Digital Twin: van pionieren naar waarde

timer6 min
Digital Twin: van pionieren naar waarde

De bouwwereld moet nog flinke sprongen maken op het vlak van data & digitalisering, want de juiste informatie draagt bij aan het behalen – en hopelijk overtreffen – van de klimaatdoelstellingen. Er gebeurt al veel, maar het wordt tijd om de focus te leggen op kansrijke versnellingen. Samen met experts uit diverse hoeken van het werkveld verkent Duurzaam Gebouwd die paden.

Het eerste kruispunt is die van beleid: in hoeverre heeft de data daar invloed op? Paulus Eckhardt van Ballast Nedam reageert vanuit het perspectief van een aannemer: “Het beleid vanuit overheden met het ruimtelijke besluit en het ontwerp van onze klant vormt vaak de basis voor onze handelswijze. Ons primaire proces is het engineeren en bouwen van projecten en in alle bouwfases genereren wij data. Al die informatie kunnen we overdragen naar de beheer- en onderhoudsfase, combineer dat met data uit de operationeel beheerfase en we kunnen de volledige levenscyclus van gebouwen optimaliseren.”

Vanuit IGG Bouweconomie komt die benadering Djordy van Laar bekend voor: “Je gebruikt data ook om een volgend project nóg beter uit te voeren. Voor ons is dat in de initiatief en ontwerpfase belangrijk. Aan het eind van de ontwerpfase, als aannemersbegrotingen worden ingediend, kunnen wij toetsen of onze begrotingen kloppen. Zo leren we continu van data. We analyseren de data, halen daar inzichten uit en verwerken die vervolgens tot kengetallen voor nieuwe projecten. De volgende stap is dat we ook data gaan verzamelen in de gebruiksfase, bijvoorbeeld sensoren die inzicht geven in het werkelijke energieverbruik. Zo kunnen we steeds meer leren van feitelijke gebouwprestaties en deze vervolgens weer toepassen aan de ontwerptafel”.

Goede standaarden

Hij ziet dat data onder andere een belangrijke rol heeft bij het opstellen van de warmtetransitievisies, die gemeenten eind 2021 gereed moeten hebben. “De diversiteit van gegevens die wordt ingezet is groot, waaronder GIS en andere externe informatie. De data gebruiken we in alle fases van het bouwproces en we zien vooral nog een uitdaging in het spreken van dezelfde taal. Dat gebeurt nu nog niet, maar moet wel, om informatie eenvoudiger uit te wisselen en snelheid te maken.” Juist met dat gedachtegoed is Jacqueline Meerkerk van het BIM Loket aan de slag. “Als je data wilt gebruiken over de verschillende bouwfases, dan heb je goede, open standaarden nodig, zodat er geen waardevolle informatie verloren gaat. Ook wordt data over gebouwen vaak nog los gezien van de ruimtelijke omgeving, maar dat kan veranderen met de omgevingswet. Om de data voor iedereen relevant en bruikbaar te maken is toepassing van BIM met open standaarden zeer gewenst.”

Hoe ver zijn we nog verwijderd om tot BIM als standaard te komen? Het gaat langzaam, maar ‘gestaag’, zo geeft de BIM Monitor aan: “De groei in BIM volwassenheid in de sector valt daarbij op”, gaat Meerkerk verder. “Uit onderzoek blijkt dat de voordelen wel worden ingezien, BIM staat niet ter discussie. Maar het gaat niet snel genoeg en partijen ‘zitten op elkaar te wachten’. Er is behoefte is aan communicatie en trainingen, om kenniskloven te dichten en de complete sector mee te nemen, en aan verdere standaardisatie.” Die behoefte aan kennisoverdracht bespeurt ook Eckhardt: “We werken samen met veel verschillende partijen en we drukken nog te weinig standaarden of verplichtingen voor BIM-uitwerkingen door naar onze ketenpartners. Tegelijkertijd is het zo dat de roep om data steeds groter wordt en zou werken in BIM in dus minimaal een criterium moeten zijn om samen te werken.”  

Van belemmering naar kans

De experts zien in de bestaande bouw nog een belemmering die kan worden omgevormd naar een kans. “Veel gebouwen, zelfs die twintig jaar geleden ontwikkeld zijn, hebben verouderde technologie”, geeft Wilfred Van der Plas van DWA aan. “Je kunt er een update aan wagen, maar soms is die complex en moeten er in het gebouw aanpassingen worden doorgevoerd”. Ook Van Laar ziet de forse renovatieopgave. “De bruikbare delen van bestaande bebouwing zouden we – vanuit circulariteitsoogpunt – moeten behouden. Als daar nieuwe materialen en state-of-the-art (sensor)technologie aan wordt toegevoegd en we leggen dit alles vast in een digitale tweeling, dan zijn gerenoveerde gebouwen klaar voor de toekomst.” 

Om de versnelling naar verduurzaming in te zetten speelt overheidsbeleid een essentiële rol. Eckhardt kijkt met enige jaloezie naar Groot-Brittannië, waar het verplicht is om met BIM Level 2 te werken bij het grootste deel van de projecten. “In Nederland hebben we eenzelfde versnelling nodig om de doelstellingen van het Klimaatakkoord te halen. Die halen we namelijk niet als we de keuze voor BIM af laten hangen van vrijwilligheid. Daar moet blijkbaar toch een stok aan te pas komen.” Meerkerk reageert hierop met haar oog op de DigiDeal en de uitkomsten ervan: “We willen wel naar o’n ambitie toewerken, maar het is blijkbaar nog te ingewikkeld. Het vraagt echt regie vanuit de Rijksoverheid.” Dat vrijblijvendheid om BIM te gebruiken ongewenst is, blijkt ook uit de adoptie bij andere bloedgroepen. Met meer dan 2 miljoen woningen in de portefeuille zijn woningcorporaties een belangrijke groep om verandering door te voeren. “Toch leveren ze nu nog woningen zonder BIM-model op”, vervolgt Eckhardt. “Dat terwijl een corporatie voordeel heeft van een BIM-model, vooral tijdens de  exploitatiefase.” De businesscase voor verduurzaming en renovatie kan daarmee positief veranderen: kosten kunnen bijvoorbeeld worden verlaag door met gebruik van data beheer en onderhoud te doen.”

Digital Twin: pionieren

Op welke manier gaan we dan wel de versnelling vinden die we zoeken? De experts kijken hoopvol naar de uitkomsten van Brains for Buildings, een consortium met TU Delft aan het hoofd, dat slimme methodieken en algoritmen moet bedenken die bijdragen aan de operationele intelligentie van gebouwen. Van der Plas: “Brains for Buildings wil een stap zetten richting een open standaard en de brug slaan naar de eindgebruikers. Iedereen uit de keten is vertegenwoordigd in het initiatief en het project krijgt een aantal livings labs [6 in totaal, red.], waarin de prototypes aan testen worden onderworpen in een beschermde omgeving.” Volgens hem staan we aan de vooravond van de ontwikkeling van een digital twin, een digitale tegenhanger voor een gebouw. Hoe ziet dat eruit volgens hem en welke niveaus zijn er? “Als je bedacht hebt met welke onderwerpen je aan de slag wilt ten behoeve van de gebruiker, dan kun je daar sensoren en platforms op inrichten.” Daarmee is de digital twin wat hem betreft het optimum: “We hebben van ons hoofdkantoor ook een digital twin gemaakt en digitaliseren op dit moment onze kennis en diensten.”

De digital twin is nu nog ‘pionieren’ en is nog niet denkbaar voor alle gebouwen in Nederland. Toch kan dit evenbeeld, waarin ontwerp tot exploitatiefase worden uitgelicht voor een grote verduurzamingsslag zorgen. “Met de twin in handen is het zelfs mogelijk om processen opnieuw te doorlopen en te doorgronden hoe alternatieve keuzes het resultaat beïnvloeden”, weet Eckhardt. “Dat leidt ertoe dat we in alle fases verbeteringen kunnen doorvoeren en het meest optimale resultaat bereiken, wanneer dan ook in het proces.”  

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c261 c286
Duurzaam Gebouwd Podcast: verduurzamingsvraagstukken oplossen met Data & Digitalisering

Duurzaam Gebouwd Podcast: verduurzamingsvraagstukken ...

29 jun om 07:00 uur
timer 1 min

Hoe kunnen data en digitalisering helpen de verduurzamingsvraagstukken op te lossen? Gebouwen worden met de dag ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
‘Data & Digitalisering belangrijkste troef om duurzaamheidsvraagstukken in te vullen’

‘Data & Digitalisering belangrijkste ...

17 jun om 12:30 uur
timer 8 min

Data & Digitalisering speelt een essentiële rol om opgaves als netcongestie in te vullen en vraag en ...

Lees verder »

c21 c142 c168 c225 c236 c261
Zo wordt onderhoud en gebruik van liften smart én duurzaam

Zo wordt onderhoud en gebruik van liften smart ...

13 jun om 07:00 uur
timer 6 min

Liften doen het ogenschijnlijk nog steeds zoals ze dat al decennialang doen. Onder de motorkap zijn deze ‘apparaten’ ...

Lees verder »

c257 c261
Ebook: Contextual Intelligence

Ebook: Contextual Intelligence

Met een slimme, driedimensionale kaart van een gebouw in 3D, inclusief locatietechnologie, krijgt assetmanagement ...
c21 c225 c261 c283
Smart contracts in gebouwonderhoud

Smart contracts in gebouwonderhoud

27 mei om 09:01 uur
timer 6 min

In een pragmatisch verhaal over smart contracts en gebouwonderhoud, schrijft smart buildings-expert Wilfred van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261 c265
De oplossing voor de bestaande woningbouw: super hybride warmtepomp

De oplossing voor de bestaande woningbouw: super ...

19 mei om 14:01 uur
timer 7 min

Per jaar komen er bij CFP Green Buildings wel honderden innovatieve plannen voor een duurzame bouw binnen. Welke ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
Deze spreker ontmoet je op seminar Data & Digitalisering

Deze spreker ontmoet je op seminar Data & ...

18 mei om 16:45 uur

In een reeks artikelen stellen we de sprekers van het seminar Data & Digitalisering op 9 juni aan je voor. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
Op het podium bij Seminar Data & Digitalisering: Kees Jan ‘t Mannetje

Op het podium bij Seminar Data & Digitalisering: ...

12 mei om 17:00 uur

In een reeks artikelen stellen we de sprekers van het seminar Data & Digitalisering op 9 juni aan je voor. ...

Lees verder »

c21 c138 c225 c261
DigiDare Award brengt de succesverhalen

DigiDare Award brengt de succesverhalen

10 mei om 10:01 uur
timer 2 min

De organisatoren van de DigiDare Award 2022 zijn dit jaar op zoek naar de goede voorbeelden uit de praktijk, waar ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
Gerard Streng dagvoorzitter van seminar Data & Digitalisering

Gerard Streng dagvoorzitter van seminar Data ...

9 mei om 08:30 uur
timer 1 min

In een reeks artikelen stellen we de sprekers van het seminar Data & Digitalisering op 9 juni aan je voor. ...

Lees verder »

c21 c168 c225 c261 c263
Nieuwe normcommissie Smart buildings

Nieuwe normcommissie Smart buildings

4 mei om 13:01 uur
timer 1 min

Smart buildings bieden veel mogelijkheden voor energiebesparing en comfortverhoging. Normen spelen hierin een ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c261
Meer energie-efficiëntie met lichtmanagementsysteem in combinatie met noodverlichting

Meer energie-efficiëntie met lichtmanagementsysteem ...

4 mei om 09:54 uur
timer 3 min

Hans Nas: In een wereld die steeds meer ‘connected’ wordt, is het niet meer dan vanzelfsprekend dat ook noodverlichtingsarmaturen ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up