Energie is uit, materialen zijn in!

Energie is uit, materialen zijn in!

Het is alweer enige tijd geleden dat ik mijn stem heb laten horen als Duurzaam Gebouwd Expert, maar het is nu écht weer nodig. Afgelopen maanden heb ik namelijk verschillende initiatiefnemers en opdrachtgevers ontmoet die allemaal hetzelfde willen: een veel duurzamer materiaalgebruik in hun projecten. En zij hebben een heel eenvoudige vraag: hoe regel ik dat?

Energie was tot nu toe vaak het leidende thema bij een duurzaam project. Energie was namelijk dominant (75-85%) in de milieubelasting over de totale levensduur (LCA) van gebouwen. De traditionele (fossiele) opwekking van energie was hiervan de oorzaak. Energiegebruik en energieopwekking is echter steeds minder een technische opgave, maar vooral een organisatorische en politieke opgave geworden.

De kennis en systemen om energieneutraal te ontwerpen en te bouwen zijn er, we hoeven ze alleen maar toe te passen. Illustratief zijn bijvoorbeeld de grote hoeveelheid woningconcepten die standaardoplossingen aanbieden voor ‘EPC=0 woningen’, energienotaloze woningen of zelfs energieleverende woningen. In Amsterdam worden zelfs ontwikkelopgaven uitgeschreven met de laagste EPC-score als enig gunningscriterium! Deze voorbeelden geven aan dat klimaat- en energieneutraal bouwen en ontwikkelen niet onmogelijk is en al bijna het uitgangspunt is. Energieneutraliteit in 2020 ligt binnen handbereik.

Grondstofschaarste: serieus item

Door deze ontwikkeling wordt de milieubelasting van materialen relatief veel belangrijker. Niet alleen om de totale milieubelasting te verlagen, maar ook omdat grondstofschaarste een serieus item begint te worden. De koplopers in de markt begrijpen dat en willen substantieel duurzamere materialen toepassen. “Hoe regel ik dat?”

De herkomst van grondstoffen en de samenstelling van producten en materialen is een veel ingewikkelder en vaak ondoorzichtiger opgave dan het berekenen van een EPC. Er is een groot aantal systemen en methodieken in omloop, die allen tot doel hebben om informatie over de herkomst van materialen te delen en te bevorderen dat de uitputting van grondstoffen wordt vermeden.

Bekende systemen zijn bijvoorbeeld: C2C-certified, Blauer Engel, geverifieerde milieuproductverklaringen (EPD), circulariteit (TurnToo), de Greenguide en in Nederland de Nibe Milieuclassificaties en de Milieuprestatie van Gebouwen (MPG), waarmee de milieubelasting van de materialen in de vorm van schaduwkosten wordt berekend.

Vergelijkbaar?

Deze methoden en certificeringen zijn niet eenduidig en onderling niet vergelijkbaar. Met de MPG vergelijk je de milieubelasting van hele gebouwen op basis van hoeveelheden materialen, terwijl C2C-certificeringen en EPD’s over de specifieke merken en producten van één fabrikant gaan. Onvergelijkbare grootheden dus. De MPG is misschien nog het enige instrument waarmee je een systeem- of materiaalkeuze-afweging zou kunnen maken. Ware het niet dat de database nog volstrekt ontoereikend is en er soms perverse resultaten uitkomen.

Zo blijkt, bijvoorbeeld, dat een betonnen draagconstructie nauwelijks lagere schaduwkosten kent dan een houten variant. Ik kan dat niet aan mijn opdrachtgever uitleggen als in de rest van de ons omringende landen een houten draagconstructie als extreem verantwoord en duurzaam wordt onderbouwd. Ik begon mijn verhaal met de vraag: hoe regel ik een veel duurzamer materiaalgebruik in mijn project?

Verschillende methoden en systemen

Het antwoord is helaas complexer dan het simpel verwijzen naar één bepalingsmethode of prestatie-eis. Momenteel zullen we - afhankelijk van de fase waarin het project zich bevindt- nog verschillende methoden en systemen moeten gebruiken om te zorgen dat we krijgen wat we willen, namelijk: milieuvriendelijkere en gezondere materialen en grondstoffen in onze gebouwen.

In de voorlopige ontwerpfase is momenteel de ‘Nationale Milieudatabase’ het enige instrument waarmee een milieuafweging van het gebouwcasco kan worden gemaakt. Daarbij is een kritische houding ten aanzien van de database noodzakelijk, want verbeteringen zijn hier hard nodig. Bij het uitwerken van het ontwerp tot definitieve materiaalkeuzes kunnen de milieuclassificatie-methodieken en beschikbare catalogussen (zoals die van ‘bio based’ bouwmaterialen) gebruikt worden om materiaalkeuzes te maken. In de vraagspecificaties/bestekken kan verwezen worden naar product- en herkomst-classificeringen die tijdens de uitvoering overlegd moeten worden om vast te stellen dat wat gevraagd wordt ook daadwerkelijk verwerkt wordt. Dat laatste is in overeenstemming met de bewijsvoering die in methodieken als ‘BREEAM’ en ‘LEED’ al gevraagd wordt.

Zoveel mogelijk gesloten

Het doel van al deze stappen is het afdwingen dat grondstofkringlopen zoveel mogelijk gesloten worden. Dat is momenteel nog niet alleen een kwestie van organiseren en politieke wil. Er moet nog veel gebeuren op het gebied van het toegankelijk en transparant maken van gegevens en het ontsluiten van kennis en informatie. Daarnaast moeten voorbeelden laten zien dat het sluiten van kringlopen ook technisch bezien goed mogelijk en betaalbaar is.

Een zeer bemoedigend voorbeeld is het project ‘Adam-toren’ in Amsterdam, waar een aannemer het initiatief heeft genomen om het beton van de gevelpanelen van de toren ‘Overhoeks’ te laten verwerken tot granulaat (50% vervanging van grind) voor het beton voor het nabij gelegen te bouwen hotel ‘Amstelkwartier’. Een prima voorbeeld van samenwerking tussen een aannemer, een lokaal recyclingbedrijf en een betonfabrikant. Duurzaam materiaalgebruik, zó regel je dat!

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54
Bedrijfshallen: van lelijke eend naar circulaire trendsetter

Bedrijfshallen: van lelijke eend naar circulaire ...

30 jun om 15:30 uur
timer 7 min

Hans Korbee: Niemand houdt van ze, niemand vindt ze mooi. Grote, lelijke blokken in het landschap. Noodzakelijk kwaad, die ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244
Haal de MPG en BENG snel door de shredder

Haal de MPG en BENG snel door de shredder

10 jun om 13:00 uur
timer 9 min

Hans Korbee: Iedereen die een tijdje in de bouw rondloopt weet: de minimumeisen in het Bouwbesluit zijn in meer dan 80% van ...

Lees verder »

c21 c54 c135
Na twaalf jaar winterslaap nog steeds niet wakker

Na twaalf jaar winterslaap nog steeds niet wakker

11 mei om 10:01 uur
timer 10 min

Twaalf jaar hebben we het moeten stellen zonder ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c261
Meer energie-efficiëntie met lichtmanagementsysteem in combinatie met noodverlichting

Meer energie-efficiëntie met lichtmanagementsysteem ...

4 mei om 09:54 uur
timer 3 min

Hans Nas: In een wereld die steeds meer ‘connected’ wordt, is het niet meer dan vanzelfsprekend dat ook noodverlichtingsarmaturen ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244
Duurzaam Gebouwd-expert Lizzy Butink: ‘Verduurzamen begint bij gedragsverandering’

Duurzaam Gebouwd-expert Lizzy Butink: ‘Verduurzamen ...

26 apr om 11:00 uur
timer 3 min

Lizzy Butink: Lizzy Butink startte begin 2022 als manager duurzaamheid bij Dura Vermeer en treedt toe tot het expertpanel van ...

Lees verder »

c21 c54
Terug naar de middeleeuwen of vooruit naar vroeger?

Terug naar de middeleeuwen of vooruit naar vroeger?

5 apr om 15:01 uur
timer 7 min

Het verhaal van de drie biggetjes zit diep in de haarvaten van de Nederlander. Het eerste biggetje is lui en bouwt ...

Lees verder »

c21 c54 c261
Met digitalisering werf je het talent van de toekomst

Met digitalisering werf je het talent van de ...

22 feb om 10:01 uur
timer 4 min

Marc Kooij: Een nieuwe generatie staat in de startblokken om hun carrière te beginnen. Weet jij wat deze jonge talenten ...

Lees verder »

c21 c54 c244
De sociaal-culturele kant van transitie in de bouw

De sociaal-culturele kant van transitie in de ...

18 feb om 14:30 uur
timer 6 min

Marten Valk: In transities is het noodzakelijk om de technische kant te overstijgen en de sociaal-culturele kant te includeren. ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Het kan anders: huisnummerregistratie

Het kan anders: huisnummerregistratie

9 feb om 10:01 uur
timer 3 min

Kijkend naar het huidige sociaaleconomische landschap ziet Hans Hidden geen duurzame samenleving waarin voor bepaalde ...

Lees verder »

c21 c54 c140 c190
Circulaire economie: van horen zeggen!

Circulaire economie: van horen zeggen!

8 feb om 13:01 uur
timer 5 min

In de Week van de Circulaire Economie deelt Carlisle Construction Materials BV via de geijkte platforms zoveel ...

Lees verder »

c21 c54 c277 c295
De balans van de aarde herstellen met verbeeldingskracht

De balans van de aarde herstellen met verbeeldingskracht

27 jan om 10:01 uur
timer 9 min

Nagenoeg iedereen begrijpt dat de huidige klimaatverandering ongekend snel gaat en dat deze snelheid komt door ...

Lees verder »

c21 c54 c135 c243 c265
Is NMDA toch MDMA?

Is NMDA toch MDMA?

18 jan om 15:30 uur
timer 3 min

Harm Valk: Als je het snel uitspreekt lijkt NMDA (het niet-meer-dan-anders principe uit de Warmtewet) verdacht veel op MDMA ...

Lees verder »

Reacties

Plannen maken, dat kunnen we als de beste in Nederland. Maar implementeren, dat is andere koek. Zelfs de zeer bescheiden energiedoelstellingen van het Energie akkoord dreigen we niet te gaan halen aldus het PBL. in hun rapport onder de veelzeggende titel 'Energie besparen gaat niet van zelf'. Paul van Bergen heeft gelijk als hij schrijft dat het energiegebruik van gebouwen veruit de grootste milieubelasting veroorzaakt. En dat we ondertussen wel weten hoe we energieneutraal kunnen bouwen. Kom op, laten we die mooie kennis dan ook in de praktijk brengen!

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up