Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

De circulaire economie is het hedendaags toverwoord voor de nieuwe manier van zakendoen. Nieuwe contractvormen verschijnen, die ervoor zorgen dat grondstoffen in de kringloop behouden blijven en de transitie naar een duurzame energiehuishouding werkelijkheid wordt. Waar de eindgebruiker diensten koopt in plaats van eigenaar te worden van een verzameling materialen.

Thomas Rau poneerde onlangs in een vakblad voor biobased economy en agribusiness de stelling dat het bouwen met biobased materialen geen eerste prioriteit is maar dat het veel belangrijker is om de technische materialen via het circulaire model in de kringloop te houden. Het focussen op biobased materialen was in zijn ogen zelfs vooral het doorvoeren van verbeteringen in een systeem dat op de verkeerde uitgangspunten is gebaseerd.

Biobased bouwen: topprioriteit!

Hoe belangrijk, kansrijk en uitdagend de omschakeling naar circulair ook moge zijn - zeker voor de technische materialen - mijn stelling is dat biobased bouwen juist absolute topprioriteit moet hebben! Het in de kringloop houden van bijvoorbeeld metalen als staal en aluminium kost nog steeds veel, erg veel energie en is de bron van allerlei vervelende emissies.

In de kringloop houden is natuurlijk veel beter en minder schadelijk dan met virgin materials nieuw staal en aluminium te produceren; maar toch. In de biobased sector wordt ontzettend hard gewerkt aan oplossingen met een veel lagere milieu impact dan die van de traditionele bouwmaterialen als staal en beton. Neem een product als hennepkalk: de houtige delen van de hennepplant (nee, dit is een andere soort dan waarmee we met ons nationale export product Nederwiet bekend zijn geworden!) worden in een menging met kalk gebruikt om HSB wandelementen te vullen.

Hiermee wordt een hoogwaardig bouwcomponent gemaakt met een hoge isolatiewaarde en - mits goed verwerkt met een dampopen structuur - bijdraagt aan een gezond binnenklimaat. Uit dezelfde plant worden ook vezels gewonnen die de wapening kunnen vormen voor een biocomposiet dat weer als hoogwaardig en licht constructiemateriaal wordt gebruikt, of ze worden verwerkt in de interieuronderdelen van bijvoorbeeld auto’s. En zo worden uit dezelfde plant meerdere waardelagen gebruikt. Allemaal op low-energy en volledig hernieuwbare basis. Prachtige innovatie op dit vlak is het product Ceranex dat eind dit jaar op de markt komt: een zeer hoogwaardige en volledig afbreekbare gevelbeplating met als basis grondstofvezels uit de courgetteplant – een afvalstroom uit de kastuinbouw.

Pak nu eens het staal in bijvoorbeeld een bureaustoel dat elke 15 jaar weer omgesmolten moet worden tot een nieuwe bureaustoel – ook al wordt het geheel circulair in de kringloop gehouden. Een alternatief ontwerp in biobased materialen zal vanuit milieu impact zeer interessant zijn – zelfs al zouden deze materialen niet-circulair in de verbrandingsoven terecht komen!

De strategie van het bouwen gaat een verschil maken

Bij gebouwen die in de exploitatiefase steeds minder energie gaan gebruiken zit al gauw 50% van het gehele energieverbruik van een levenscyclus van zeg 50 jaar opgesloten in de materialen en het bouwen zelf; ook wel de ‘embodied energy’ genoemd. De strategie van het bouwen met lokale, secundaire en biobased bouwmaterialen gaat hier een groot verschil maken. Twee hectare tarwe is goed voor een heleboel brood – maar met de reststroom kan ook 1 hele woning in strobouw gebouwd worden!

Stro, dat met een zeer lage energie-input tot stand is gekomen en een heleboel CO2 opneemt tijdens de groei en vasthoudt tijdens de levensduur van het gebouw. Dit soort blauwe economie oplossingen gaan een groot verschil maken – en moeten dus ook binnen de circulaire economie topprioriteit krijgen. Vooral als je bedenkt hoe uitdagend het is om deze materialen in de mainstream te krijgen in concurrentie met de niet-hernieuwbare low-price bulkmaterialen die door allerlei gevestigde belangen beschermd worden.

draaijer+partners zal in aanloop naar het jaarcongres Duurzaam Gebouwd op het thema circulaire economie nog meerdere malen van zich laten horen – we gaan de discussie graag met u aan!

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c135 c243
Prijsplafond is geen blijvende oplossing

Prijsplafond is geen blijvende oplossing

12 jan om 15:01 uur
timer 3 min

Met de nodige verbazing volgde Duurzaam Gebouwd-expert Albert Hulshoff de afgelopen maanden het debat over het ...

Lees verder »

c21 c54 c148 c263
Installateur steeds vaker ook adviseur energietransitie

Installateur steeds vaker ook adviseur energietransitie

10 jan om 10:01 uur
timer 5 min

Er zijn steeds meer mensen actief met het verduurzamen van hun woning. Naast de klimaatdoelen vormen ook de hoge ...

Lees verder »

c21 c54 c225 c280
Isochroniteit: de vijf levensduren van een duurzaam gebouw

Isochroniteit: de vijf levensduren van een duurzaam ...

14-12-2022 om 10:01 uur
timer 9 min

Wie een duurzaam gebouw wil ontwikkelen, kan daarvoor de 5F-methode gebruiken die gebaseerd is op vijf verschillende ...

Lees verder »

c21 c54 c135 c243 c265
Zet deze winter ook de knop om!

Zet deze winter ook de knop om!

26-10-2022 om 16:01 uur
timer 3 min

Krijgen we deze winter op vrijdag lege kantoren met de thermostaat in de laagste stand en met alle lampen uit? ...

Lees verder »

c21 c54 c135 c265
Portefeuilleaanpak voor de komende vier jaar

Portefeuilleaanpak voor de komende vier jaar

25-10-2022 om 16:01 uur
timer 5 min

In een driedelige serie blogs gaat Duurzaam Gebouwd-expert Selina Roskam dieper in op het verschijnen van de Kamerbrief ...

Lees verder »

c21 c54 c186 c265
Renovatiestandaard: nieuwe stap vooruit

Renovatiestandaard: nieuwe stap vooruit

24-10-2022 om 16:01 uur
timer 7 min

Wat is het een bizarre tijd. Werken aan de energietransitie in de gebouwde omgeving is schaken op drie borden ...

Lees verder »

c21 c54 c134 c160 c259
Geen stikstofmiljoenen, maar een deltaplan voor de bouw

Geen stikstofmiljoenen, maar een deltaplan voor ...

18-10-2022 om 10:01 uur
timer 6 min

In Nederland worden problemen in silo’s geplaatst en opgelost met geld. Heel veel geld. De bouwsector heeft ...

Lees verder »

c21 c54 c265
Welke warmtepomp past bij mijn gebouw?

Welke warmtepomp past bij mijn gebouw?

31-08-2022 om 13:01 uur
timer 36 min

In Nederland zijn meer dan 150 merken warmtepompen te koop en voor meer dan 6.000 types ligt een ISDE-subsidie ...

Lees verder »

c21 c54
Bedrijfshallen: van lelijke eend naar circulaire trendsetter

Bedrijfshallen: van lelijke eend naar circulaire ...

30-06-2022 om 15:30 uur
timer 7 min

Hans Korbee: Niemand houdt van ze, niemand vindt ze mooi. Grote, lelijke blokken in het landschap. Noodzakelijk kwaad, die ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244
Haal de MPG en BENG snel door de shredder

Haal de MPG en BENG snel door de shredder

10-06-2022 om 13:00 uur
timer 9 min

Hans Korbee: Iedereen die een tijdje in de bouw rondloopt weet: de minimumeisen in het Bouwbesluit zijn in meer dan 80% van ...

Lees verder »

c21 c54 c135
Na twaalf jaar winterslaap nog steeds niet wakker

Na twaalf jaar winterslaap nog steeds niet wakker

11-05-2022 om 10:01 uur
timer 10 min

Twaalf jaar hebben we het moeten stellen zonder ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c261
Meer energie-efficiëntie met lichtmanagementsysteem in combinatie met noodverlichting

Meer energie-efficiëntie met lichtmanagementsysteem ...

04-05-2022 om 09:54 uur
timer 3 min

Hans Nas: In een wereld die steeds meer ‘connected’ wordt, is het niet meer dan vanzelfsprekend dat ook noodverlichtingsarmaturen ...

Lees verder »

Reacties

Dag Maarten. Goed dat je dit appel voor de biobased bouwmaterialen houdt. Wat mij betreft gaan de technische en biologische kringloop beiden het succes bepalen van de circulaire economie. Wel is het van belang dat biobased producten waar mogelijk gemaakt worden zonder 'vervuiling' van chemische toevoegingen of deklagen als verf of epoxy. Dan kan het namelijk terug in de natuur komen als bv meststof, in plaats van in de verbrandingsoven. Dit zal niet altijd direct haalbaar zijn, maar laten we er wel naar streven.

Zie ook onze Handvatten voor Circulair Bouwen. Daarin geen uitgesproken prioriteit voor biobased maar gezien de kansen, ontwikkelingen en achterstand op de technische materialen is meer aandacht ervoor zeker nodig! NB: Einde van de zomer oogsten wij onze 11Ha lokale hennep op wachtlanden in Almere, link.

Bouwen met hennepblokken zal zeker een positieve bijdrage gaan leveren, werk op dit moment aan deze ontwikkeling. Zal ook sneller op bouwplaats verwerkt kunnen worden. Heb onlangs nog studie gevonden, systeem is qua resultaat te vergelijken met Passiefhuis.

Maarten, ik ben het helemaal eens met je betoog. Gisteren heb ik stomtoevallig een blog geschreven waarin hetzelfde thema naar voren komt: dat de energie in de bouwfase de energie in de gebruiksfase gaat domineren. Maar dan toegespitst op de installaties. Eigenlijk kan je in een laag-energiehuis nauwelijks een installatie plaatsen of hij is te duur voor wat ie in z'n hele leven zal gaan opwekken. Wil je verder besparen, dan moet je niet proberen om het rendement (zoals COP) te verhogen, maar naar de aanschafkosten en embodied energy kijken. Jij maakt in je blog eigenlijk duidelijk dat dat voor het hele huis geldt! Ik bouw overigens een kalkhennep huis waarin deze principes verregaand zijn doorgevoerd. Zie grijzemassa.blogspot.nl als je het leuk vindt. Nogmaals dank voor deze heldere uiteenzetting!

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up