Hittegroep probeert hoofd koel te houden

timer4 min
Hittegroep probeert hoofd koel te houden

Vaak gaat het bij woningen nog over isoleren en verwarmen. En hoe daarbij op energielasten kan worden bespaard met bijvoorbeeld zonnepanelen of een warmtepomp. De Hittegroep van de Groene Huisvesters heeft echter een andere focus. De opwarming van de aarde geeft woningcorporaties nu al veel kopzorgen en dat maakt het bundelen van kennis nodig om de juiste maatregelen te kunnen nemen. We spreken met vier aanjagers die het hoofd koel proberen te houden.

“We zien het aantal klachten over te warme woningen in de zomer toenemen”, erkent Hittegroeplid Anke Struijs, adviseur duurzaamheid bij woningcorporatie Alwel. Dat beeld is overigens landelijk, want er zijn de laatste jaren steeds meer geschillen met hitte als twistappel tussen bewoners en corporaties. Dat komt voort uit de ruling dat woningen volgens een ISO-norm uit 2008 niet meer dan 300 uur per jaar warmer mogen zijn dan 26,5 graad, aldus Hittegroeplid Madeleen Helmer (projectmanager hitte-adaptatie, Klimaatverbond Nederland).
De hitteproblematiek in woningen was dan ook de reden voor de start van de Hittegroep als onderdeel van de Groene Huisvesters. Deze problematiek gaat overigens veel verder dan een incidentele hittegolf. Het probleem zit niet alleen in de woningen (gebouw), maar ook spelen de omgeving (gebied) en het bewonersgedrag (gebruiker) een grote rol.

Klimaatverandering is een werkelijkheid

Helmer gaat dieper in op de achtergronden en noodzaak van de oprichting van de Hittegroep. “Bij klimaatverandering spelen mitigatie, ofwel het terugdringen van het gebruik van broeikasgassen, en adaptatie. Nederland zette wat adaptatie betreft altijd sterk in op water-gerelateerde risico’s, zoals met het Deltaprogramma. Hitte was landelijk nog niet zo in beeld als risico. Het werd ook wat ‘klein’ gehouden, ook al is er sinds 2007 een Nationaal Hitteplan.

In de nationale adaptatiestrategie uit 2016 werd hitte wel verwerkt, mede op basis van een PBL-rapport uit 2015 waarin werd gemeld dat hitte nu al het gevaarlijkste klimaatrisico is en tot veel slachtoffers leidt. Bij elke hitteperiode zie je namelijk oversterfte bij kwetsbare mensen. Zo betreft bijvoorbeeld tachtig procent van de hittesterfte 80-plussers (bron CBS). Het Nationaal Hitteplan gaat in op de zorg voor oudere en kwetsbare mensen. Het gaat dan om voldoende drinken, zorgen voor verkoeling en de woning koel houden. Bij het Klimaatverbond vonden we al vanaf 2014 dat we dichter bij deze doelgroep moeten komen. Daaruit is het idee van lokale hitteplannen voortgekomen en daar zijn inmiddels steeds meer gemeenten mee aan het werk gegaan.

Parallel aan deze ontwikkeling was er de groep mensen die keek naar het urban-heat-island-effect, waarbij de buitenruimte in grote steden vier tot zeven graden warmer is dan in buitengebieden. Daar wilden ze meer over weten en ook over de maatregelen die je zou kunnen nemen. Dit resulteerde in het Praktijkonderzoek Hitte Richtlijnen door de Hogeschool van Amsterdam dat in 2020 verscheen. Uit een onderzoek van de GGD in Oost-Gelderland onder zevenduizend inwoners kwam ‘hitte’ ook heel duidelijk als een probleem naar voren, zeker als het kwetsbare mensen betreft.

Drieslag

Dus voor de hitte-adaptatie-aanpak kregen we zo de drieslag gebied, gebouw en gebruiker scherper in beeld. Ook bij de Groene Huisvesters kreeg klimaatadaptie, naast het verduurzamen van woningen, steeds meer aandacht. We vonden elkaar binnen het platform Samen Klimaat Bestendig, dat vier jaar geleden is opgericht om gemeenten te ondersteunen bij beleid rondom klimaatadaptie, en dan vooral gericht op water-gerelateerde zaken. Een hitte-excursie in Nijmegen samen met Talis werd vervolgens de aanleiding om een enquête onder zeventig woningcorporaties te houden. Daaruit bleek dat negen van de tien corporaties niet goed wisten wat ze met het hittevraagstuk aan moeten.

Met die uitkomst, en met de uitkomst van een vergelijkbaar onderzoek via de Vereniging van Gemeenten, namen we contact op met het ministerie van Binnenlandse Zaken. Ook zij onderschreven de noodzaak om deze thematiek verder gemeenschappelijk te gaan verkennen. Dat resulteerde in 2020 in de Hittegroep. Ons doel is meer te leren over hitte in woningen en welke concrete maatregelen mogelijk zijn. We zijn ook betrokken bij de stimulering van onderzoek om een betere onderbouwing te vinden van wat de goede maatregelen zijn. Dat leidde vorig jaar tot het NKWK-onderzoek Klimaatbestendige stad naar hitte in bestaande woningen en een handreiking voor woningcorporaties.”

Opgave voor corporaties

Struijs ziet inderdaad een stevige opgave voor de woningcorporaties als het om hitteadaptatie gaat. “Wij renoveren en verduurzamen nu zo’n vijfhonderd woningen per jaar. Dat is niet genoeg om op die stip op de horizon in 2050 uit te komen, wanneer we energieneutraal moeten zijn. Dat tempo moet omhoog en daarin zit vooral de uitdaging. Wij geven wel allerlei eisen en normen mee aan de beperking van de warmtevraag en het van het gas af gaan, maar nog helemaal geen eisen als het gaat om het voorkomen of beperken van hitte in een woning. We zien echter wel dat juist hitte steeds meer klachten geeft.”

Hittegroep-lid Tom Geboers, consulent bij Alwel en actief betrokken bij het verduurzamen en vergroenen van het Liniekwartier in Breda, ziet dat er nog heel veel valt te winnen. “Bij een recent verduurzamingsproject van 134 woningen ging het vooral over het omlaag krijgen van de warmtevraag. Wat de zomer met hete dagen betekent, kwam daarbij niet of nauwelijks ter sprake. Mijn ervaring is dat bewoners daar nog niet zo over nadenken. Dat doen ze wel als het gaat om wat voor keuken en badkamer erin komt. Terwijl de vraagstukken rondom hitte steeds meer gaan spelen. In dezelfde wijk, die eerder aan een warmtenet is aansloten, doe ik nu een vergroeningsproject. Het gaat dan om tuinen en openbaar gebied en daar merkte ik in de gesprekken met bewoners dat die soms heel andere prioriteiten hebben.

Hittegroep probeert hoofd koel te houden

Lees het uitgebreide artikel over de Hittegroep verder in ons nieuwe digitale magazine Gezondheid, met ook meer informatie over bovenstaande toolbox.

Tekst: Tom de Hoog
Beeld (boven): Shutterstock

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243 c244 c295
BAM: ‘duurzamer, voorspelbaarder en winstgevender’

BAM: ‘duurzamer, voorspelbaarder en winstgevender’

19 jan om 11:01 uur
timer 2 min

Vandaag presenteert bouwreus Koninklijke BAM Groep nieuwe plannen op het gebied van duurzaam ondernemen. De nieuwe ...

Lees verder »

c21 c225 c286 c295
Hoe pak je CO2-reductie op in je bedrijfsvoering?

Hoe pak je CO2-reductie op in je bedrijfsvoering?

13 jan om 16:01 uur
timer 1 min

Wat zijn de gevolgen van klimaatverandering voor de bouw- en installatiesector? In aflevering 20 van de Duurzaam ...

Lees verder »

c223 c266 c277 c295
Whitepaper: Futurebuild Holland | Leefbare en gezonde wijken

Whitepaper: Futurebuild Holland | Leefbare en ...

Leefbare en gezonde wijken: de nieuwe standaard bij het omgaan met klimaatverandering De urgentie om in het ontwerp ...
c21 c243 c286 c295
Podcast #20 Dura Vermeer & Breman over klimaatverandering in de bouw- en installatiesector

Podcast #20 Dura Vermeer & Breman over klimaatverandering ...

12 jan om 16:01 uur
timer 1 min

Dura Vermeer & Breman over de gevolgen van klimaatverandering voor de bouw- en installatiesector. Wat zijn ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c277 c295
Succesvol samenwerken aan klimaatadaptatie

Succesvol samenwerken aan klimaatadaptatie

5 jan om 10:01 uur
timer 3 min

Er wordt heel wat gesproken en vergaderd over het tackelen van de klimaatverandering. Over het werkelijke uitvoeren, ...

Lees verder »

c21 c225 c295
100 Months to Change bundelt krachten met jonge pioniers

100 Months to Change bundelt krachten met jonge ...

02-12-2022 om 10:01 uur
timer 3 min

Met vijftien maanden klimaatwerk op de teller, zijn de klimaatpioniers van 100 Months to Change (100MTC) tot een ...

Lees verder »

c11 c21 c225 c277 c295
Nieuwe aanpak om fysieke klimaatrisico’s gebouwen te bepalen

Nieuwe aanpak om fysieke klimaatrisico’s ...

15-11-2022 om 08:01 uur
timer 2 min

De effecten van de klimaatverandering voor gebouweigenaren worden tot nu toe vaak uitgedrukt in transitierisico’s. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c295
Building Holland overgenomen door Acquire en Duurzaam Gebouwd

Building Holland overgenomen door Acquire en ...

04-11-2022 om 09:00 uur
timer 2 min

Media- en eventbedrijf Acquire, onder meer eigenaar van de merken Duurzaam Gebouwd en Stedebouw & Architectuur, ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c295
Hoogheemraadschap Rijnland nieuwe partner Duurzaam Gebouwd

Hoogheemraadschap Rijnland nieuwe partner Duurzaam ...

03-11-2022 om 07:01 uur
timer 3 min

Duurzaam Gebouwd breidt haar kennisplatform aanzienlijk uit door de toetreding van het Hoogheemraadschap van Rijnland. ...

Lees verder »

c21 c225 c295
Klimaatverandering zet Nederland op z’n kop

Klimaatverandering zet Nederland op z’n ...

20-10-2022 om 10:01 uur
timer 2 min

De klimaatverandering maakt steeds grotere stappen. De diverse rapporten, adviezen en noodkreten drukken ons nadrukkelijk ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c260 c295
Pleidooi voor veel sterkere sturing op milieu-impact

Pleidooi voor veel sterkere sturing op milieu-impact

20-09-2022 om 12:01 uur
timer 1 min

Eerder deze maand lanceerden koplopers uit de bouwsector een manifest dat pleit voor scherpere regelgeving in ...

Lees verder »

c21 c225 c237 c277 c295
Klimaatadaptatie biedt kansen aan gebiedsontwikkeling

Klimaatadaptatie biedt kansen aan gebiedsontwikkeling

04-08-2022 om 13:01 uur
timer 1 min

De klimaatverandering vereist snelle acties én flexibel acteren. Dat is klimaatadaptief zijn, volgens Mattijs ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up