Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

De circulaire economie is het hedendaags toverwoord voor de nieuwe manier van zakendoen. Nieuwe contractvormen verschijnen, die ervoor zorgen dat grondstoffen in de kringloop behouden blijven en de transitie naar een duurzame energiehuishouding werkelijkheid wordt. Waar de eindgebruiker diensten koopt in plaats van eigenaar te worden van een verzameling materialen.

Thomas Rau poneerde onlangs in een vakblad voor biobased economy en agribusiness de stelling dat het bouwen met biobased materialen geen eerste prioriteit is maar dat het veel belangrijker is om de technische materialen via het circulaire model in de kringloop te houden. Het focussen op biobased materialen was in zijn ogen zelfs vooral het doorvoeren van verbeteringen in een systeem dat op de verkeerde uitgangspunten is gebaseerd.

Biobased bouwen: topprioriteit!

Hoe belangrijk, kansrijk en uitdagend de omschakeling naar circulair ook moge zijn - zeker voor de technische materialen - mijn stelling is dat biobased bouwen juist absolute topprioriteit moet hebben! Het in de kringloop houden van bijvoorbeeld metalen als staal en aluminium kost nog steeds veel, erg veel energie en is de bron van allerlei vervelende emissies.

In de kringloop houden is natuurlijk veel beter en minder schadelijk dan met virgin materials nieuw staal en aluminium te produceren; maar toch. In de biobased sector wordt ontzettend hard gewerkt aan oplossingen met een veel lagere milieu impact dan die van de traditionele bouwmaterialen als staal en beton. Neem een product als hennepkalk: de houtige delen van de hennepplant (nee, dit is een andere soort dan waarmee we met ons nationale export product Nederwiet bekend zijn geworden!) worden in een menging met kalk gebruikt om HSB wandelementen te vullen.

Hiermee wordt een hoogwaardig bouwcomponent gemaakt met een hoge isolatiewaarde en - mits goed verwerkt met een dampopen structuur - bijdraagt aan een gezond binnenklimaat. Uit dezelfde plant worden ook vezels gewonnen die de wapening kunnen vormen voor een biocomposiet dat weer als hoogwaardig en licht constructiemateriaal wordt gebruikt, of ze worden verwerkt in de interieuronderdelen van bijvoorbeeld auto’s. En zo worden uit dezelfde plant meerdere waardelagen gebruikt. Allemaal op low-energy en volledig hernieuwbare basis. Prachtige innovatie op dit vlak is het product Ceranex dat eind dit jaar op de markt komt: een zeer hoogwaardige en volledig afbreekbare gevelbeplating met als basis grondstofvezels uit de courgetteplant – een afvalstroom uit de kastuinbouw.

Pak nu eens het staal in bijvoorbeeld een bureaustoel dat elke 15 jaar weer omgesmolten moet worden tot een nieuwe bureaustoel – ook al wordt het geheel circulair in de kringloop gehouden. Een alternatief ontwerp in biobased materialen zal vanuit milieu impact zeer interessant zijn – zelfs al zouden deze materialen niet-circulair in de verbrandingsoven terecht komen!

De strategie van het bouwen gaat een verschil maken

Bij gebouwen die in de exploitatiefase steeds minder energie gaan gebruiken zit al gauw 50% van het gehele energieverbruik van een levenscyclus van zeg 50 jaar opgesloten in de materialen en het bouwen zelf; ook wel de ‘embodied energy’ genoemd. De strategie van het bouwen met lokale, secundaire en biobased bouwmaterialen gaat hier een groot verschil maken. Twee hectare tarwe is goed voor een heleboel brood – maar met de reststroom kan ook 1 hele woning in strobouw gebouwd worden!

Stro, dat met een zeer lage energie-input tot stand is gekomen en een heleboel CO2 opneemt tijdens de groei en vasthoudt tijdens de levensduur van het gebouw. Dit soort blauwe economie oplossingen gaan een groot verschil maken – en moeten dus ook binnen de circulaire economie topprioriteit krijgen. Vooral als je bedenkt hoe uitdagend het is om deze materialen in de mainstream te krijgen in concurrentie met de niet-hernieuwbare low-price bulkmaterialen die door allerlei gevestigde belangen beschermd worden.

draaijer+partners zal in aanloop naar het jaarcongres Duurzaam Gebouwd op het thema circulaire economie nog meerdere malen van zich laten horen – we gaan de discussie graag met u aan!

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c245
De installatie van deurintercoms: luister naar het Bouwbesluit!

De installatie van deurintercoms: luister naar ...

20 jul om 15:30 uur
timer 7 min

Peter van Veen: Als directeur van Comelit Nederland loop ik al even mee in het land van aanbellen, een gesprek voeren met de bezoeker ...

Lees verder »

c21 c54 c245
De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19: deel 2

De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19: ...

29 mei om 15:30 uur
timer 5 min

Marten Valk: De wereld ontwaakt steeds verder uit haar lockdown, hoewel we de COVID19-puzzel nog niet opgelost hebben. Elke ...

Lees verder »

c21 c54 c143 c243 c244
Energieprestatienormering stopt na 25 succesvolle jaren

Energieprestatienormering stopt na 25 succesvolle ...

28 mei om 15:30 uur
timer 5 min

Hans Korbee: Het werd nog knap spannend in 1995; zou het na herhaald uitstel alsnog lukken om inderdaad nog voor het eind van ...

Lees verder »

c21 c54
Ploeterend voorwaarts!

Ploeterend voorwaarts!

18 mei om 15:30 uur
timer 4 min

De ene groteske krantenkop overschaduwt de andere. Na het kruisen van de degens met stikstof, PFAS en trage beslissingen ...

Lees verder »

c21 c54 c245 c263
De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19

De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19

7 mei om 15:30 uur
timer 6 min

Marten Valk: Dankzij COVID-19 komt 'lucht' meer in de schijnwerpers te staan. Slechts weinig mensen weten dat we dagelijks ...

Lees verder »

c21 c54 c127
'Het nieuwe normaal'

'Het nieuwe normaal'

20 apr om 15:30 uur
timer 3 min

Peter van Veen: Duurzaam Gebouwd-expert Peter van Veen schreef eerder deze maand over zijn visie op de gezondheidscrisis en deed ...

Lees verder »

c21 c54
‘Mooi om creativiteit van collega’s te zien’

‘Mooi om creativiteit van collega’s ...

16 apr om 15:30 uur

Duurzaam Gebouwd besteedt aandacht aan hoe partners omgaan met de huidige gezondheidscrisis. Dit keer is Manon ...

Lees verder »

c21 c54
Welke plaag hebben wij nodig om écht te veranderen?

Welke plaag hebben wij nodig om écht ...

15 apr om 16:00 uur
timer 3 min

Henk Willem van Dorp: Het jaar 2020 zag er in januari nog veelbelovend uit. BV Nederland verkeerde in gezonde staat en er zat een stijgende ...

Lees verder »

c21 c54
Duurzaam Gebouwd-expert Fred Sanders over de gezondheidscrisis

Duurzaam Gebouwd-expert Fred Sanders over de ...

9 apr om 15:30 uur
timer 1 min

Fred Sanders: Duurzaam Gebouwd-expert Fred Sanders vertelt je in deze persoonlijke vlog hoe hij omgaat met de nieuwe situatie, ...

Lees verder »

c21 c54 c237
Quantum Leap 

Quantum Leap 

8 apr om 15:30 uur
timer 2 min

Daan Bruggink: In één keer zitten we in een soort quantum leap. Als er niets gebeurd zou zijn, zouden we hier decennia ...

Lees verder »

c21 c54
Hoe Duco omgaat met de huidige gezondheidscrisis

Hoe Duco omgaat met de huidige gezondheidscrisis

7 apr om 15:30 uur
timer 3 min

Richard Geraerts: Hoe gaan Duurzaam Gebouwd-partners de huidige gezondheidscrisis te lijf? We besteden dagelijks aandacht aan partners ...

Lees verder »

c21 c54 c254
Gezondheid boven alles

Gezondheid boven alles

2 apr om 16:15 uur
timer 2 min

Woud Jansen: Tja. De wereld op z’n kop. Wat een turbulente weken. De tijd waarin gezondheid boven alles staat. En terecht. ...

Lees verder »

Reacties

Dag Maarten. Goed dat je dit appel voor de biobased bouwmaterialen houdt. Wat mij betreft gaan de technische en biologische kringloop beiden het succes bepalen van de circulaire economie. Wel is het van belang dat biobased producten waar mogelijk gemaakt worden zonder 'vervuiling' van chemische toevoegingen of deklagen als verf of epoxy. Dan kan het namelijk terug in de natuur komen als bv meststof, in plaats van in de verbrandingsoven. Dit zal niet altijd direct haalbaar zijn, maar laten we er wel naar streven.

Zie ook onze Handvatten voor Circulair Bouwen. Daarin geen uitgesproken prioriteit voor biobased maar gezien de kansen, ontwikkelingen en achterstand op de technische materialen is meer aandacht ervoor zeker nodig! NB: Einde van de zomer oogsten wij onze 11Ha lokale hennep op wachtlanden in Almere, link.

Bouwen met hennepblokken zal zeker een positieve bijdrage gaan leveren, werk op dit moment aan deze ontwikkeling. Zal ook sneller op bouwplaats verwerkt kunnen worden. Heb onlangs nog studie gevonden, systeem is qua resultaat te vergelijken met Passiefhuis.

Maarten, ik ben het helemaal eens met je betoog. Gisteren heb ik stomtoevallig een blog geschreven waarin hetzelfde thema naar voren komt: dat de energie in de bouwfase de energie in de gebruiksfase gaat domineren. Maar dan toegespitst op de installaties. Eigenlijk kan je in een laag-energiehuis nauwelijks een installatie plaatsen of hij is te duur voor wat ie in z'n hele leven zal gaan opwekken. Wil je verder besparen, dan moet je niet proberen om het rendement (zoals COP) te verhogen, maar naar de aanschafkosten en embodied energy kijken. Jij maakt in je blog eigenlijk duidelijk dat dat voor het hele huis geldt! Ik bouw overigens een kalkhennep huis waarin deze principes verregaand zijn doorgevoerd. Zie grijzemassa.blogspot.nl als je het leuk vindt. Nogmaals dank voor deze heldere uiteenzetting!

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up