Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

De circulaire economie is het hedendaags toverwoord voor de nieuwe manier van zakendoen. Nieuwe contractvormen verschijnen, die ervoor zorgen dat grondstoffen in de kringloop behouden blijven en de transitie naar een duurzame energiehuishouding werkelijkheid wordt. Waar de eindgebruiker diensten koopt in plaats van eigenaar te worden van een verzameling materialen.

Thomas Rau poneerde onlangs in een vakblad voor biobased economy en agribusiness de stelling dat het bouwen met biobased materialen geen eerste prioriteit is maar dat het veel belangrijker is om de technische materialen via het circulaire model in de kringloop te houden. Het focussen op biobased materialen was in zijn ogen zelfs vooral het doorvoeren van verbeteringen in een systeem dat op de verkeerde uitgangspunten is gebaseerd.

Biobased bouwen: topprioriteit!

Hoe belangrijk, kansrijk en uitdagend de omschakeling naar circulair ook moge zijn - zeker voor de technische materialen - mijn stelling is dat biobased bouwen juist absolute topprioriteit moet hebben! Het in de kringloop houden van bijvoorbeeld metalen als staal en aluminium kost nog steeds veel, erg veel energie en is de bron van allerlei vervelende emissies.

In de kringloop houden is natuurlijk veel beter en minder schadelijk dan met virgin materials nieuw staal en aluminium te produceren; maar toch. In de biobased sector wordt ontzettend hard gewerkt aan oplossingen met een veel lagere milieu impact dan die van de traditionele bouwmaterialen als staal en beton. Neem een product als hennepkalk: de houtige delen van de hennepplant (nee, dit is een andere soort dan waarmee we met ons nationale export product Nederwiet bekend zijn geworden!) worden in een menging met kalk gebruikt om HSB wandelementen te vullen.

Hiermee wordt een hoogwaardig bouwcomponent gemaakt met een hoge isolatiewaarde en - mits goed verwerkt met een dampopen structuur - bijdraagt aan een gezond binnenklimaat. Uit dezelfde plant worden ook vezels gewonnen die de wapening kunnen vormen voor een biocomposiet dat weer als hoogwaardig en licht constructiemateriaal wordt gebruikt, of ze worden verwerkt in de interieuronderdelen van bijvoorbeeld auto’s. En zo worden uit dezelfde plant meerdere waardelagen gebruikt. Allemaal op low-energy en volledig hernieuwbare basis. Prachtige innovatie op dit vlak is het product Ceranex dat eind dit jaar op de markt komt: een zeer hoogwaardige en volledig afbreekbare gevelbeplating met als basis grondstofvezels uit de courgetteplant – een afvalstroom uit de kastuinbouw.

Pak nu eens het staal in bijvoorbeeld een bureaustoel dat elke 15 jaar weer omgesmolten moet worden tot een nieuwe bureaustoel – ook al wordt het geheel circulair in de kringloop gehouden. Een alternatief ontwerp in biobased materialen zal vanuit milieu impact zeer interessant zijn – zelfs al zouden deze materialen niet-circulair in de verbrandingsoven terecht komen!

De strategie van het bouwen gaat een verschil maken

Bij gebouwen die in de exploitatiefase steeds minder energie gaan gebruiken zit al gauw 50% van het gehele energieverbruik van een levenscyclus van zeg 50 jaar opgesloten in de materialen en het bouwen zelf; ook wel de ‘embodied energy’ genoemd. De strategie van het bouwen met lokale, secundaire en biobased bouwmaterialen gaat hier een groot verschil maken. Twee hectare tarwe is goed voor een heleboel brood – maar met de reststroom kan ook 1 hele woning in strobouw gebouwd worden!

Stro, dat met een zeer lage energie-input tot stand is gekomen en een heleboel CO2 opneemt tijdens de groei en vasthoudt tijdens de levensduur van het gebouw. Dit soort blauwe economie oplossingen gaan een groot verschil maken – en moeten dus ook binnen de circulaire economie topprioriteit krijgen. Vooral als je bedenkt hoe uitdagend het is om deze materialen in de mainstream te krijgen in concurrentie met de niet-hernieuwbare low-price bulkmaterialen die door allerlei gevestigde belangen beschermd worden.

draaijer+partners zal in aanloop naar het jaarcongres Duurzaam Gebouwd op het thema circulaire economie nog meerdere malen van zich laten horen – we gaan de discussie graag met u aan!

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Kennis? Kennissen!

Kennis? Kennissen!

22 aug om 16:00 uur
timer 3 min

Harm Valk: Vakantie, mooie tijd. Je ziet nieuwe plekken en doet nieuwe indrukken op, of hernieuwt het contact met plekken ...

Lees verder »

Ons Bouwbesluit is crimineel

Ons Bouwbesluit is crimineel

19 aug om 15:30 uur
timer 3 min

Onno Dwars: Het Bouwbesluit is crimineel en daarom wordt het hoog tijd dat het ouderwetse model flink op de schop gaat. We ...

Lees verder »

Gezond binnen zitten

Gezond binnen zitten

24 jul om 08:00 uur

Marjolein van Gelder: Uit diverse onderzoeken in Westerse landen blijkt dat we gemiddeld 90% van onze tijd binnen besteden. Deze tijd ...

Lees verder »

Het geluid van lucht/water-warmtepompen: is de wetgever horende doof?

Het geluid van lucht/water-warmtepompen: is de wetgever horende doof?

13 jun om 15:30 uur
timer 8 min

Rudy Grevers: Zoals zo vaak volgt de wetgeving de actualiteit, maar veelal wordt beleid ten aanzien van nieuwe thema`s (veel) ...

Lees verder »

Afscheidsbrief aan mijn hartverwarmende vriend

Afscheidsbrief aan mijn hartverwarmende vriend

29 mei om 11:00 uur
timer 4 min

Jan-Maarten Elias: Exact 60 jaar na de ontdekking van 'Slochteren', schrijven wij jou deze afscheidsbrief. Het gaat ons aan het hart, ...

Lees verder »

Energietransitie: ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan

Energietransitie: ik heb het nog nooit gedaan, ...

28 mei om 13:00 uur
timer 5 min

Selina Roskam: Een stoere quote van Pippi Langkous als ze aan iets nieuws begint. En hoe meer we aan de energietransitie in de ...

Lees verder »

Waterstof draagt niet bij aan de CO2-doelen van 2030

Waterstof draagt niet bij aan de CO2-doelen ...

9 mei om 00:00 uur
timer 8 min

Jan Willem van de Groep: Laat ik aan het begin van deze blog even helder zijn: ik heb niets tegen waterstof. Het is een energiedrager die ...

Lees verder »

De architect anno 2019 moet geen trend nalopen

De architect anno 2019 moet geen trend nalopen

26 apr om 15:30 uur

Thomas Bögl: Sinds een jaar of drie maakt de bouw- en vastgoedsector zich opeens bijzonder druk over de circulariteit van onze ...

Lees verder »

Nieuwe verdienmodellen in de bouw- en vastgoedsector?

Nieuwe verdienmodellen in de bouw- en vastgoedsector?

8 apr om 10:00 uur
timer 10

As a service, at your service: met diensten en abonnementen in plaats van producten kun je andere inkomstenbronnen ...

Lees verder »

Polderen over circulaire bouw

Polderen over circulaire bouw

3 apr om 15:30 uur
timer 3 min

Hoe geef je de circulaire bouw vorm? Daarover spreek ik samen met diverse experts uit de bouw in CB’23 (circulaire ...

Lees verder »

Klimaatakkoord is een rechtse hobby

Klimaatakkoord is een rechtse hobby

19 mrt om 15:30 uur
timer 1 min

Onno Dwars: Het klimaatakkoord wordt vaak gezien als een linkse hobby. GroenLinks, Partij voor de Dieren en D66 zijn partijen ...

Lees verder »

Transitievisie warmte opstellen: de voor- en nadelen per aanpak

Transitievisie warmte opstellen: de voor- en ...

18 mrt om 15:30 uur
timer 1 min

Marjet Rutten: Een week geleden publiceerden we een expertpost van Duurzaam Gebouwd-expert Marjet Rutten, die inging op de mogelijkheden ...

Lees verder »

Reacties

Dag Maarten. Goed dat je dit appel voor de biobased bouwmaterialen houdt. Wat mij betreft gaan de technische en biologische kringloop beiden het succes bepalen van de circulaire economie. Wel is het van belang dat biobased producten waar mogelijk gemaakt worden zonder 'vervuiling' van chemische toevoegingen of deklagen als verf of epoxy. Dan kan het namelijk terug in de natuur komen als bv meststof, in plaats van in de verbrandingsoven. Dit zal niet altijd direct haalbaar zijn, maar laten we er wel naar streven.

Zie ook onze Handvatten voor Circulair Bouwen. Daarin geen uitgesproken prioriteit voor biobased maar gezien de kansen, ontwikkelingen en achterstand op de technische materialen is meer aandacht ervoor zeker nodig! NB: Einde van de zomer oogsten wij onze 11Ha lokale hennep op wachtlanden in Almere, link.

Bouwen met hennepblokken zal zeker een positieve bijdrage gaan leveren, werk op dit moment aan deze ontwikkeling. Zal ook sneller op bouwplaats verwerkt kunnen worden. Heb onlangs nog studie gevonden, systeem is qua resultaat te vergelijken met Passiefhuis.

Maarten, ik ben het helemaal eens met je betoog. Gisteren heb ik stomtoevallig een blog geschreven waarin hetzelfde thema naar voren komt: dat de energie in de bouwfase de energie in de gebruiksfase gaat domineren. Maar dan toegespitst op de installaties. Eigenlijk kan je in een laag-energiehuis nauwelijks een installatie plaatsen of hij is te duur voor wat ie in z'n hele leven zal gaan opwekken. Wil je verder besparen, dan moet je niet proberen om het rendement (zoals COP) te verhogen, maar naar de aanschafkosten en embodied energy kijken. Jij maakt in je blog eigenlijk duidelijk dat dat voor het hele huis geldt! Ik bouw overigens een kalkhennep huis waarin deze principes verregaand zijn doorgevoerd. Zie grijzemassa.blogspot.nl als je het leuk vindt. Nogmaals dank voor deze heldere uiteenzetting!

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up