Hittegroep probeert hoofd koel te houden

timer4 min
Hittegroep probeert hoofd koel te houden

Vaak gaat het bij woningen nog over isoleren en verwarmen. En hoe daarbij op energielasten kan worden bespaard met bijvoorbeeld zonnepanelen of een warmtepomp. De Hittegroep van de Groene Huisvesters heeft echter een andere focus. De opwarming van de aarde geeft woningcorporaties nu al veel kopzorgen en dat maakt het bundelen van kennis nodig om de juiste maatregelen te kunnen nemen. We spreken met vier aanjagers die het hoofd koel proberen te houden.

“We zien het aantal klachten over te warme woningen in de zomer toenemen”, erkent Hittegroeplid Anke Struijs, adviseur duurzaamheid bij woningcorporatie Alwel. Dat beeld is overigens landelijk, want er zijn de laatste jaren steeds meer geschillen met hitte als twistappel tussen bewoners en corporaties. Dat komt voort uit de ruling dat woningen volgens een ISO-norm uit 2008 niet meer dan 300 uur per jaar warmer mogen zijn dan 26,5 graad, aldus Hittegroeplid Madeleen Helmer (projectmanager hitte-adaptatie, Klimaatverbond Nederland).
De hitteproblematiek in woningen was dan ook de reden voor de start van de Hittegroep als onderdeel van de Groene Huisvesters. Deze problematiek gaat overigens veel verder dan een incidentele hittegolf. Het probleem zit niet alleen in de woningen (gebouw), maar ook spelen de omgeving (gebied) en het bewonersgedrag (gebruiker) een grote rol.

Klimaatverandering is een werkelijkheid

Helmer gaat dieper in op de achtergronden en noodzaak van de oprichting van de Hittegroep. “Bij klimaatverandering spelen mitigatie, ofwel het terugdringen van het gebruik van broeikasgassen, en adaptatie. Nederland zette wat adaptatie betreft altijd sterk in op water-gerelateerde risico’s, zoals met het Deltaprogramma. Hitte was landelijk nog niet zo in beeld als risico. Het werd ook wat ‘klein’ gehouden, ook al is er sinds 2007 een Nationaal Hitteplan.

In de nationale adaptatiestrategie uit 2016 werd hitte wel verwerkt, mede op basis van een PBL-rapport uit 2015 waarin werd gemeld dat hitte nu al het gevaarlijkste klimaatrisico is en tot veel slachtoffers leidt. Bij elke hitteperiode zie je namelijk oversterfte bij kwetsbare mensen. Zo betreft bijvoorbeeld tachtig procent van de hittesterfte 80-plussers (bron CBS). Het Nationaal Hitteplan gaat in op de zorg voor oudere en kwetsbare mensen. Het gaat dan om voldoende drinken, zorgen voor verkoeling en de woning koel houden. Bij het Klimaatverbond vonden we al vanaf 2014 dat we dichter bij deze doelgroep moeten komen. Daaruit is het idee van lokale hitteplannen voortgekomen en daar zijn inmiddels steeds meer gemeenten mee aan het werk gegaan.

Parallel aan deze ontwikkeling was er de groep mensen die keek naar het urban-heat-island-effect, waarbij de buitenruimte in grote steden vier tot zeven graden warmer is dan in buitengebieden. Daar wilden ze meer over weten en ook over de maatregelen die je zou kunnen nemen. Dit resulteerde in het Praktijkonderzoek Hitte Richtlijnen door de Hogeschool van Amsterdam dat in 2020 verscheen. Uit een onderzoek van de GGD in Oost-Gelderland onder zevenduizend inwoners kwam ‘hitte’ ook heel duidelijk als een probleem naar voren, zeker als het kwetsbare mensen betreft.

Drieslag

Dus voor de hitte-adaptatie-aanpak kregen we zo de drieslag gebied, gebouw en gebruiker scherper in beeld. Ook bij de Groene Huisvesters kreeg klimaatadaptie, naast het verduurzamen van woningen, steeds meer aandacht. We vonden elkaar binnen het platform Samen Klimaat Bestendig, dat vier jaar geleden is opgericht om gemeenten te ondersteunen bij beleid rondom klimaatadaptie, en dan vooral gericht op water-gerelateerde zaken. Een hitte-excursie in Nijmegen samen met Talis werd vervolgens de aanleiding om een enquête onder zeventig woningcorporaties te houden. Daaruit bleek dat negen van de tien corporaties niet goed wisten wat ze met het hittevraagstuk aan moeten.

Met die uitkomst, en met de uitkomst van een vergelijkbaar onderzoek via de Vereniging van Gemeenten, namen we contact op met het ministerie van Binnenlandse Zaken. Ook zij onderschreven de noodzaak om deze thematiek verder gemeenschappelijk te gaan verkennen. Dat resulteerde in 2020 in de Hittegroep. Ons doel is meer te leren over hitte in woningen en welke concrete maatregelen mogelijk zijn. We zijn ook betrokken bij de stimulering van onderzoek om een betere onderbouwing te vinden van wat de goede maatregelen zijn. Dat leidde vorig jaar tot het NKWK-onderzoek Klimaatbestendige stad naar hitte in bestaande woningen en een handreiking voor woningcorporaties.”

Opgave voor corporaties

Struijs ziet inderdaad een stevige opgave voor de woningcorporaties als het om hitteadaptatie gaat. “Wij renoveren en verduurzamen nu zo’n vijfhonderd woningen per jaar. Dat is niet genoeg om op die stip op de horizon in 2050 uit te komen, wanneer we energieneutraal moeten zijn. Dat tempo moet omhoog en daarin zit vooral de uitdaging. Wij geven wel allerlei eisen en normen mee aan de beperking van de warmtevraag en het van het gas af gaan, maar nog helemaal geen eisen als het gaat om het voorkomen of beperken van hitte in een woning. We zien echter wel dat juist hitte steeds meer klachten geeft.”

Hittegroep-lid Tom Geboers, consulent bij Alwel en actief betrokken bij het verduurzamen en vergroenen van het Liniekwartier in Breda, ziet dat er nog heel veel valt te winnen. “Bij een recent verduurzamingsproject van 134 woningen ging het vooral over het omlaag krijgen van de warmtevraag. Wat de zomer met hete dagen betekent, kwam daarbij niet of nauwelijks ter sprake. Mijn ervaring is dat bewoners daar nog niet zo over nadenken. Dat doen ze wel als het gaat om wat voor keuken en badkamer erin komt. Terwijl de vraagstukken rondom hitte steeds meer gaan spelen. In dezelfde wijk, die eerder aan een warmtenet is aansloten, doe ik nu een vergroeningsproject. Het gaat dan om tuinen en openbaar gebied en daar merkte ik in de gesprekken met bewoners dat die soms heel andere prioriteiten hebben.

Hittegroep probeert hoofd koel te houden

Lees het uitgebreide artikel over de Hittegroep verder in ons nieuwe digitale magazine Gezondheid, met ook meer informatie over bovenstaande toolbox.

Tekst: Tom de Hoog
Beeld (boven): Shutterstock

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c237 c277 c295
Klimaatadaptatie biedt kansen aan gebiedsontwikkeling

Klimaatadaptatie biedt kansen aan gebiedsontwikkeling

4 aug om 13:01 uur
timer 1 min

De klimaatverandering vereist snelle acties én flexibel acteren. Dat is klimaatadaptief zijn, volgens Mattijs ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c295
Energienoodramp

Energienoodramp

26 jul om 16:00 uur
timer 2 min

Nog maar een jaar geleden stonden plots de straten blank in Limburg. In allerijl werden zandzakken gevuld, dijken ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c293 c295
Hittestress tegengaan met goede isolatie

Hittestress tegengaan met goede isolatie

19 jul om 11:01 uur
timer 2 min

In een goed geïsoleerd gebouw gaat er in de winter niet te veel warmte verloren. Isolatie kan er ook voor ...

Lees verder »

c223 c266 c277 c295
Whitepaper: Futurebuild Holland | Leefbare en gezonde wijken

Whitepaper: Futurebuild Holland | Leefbare en ...

Leefbare en gezonde wijken: de nieuwe standaard bij het omgaan met klimaatverandering De urgentie om in het ontwerp ...
c21 c225 c277 c294 c295
Na Transitievisie Warmte tijd voor Koelte?

Na Transitievisie Warmte tijd voor Koelte?

18 jul om 15:30 uur
timer 6 min

De klimaatverandering laat met uiterst hoge temperaturen deze week opnieuw haar tanden zien. In Transitievisies ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c295
Dag tegen gas: help Oekraïne en het klimaat en geef tegengas

Dag tegen gas: help Oekraïne en het klimaat ...

24 mrt om 16:01 uur
timer 2 min

Om de Russische invasie van Oekraïne financieel en moreel tegen te werken, hebben experts op het gebied van ...

Lees verder »

c21 c225 c277 c295
Netwerk van veertien slimme blauwgroene daken

Netwerk van veertien slimme blauwgroene daken

22 mrt om 10:01 uur
timer 2 min

Op slimme blauwgroene daken wordt water onder het groen opgeslagen en op basis van de weersvoorspelling vastgehouden ...

Lees verder »

c21 c54 c277 c295
De balans van de aarde herstellen met verbeeldingskracht

De balans van de aarde herstellen met verbeeldingskracht

27 jan om 10:01 uur
timer 9 min

Nagenoeg iedereen begrijpt dat de huidige klimaatverandering ongekend snel gaat en dat deze snelheid komt door ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c295
Babyboomers moeten de kar trekken

Babyboomers moeten de kar trekken

21 jan om 14:01 uur
timer 3 min

De warmtetransitie is van ons allemaal, maar als het tempo te laag is voor de voortsnellende klimaatverandering, ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c243 c295
Klimaatneutraal bouwen kan al in 2025

Klimaatneutraal bouwen kan al in 2025

12 jan om 08:01 uur
timer 5 min

Het Lente Akkoord 2.0 moet er op korte termijn komen om de MPG naar 0 te krijgen, met onder andere het doel om ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c295
Wat kan de rechter met de goede voornemens van Rutte IV?

Wat kan de rechter met de goede voornemens van ...

10 jan om 16:31 uur
timer 6 min

Met het aantreden van het nieuwe kabinet is het beleid rond de klimaatcrisis verdeeld over meerdere ministeries. ...

Lees verder »

c21 c54 c135 c265 c295
De winstkansen van het regeerakkoord schuilen in integratie

De winstkansen van het regeerakkoord schuilen ...

10 jan om 13:01 uur
timer 7 min

Op basis van het regeerakkoord van het nieuwe, vandaag geïnstalleerde kabinet Rutte IV is het voor de verduurzaming ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up