Klimaatadaptatie deel 4: Waddenzee

Klimaatadaptatie deel 4: Waddenzee

Klimaatadaptatie gaat de effecten van klimaatverandering tegen en kan een bijdrage leveren aan een klimaatbestendig Nederland. De adaptatie is mogelijk door het aanleggen van klimaatbuffers. In het vierde deel van een zesdelige artikelreeks komt klimaatadaptatie rond de Waddenzee aan bod.

De Waddenzee is een binnenzee tussen de Waddeneilanden en de Noordzee aan de ene kant en het vaste land van Nederland, Duitsland en Denemarken aan de andere kant. De zee heeft een lengte van 500 kilometer en een gemiddelde breedte van 20 kilometer. Sinds 2009 is de Waddenzee, met uitzondering van het Deense deel, onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed. Typerend voor de Waddenzee zijn de bij eb droogvallende en begaanbare zandplaten, gescheiden door geulen. De naam Waddenzee (in het Fries: Waadsee) is dan ook afkomstig van het Latijnse Vadum, dat doorwaadbare plaats betekent.

De Waddenzee is een relatief jonge zee. De Noordzeekust is gevormd door een reeks van strandwallen, die ons land steeds groter hebben gemaakt. Zo'n 5000 jaar geleden ontstond door invloed van de wind, die zand opstuwde, een stevige strandwal ter hoogte van de huidige Waddeneilanden. Het land daarachter bleef droog. In de Middeleeuwen brak de strandwal in stukken en kreeg de zee weer vrij spel. Een deel van het land kon door de bewoner met dijken worden beschermd, en in de loop van de tijd zelfs teruggewonnen worden op de zee. Deze strijd tegen het water is af te lezen aan de vele terpen en dijken langs de Waddenkust in Nederland, Duitsland en Denemarken.

Waarde
Het ondiepe, relatief warme water van de Waddenzee is het leefgebied van veel planten- en diersoorten. Zeehonden krijgen er hun jongen, vissen zetten er hun kuit af en het is een belangrijke foerageerplek voor trekvogels door het rijke bodemleven. Door deze functies als kraamkamer en pleisterplaats heeft de Waddenzee een zeer hoge natuurwaarde en vormt het een belangrijke ecologische schakel in Noord-Europa. Daarnaast heeft de Waddenzee een grote economische waarde; van oudsher zijn visserij en scheepvaart de economische pijlers, die nu vervangen worden door toerisme, gasboringen en andere energie- en grondstoffenwinning.

Bio-bouwers
De ondiepe Waddenzee, volledig gevormd door natuurlijke processen, is de grootste natuurlijke klimaatbuffer in Nederland. De Waddenzee kent een hoge dynamiek. Zowel het getij als stormen en veranderende (sediment-)stromingen zorgen ervoor dat zandplaten, geulen en zelfs de Waddeneilanden continue verplaatsen. Op diverse plekken wordt gewerkt aan de versterking van dit systeem, waarbij de fysische en ecologische krachten in het gebied ingezet worden. Op Ameland wordt het voorland voor de waddendijk versterkt en natuurwaarden en recreatie verstevigd.

Op diverse plekken worden biobouwers ingezet om de robuustheid van de Waddenzee te vergroten. Biobouwers zijn soorten die het milieu in sterke maten kunnen veranderen. Op deze manier ontstaan natuurlijke, zelf-bouwende ecosystemen die ingezet worden om bepaalde diensten te leveren in bijvoorbeeld de kustverdediging. Rifbouwende oesters en andere schelpdieren kunnen stroming veranderen en de impact van golven op de kust en op dijken verminderen. Zeegras, riet en schorren kunnen sediment invangen en zo zandbanken creëren.

Zeegrasvelden
In 1932 bestond de Waddenzee uit duizenden hectares zeegrasvelden. Het zeegras werd geoogst voor de bouw van dijken, maar ook het vissen met boomkotters, de bouw van de afsluitdijk, vervuiling en een virusinfectie hebben het zeegras geen goed gedaan waardoor het nu vrijwel volledig is verdwenen. De Waddenvereniging heeft samen met Rijkswaterstaat in 2011 en 2012 op verschillende plekken op het wad nieuw zeegras geplant. Uit een donorveld in het Duitse deel werden zaadstengels van het Groot Zeegras verzameld.

De rijpende zaadstengels werden opgehangen op zorgvuldig gekozen plekken in de stroming, waardoor het zaad zich nop natuurlijke wijze kon verspreiden. In 2012 en 2013 bleek op verschillende plekken het zeegras aangeslagen te zijn en voor verdere verspreiding te zorgen. De velden worden gemonitord, en het experiment krijgt in samenwerking met Natuurmonumenten een vervolg. De verwachting is dat het zeegras zorgt voor een verlaging van de stroomsnelheid van het water, het neerslaan van sediment, helderder water, betere leefomstandigheden, kan dienen als voedselbron, biotoop en kraamkamer.

De artikelen in deze reeks belichten elk een landschapstype en de mogelijkheden voor klimaatadaptatie.
Hieronder vindt u de vorige artikelen in deze reeks:

Klimaatadaptatie deel 1, gepubliceerd op 13 juni 2013
Klimaatadaptatie deel 2, rivieren: gepubliceerd op 27 juni 2013
Klimaatadaptatie deel 3, ijsselmeer: gepubliceerd op 11 juli 2013

Meer informatie vindt u op de website van klimaatbuffers.

Auteur: Joep van der Veen, architect, stedenbouwkundig ontwerper en onderzoeker bij Bokkers van der Veen Architecten & Planners.

fotobijschriften:

Foto’s:

1 De Waddenzee, Waddenvereniging
2 Verzamelen donorgras voor zeegras herstel, Waddenvereniging
3 Uitzaaiend groot zeegras, Waddenvereniging

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c127 c225 c245 c263
Gezondheidsprimeur voor kopers De Groene Loper in Maastricht

Gezondheidsprimeur voor kopers De Groene Loper ...

Vandaag om 07:00 uur
timer 1 min

Kopers van woningen aan de Groene Loper in Maastricht hebben een nationale primeur. Zij konden kiezen voor het ...

Lees verder »

c21 c127 c189 c225 c245 c261
IoT: de brug naar de toekomst van HVAC

IoT: de brug naar de toekomst van HVAC

3 apr om 16:00 uur
timer 3 min

Internet of Things (IoT) is tegenwoordig in heel wat industrieën een populaire term. Ook in de HVAC-industrie ...

Lees verder »

c21 c225
'Ik wil geen Don Quichot worden'

'Ik wil geen Don Quichot worden'

3 apr om 13:00 uur
timer 11 min

Hij wil geen Don Quichot worden – niet het gevoel hebben dat hij een hopeloze strijd voert. Zo maakt Bernard ...

Lees verder »

c21 c225 c244
‘Biobased bouwen betekent verantwoordelijkheid nemen’

‘Biobased bouwen betekent verantwoordelijkheid ...

3 apr om 08:00 uur
timer 4 min

Ze maakte indruk met haar presentatie tijdens de workshop ‘De Toekomst heet Hout’ op het Duurzaam ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c245
2020 is het jaar van de ecosysteemrevolutie

2020 is het jaar van de ecosysteemrevolutie

2 apr om 11:00 uur
timer 5 min

Een nieuw decennium is aangebroken, dé kans om eens een flinke slag te maken in duurzaamheidsmaatregelen. ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Eindhovense woonwijk ’t Ven volledig all-electric

Eindhovense woonwijk ’t Ven volledig all-electric

2 apr om 08:00 uur
timer 4 min

Het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving staat op bijna iedere gemeentelijke agenda hoog in de wensenlijst. ...

Lees verder »

c21 c225 c243
'Technisch gezien kunnen we alles oplossen'

'Technisch gezien kunnen we alles oplossen'

1 apr om 09:30 uur
timer 5 min

Wat staat ons in 2020 te verwachten? Welke trends komen op ons af, welke kansen kunnen we pakken en wie hebben ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Tweerichtingsverkeer met autoaccu’s in de Johan Cruijff ArenA

Tweerichtingsverkeer met autoaccu’s in ...

1 apr om 08:00 uur
timer 6 min

De accu in een elektrisch voertuig kun je niet alleen opladen, maar ook ontladen. Hierdoor kan die accu een rol ...

Lees verder »

c21 c225 c245
Helpdesk Corona voor vragen over veilig doorwerken

Helpdesk Corona voor vragen over veilig doorwerken

1 apr om 07:00 uur
timer 2 min

Sinds deze week is er in Nederland een protocol van kracht om in de bouw- en technieksector veilig door te kunnen ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Video: Keynote Arash Aazami op Duurzaam Gebouwd Congres 2020

Video: Keynote Arash Aazami op Duurzaam Gebouwd ...

31 mrt om 17:00 uur
timer 1 min

Beleef het Duurzaam Gebouwd Congres 2020 opnieuw en bekijk de keynote van Arash Aazami, visonair energietransitie. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c245
Duurzaamste sportaccommodatie staat in Wolfaartsdijk

Duurzaamste sportaccommodatie staat in Wolfaartsdijk

31 mrt om 16:01 uur
timer 2 min

Ook de sportsector is volop aan het verduurzamen en in dat kader won v.v. Wolfaartsdijk deze maand de titel ‘Sportaccommodatie ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c250 c254
Overmacht in tijden van corona?

Overmacht in tijden van corona?

31 mrt om 13:01 uur
timer 4 min

Advocaat Edwin van Dijk voorziet door de coronacrisis een verandering van zijn werkzaamheden. Met zijn partners ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up