialen en ten slotte het installatieconcept, dat het gezonde binnenklimaat garandeert”, aldus Stam. In Duurzaam Gebouwd Magazine editie #40 publiceerden we een groot interview met Duurzaam Gebouwd-expert Ronald Schilt. Lees het volledige interview online.   

Bekijk de terugblik naar het seminar Renovatie & Transformatie op DuurzaamGebouwd.nl. Hier vind je onder meer de evaluatieresultaten en een fotorapportage.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c120 c122 c225 c265
Onderzoek ‘Beter Wonen in Nederland’ van start

Onderzoek ‘Beter Wonen in Nederland’ ...

31 mei om 08:47 uur

Saint-Gobain, producent van innovatieve oplossingen voor o.a. de gebouwschil en inbouw, maakt zich hard voor een ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c243
Wat gaat de (Nederlandse) bouw van de Europese Green Deal merken?

Wat gaat de (Nederlandse) bouw van de Europese ...

2 apr om 09:01 uur
timer 3 min

De Green Deal maakt integraal deel uit van de strategie van de Europese Commissie om de doelstellingen voor duurzame ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c244
Duurzaamheid Dopper inspireert Dura Vermeer

Duurzaamheid Dopper inspireert Dura Vermeer

31 mrt om 09:01 uur
timer 8 min

Met de introductie van een hippe waterfles gaf Dopper een inspirerende impuls aan de mondiale strijd tegen plastic ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c243
Nul op de meter: een volledig energieneutraal gemeentehuis

Nul op de meter: een volledig energieneutraal ...

2 feb om 08:00 uur

Hoe maak je van een verouderd gemeentehuis een toonbeeld van grootschalige verduurzaming? In Dronten koos de gemeenteraad ...

Lees verder »

c21 c120 c135 c185 c225
Van gesloten bastion naar transparante en flexibele werkomgeving

Van gesloten bastion naar transparante en flexibele ...

19 jan om 10:01 uur
timer 3 min

De renovatie en verduurzaming van het Rijkskantoor Surinameweg 4 (Haarlem) naar energielabel A+ zal worden uitgevoerd ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c244 c260
Circulariteit grootste kans voor renovatie

Circulariteit grootste kans voor renovatie

14-12-2020 om 07:00 uur
timer 8 min

Met talloze leegstaande kantoren, een krappe woningmarkt en een nijpende energietransitie is er meer dan ooit ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c243 c280
101 innovatieve renovatie-oplossingen

101 innovatieve renovatie-oplossingen

10-12-2020 om 10:01 uur
timer 1 min

Het is vaak nog goed zoeken naar de soort renovatie die voor een specifieke woning gewenst is. De oplossing is ...

Lees verder »

c21 c120 c225
Het grote goud van de renovatie- en transformatieopgave

Het grote goud van de renovatie- en transformatieopgave

25-11-2020 om 06:30 uur
timer 1 min

In de renovatie-opgave schuilt het grote goud: op 10 december aanstaande laten we je zien hoe de toekomst van ...

Lees verder »

c21 c26 c120 c243
Havensteder verduurzaamt 360 woningen in Bospolder-Tussendijken 

Havensteder verduurzaamt 360 woningen in Bospolder-Tussendijken 

10-11-2020 om 10:31 uur
timer 1 min

Havensteder verduurzaamt de vijf Gijsinglaanflats in Bospolder-Tussendijken. Het gaat om 360 woningen die van ...

Lees verder »

c21 c120 c160 c184 c225 c263
Uitkomsten innovatieprogramma Aardgasvrije en frisse basisscholen

Uitkomsten innovatieprogramma Aardgasvrije en ...

28-10-2020 om 09:32 uur

Het is alweer een tijdje terug dat ik voor Margrittes kunstwerk ‘Ceci n’est pas une pipe’ stond. ...

Lees verder »

c21 c120 c143 c160 c225 c243 c263
Programma Verbindingsdag Gezonde Scholen is rond 

Programma Verbindingsdag Gezonde Scholen is ...

26-10-2020 om 11:14 uur
timer 2 min

Op 11 november vindt de online Verbindingsdag Gezonde Scholen plaats. Architecten, schoolbesturen, overheden, ...

Lees verder »

c21 c120 c122 c160 c184 c225 c243
Eind jaren 60 wijk gaat #VanGasLos

Eind jaren 60 wijk gaat #VanGasLos

12-10-2020 om 17:00 uur
timer 1 min

In een eind jaren 60 wijk in Terborg, dichtbij Doetinchem, worden woningen van het gas af gehaald. Daarvoor wordt ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up