Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

De circulaire economie is het hedendaags toverwoord voor de nieuwe manier van zakendoen. Nieuwe contractvormen verschijnen, die ervoor zorgen dat grondstoffen in de kringloop behouden blijven en de transitie naar een duurzame energiehuishouding werkelijkheid wordt. Waar de eindgebruiker diensten koopt in plaats van eigenaar te worden van een verzameling materialen.

Thomas Rau poneerde onlangs in een vakblad voor biobased economy en agribusiness de stelling dat het bouwen met biobased materialen geen eerste prioriteit is maar dat het veel belangrijker is om de technische materialen via het circulaire model in de kringloop te houden. Het focussen op biobased materialen was in zijn ogen zelfs vooral het doorvoeren van verbeteringen in een systeem dat op de verkeerde uitgangspunten is gebaseerd.

Biobased bouwen: topprioriteit!

Hoe belangrijk, kansrijk en uitdagend de omschakeling naar circulair ook moge zijn - zeker voor de technische materialen - mijn stelling is dat biobased bouwen juist absolute topprioriteit moet hebben! Het in de kringloop houden van bijvoorbeeld metalen als staal en aluminium kost nog steeds veel, erg veel energie en is de bron van allerlei vervelende emissies.

In de kringloop houden is natuurlijk veel beter en minder schadelijk dan met virgin materials nieuw staal en aluminium te produceren; maar toch. In de biobased sector wordt ontzettend hard gewerkt aan oplossingen met een veel lagere milieu impact dan die van de traditionele bouwmaterialen als staal en beton. Neem een product als hennepkalk: de houtige delen van de hennepplant (nee, dit is een andere soort dan waarmee we met ons nationale export product Nederwiet bekend zijn geworden!) worden in een menging met kalk gebruikt om HSB wandelementen te vullen.

Hiermee wordt een hoogwaardig bouwcomponent gemaakt met een hoge isolatiewaarde en - mits goed verwerkt met een dampopen structuur - bijdraagt aan een gezond binnenklimaat. Uit dezelfde plant worden ook vezels gewonnen die de wapening kunnen vormen voor een biocomposiet dat weer als hoogwaardig en licht constructiemateriaal wordt gebruikt, of ze worden verwerkt in de interieuronderdelen van bijvoorbeeld auto’s. En zo worden uit dezelfde plant meerdere waardelagen gebruikt. Allemaal op low-energy en volledig hernieuwbare basis. Prachtige innovatie op dit vlak is het product Ceranex dat eind dit jaar op de markt komt: een zeer hoogwaardige en volledig afbreekbare gevelbeplating met als basis grondstofvezels uit de courgetteplant – een afvalstroom uit de kastuinbouw.

Pak nu eens het staal in bijvoorbeeld een bureaustoel dat elke 15 jaar weer omgesmolten moet worden tot een nieuwe bureaustoel – ook al wordt het geheel circulair in de kringloop gehouden. Een alternatief ontwerp in biobased materialen zal vanuit milieu impact zeer interessant zijn – zelfs al zouden deze materialen niet-circulair in de verbrandingsoven terecht komen!

De strategie van het bouwen gaat een verschil maken

Bij gebouwen die in de exploitatiefase steeds minder energie gaan gebruiken zit al gauw 50% van het gehele energieverbruik van een levenscyclus van zeg 50 jaar opgesloten in de materialen en het bouwen zelf; ook wel de ‘embodied energy’ genoemd. De strategie van het bouwen met lokale, secundaire en biobased bouwmaterialen gaat hier een groot verschil maken. Twee hectare tarwe is goed voor een heleboel brood – maar met de reststroom kan ook 1 hele woning in strobouw gebouwd worden!

Stro, dat met een zeer lage energie-input tot stand is gekomen en een heleboel CO2 opneemt tijdens de groei en vasthoudt tijdens de levensduur van het gebouw. Dit soort blauwe economie oplossingen gaan een groot verschil maken – en moeten dus ook binnen de circulaire economie topprioriteit krijgen. Vooral als je bedenkt hoe uitdagend het is om deze materialen in de mainstream te krijgen in concurrentie met de niet-hernieuwbare low-price bulkmaterialen die door allerlei gevestigde belangen beschermd worden.

draaijer+partners zal in aanloop naar het jaarcongres Duurzaam Gebouwd op het thema circulaire economie nog meerdere malen van zich laten horen – we gaan de discussie graag met u aan!

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c243
Met inspiratie, zonder rampen

Met inspiratie, zonder rampen

3 mei om 15:30 uur
timer 1 min

Claudia Bouwens: De blik op 2050 stemt droevig. We kennen de richting, maar met het tempo zoals het nu gaat, redden we het niet. ...

Lees verder »

c21 c54 c245
Het CO2-vraagstuk tot op de bodem

Het CO2-vraagstuk tot op de bodem

26 apr om 18:00 uur
timer 5 min

Marten Valk: Met de dag word ik me meer bewust van ons CO2-vraagstuk, ofwel het halen van ‘Parijs’. Met spouwmuurisolatie ...

Lees verder »

c21 c54
De stad wordt een organisme

De stad wordt een organisme

22 apr om 16:00 uur
timer 4 min

Andy van den Dobbelsteen: We hebben in Nederland te maken met een heel wisselend klimaat, met steeds hetere zomers en ook nog koude winters. ...

Lees verder »

c21 c54
Calvinisme van energie niet meer nodig

Calvinisme van energie niet meer nodig

22 apr om 10:00 uur
timer 1 min

De zon levert energie in overvloed en we leren die steeds beter te oogsten. Ook olie, kolen en gas zijn in miljoenen ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244
Niet omdat het beton opraakt

Niet omdat het beton opraakt

9 apr om 17:00 uur
timer 3 min

Hans Korbee: Net zomin als dat het stenen tijdperk eindigde omdat de stenen opraakten, zal de huidige lineaire bouweconomie ...

Lees verder »

c21 c54 c261
Digital twin: de grote verbinder in gebouwdigitalisering

Digital twin: de grote verbinder in gebouwdigitalisering

24 mrt om 16:00 uur
timer 4 min

Marc Kooij: Steeds meer gebouwen zijn ‘smart’. Maar veel kansen van nieuwe datagedreven technologie blijven nog ...

Lees verder »

c21 c54
Maximale CO2-reductie voor 1 euro

Maximale CO2-reductie voor 1 euro

18 mrt om 16:00 uur
timer 4 min

Jan-Maarten Elias: Om CO2-neutraal te worden in 2050, is het noodzakelijk om eerst de klimaatdoelen van 2030 te halen. Mét ...

Lees verder »

c21 c54 c244
Duurzaamheid, waar moet je beginnen?

Duurzaamheid, waar moet je beginnen?

3 mrt om 16:11 uur
timer 4 min

Het woord duurzaamheid is inmiddels een containerbegrip geworden. Allerlei verschillende milieufacetten zoals ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Reradicaliseren

Reradicaliseren

25 feb om 17:00 uur
timer 3 min

Onno Dwars: Ik vind dat het radicalisme van niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) aan erosie onderhevig is. Hun ...

Lees verder »

c21 c54 c185
Decorated shit

Decorated shit

11 feb om 16:01 uur
timer 5 min

“Zolang we heiligverklaarde concepten overeind houden, zoals we het geleerd hebben op de universiteiten, ...

Lees verder »

c21 c54 c244
MPG: buigen of barsten?

MPG: buigen of barsten?

10 feb om 16:00 uur
timer 6 min

Hans Korbee: Juni 2016 bracht de SER het rapport uit ‘Werken aan een circulaire economie: geen tijd te verliezen’. ...

Lees verder »

c21 c54 c185 c244
Circulair bouwen als vaccin voor systeemcrises

Circulair bouwen als vaccin voor systeemcrises

3 feb om 15:45 uur
timer 6 min

Marten Valk: We zitten in een bijzondere tijd, er gebeurt veel. Door covid-19 is er acute aandacht voor het thema gezondheid. ...

Lees verder »

Reacties

Dag Maarten. Goed dat je dit appel voor de biobased bouwmaterialen houdt. Wat mij betreft gaan de technische en biologische kringloop beiden het succes bepalen van de circulaire economie. Wel is het van belang dat biobased producten waar mogelijk gemaakt worden zonder 'vervuiling' van chemische toevoegingen of deklagen als verf of epoxy. Dan kan het namelijk terug in de natuur komen als bv meststof, in plaats van in de verbrandingsoven. Dit zal niet altijd direct haalbaar zijn, maar laten we er wel naar streven.

Zie ook onze Handvatten voor Circulair Bouwen. Daarin geen uitgesproken prioriteit voor biobased maar gezien de kansen, ontwikkelingen en achterstand op de technische materialen is meer aandacht ervoor zeker nodig! NB: Einde van de zomer oogsten wij onze 11Ha lokale hennep op wachtlanden in Almere, link.

Bouwen met hennepblokken zal zeker een positieve bijdrage gaan leveren, werk op dit moment aan deze ontwikkeling. Zal ook sneller op bouwplaats verwerkt kunnen worden. Heb onlangs nog studie gevonden, systeem is qua resultaat te vergelijken met Passiefhuis.

Maarten, ik ben het helemaal eens met je betoog. Gisteren heb ik stomtoevallig een blog geschreven waarin hetzelfde thema naar voren komt: dat de energie in de bouwfase de energie in de gebruiksfase gaat domineren. Maar dan toegespitst op de installaties. Eigenlijk kan je in een laag-energiehuis nauwelijks een installatie plaatsen of hij is te duur voor wat ie in z'n hele leven zal gaan opwekken. Wil je verder besparen, dan moet je niet proberen om het rendement (zoals COP) te verhogen, maar naar de aanschafkosten en embodied energy kijken. Jij maakt in je blog eigenlijk duidelijk dat dat voor het hele huis geldt! Ik bouw overigens een kalkhennep huis waarin deze principes verregaand zijn doorgevoerd. Zie grijzemassa.blogspot.nl als je het leuk vindt. Nogmaals dank voor deze heldere uiteenzetting!

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up