Biobased in perspectief

Biobased in perspectief

Een duurzame samenleving is gediend bij goede materialen. 'Goed' is een rekbaar begrip maar in de context van duurzaamheid gaat het om materialen die functioneel zijn en zo gemaakt kunnen worden dat de wereldvoorraad aan grondstoffen niet raakt uitgeput. Biobased materialen zijn hier een voorbeeld van, maar een nuancering past.   

Voor biobased materialen spelen hernieuwbaarheid en de netto CO2-emissie een rol. Bij vernieuwbare grondstoffen wordt al snel gedacht aan biotische materialen (bijv. hout, vlas, riet) of aan fluxen (wind- of zonne-energie), maar in essentie gaat het om iedere grondstof waarvan het verbruik niet leidt tot uitputting van de natuurlijke voorraden.

De EZ-catalogus ‘’biobased bouwmaterialen’’ benoemt minerale bouwcomposieten (zoals vezelcement, gipsvezelplaat) omdat daar biomassa aan is toegevoegd, maar ook leem en klei. Logisch, want onderzoek door Deltares toonde aan dat het gebruik van klei lager of gelijk is aan het niveau van aanvulling. Conclusie: rivierklei is een vernieuwbare grondstof.

De groene motor
De Biobased Economy Info sheet van de Animal Sciences Group van Wageningen UR biedt hernieuwbare grondstoffen pas die status als ook sprake is van regionale productie, verwerking en transport, de mogelijkheid tot hergebruik en als de winning niet nadelig voor het landschap is. Kleiproducten voldoen aan al deze voorwaarden. Sterker: kleiwinning geldt als dé groene motor voor nieuwe riviernatuur. Niet zonder reden ondervindt deze waardevolle en hoogwaardige nieuwe natuur stevige bescherming (Natura 2000, EHS).

Kleiwinning geeft veel nieuwe natuur

De netto CO2-emissie is een ander aandachtspunt voor de biobased kwalificatie. Vrijwel alle ónbehandelde biobased materialen zijn zeer gevoelig voor weersinvloeden (vocht, uv-licht, wind). Om beter gewapend te zijn tegen de zware condities bij buitentoepassingen (gevel, dak, straat) wordt klei gebakken en worden producten met biomassa (periodiek) verduurzaamd of bijv. thermisch gemodificeerd.

Genuanceerde benadering
Hierdoor vervagen de verschillen tussen de netto CO2-emissies die aan de materialen toerekenbaar zijn. Dat wordt nog sterker als de emissies worden omgeslagen over de geautoriseerd gemiddelde levensduur. Voor veel materialen is dat 30, 50 of 75 jaar. Voor de keramische dakpan is het 100 jaar en voor (straat-) baksteen zelfs 125 jaar (of langer!). De betreffende LCA’s spreken verder voor zichzelf en maken duidelijk dat de duurzaamheid van materialen een genuanceerde benadering vergt.

Conclusie is dat de toepassing van biobased materialen bijdraagt aan een duurzame samenleving. Wel past de nuancering dat een alles en iedereen uitsluitende focus op biobased materialen de samenleving te kort kan doen.

Auteur: Mr Ewald L.J. van Hal, Directeur vereniging Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243 c267 c292
Podcast Smart Energy: energie wordt minder simpel

Podcast Smart Energy: energie wordt minder simpel

30 sep om 10:01 uur
timer 1 min

Achter de letters en cijfers van jouw energiecontract schuilt een wereld die velen nauwelijks kennen. Tot voor ...

Lees verder »

c19 c21 c190 c225
Vloerenfabrikant goed op weg om CO2-negatief te worden

Vloerenfabrikant goed op weg om CO2-negatief ...

29 sep om 10:01 uur
timer 2 min

Op basis van de PAS 2060-norm is Interface als eerste bedrijf in de vloerenindustrie onafhankelijk gecertificeerd ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Lancering van eerste volledig circulaire deur

Lancering van eerste volledig circulaire deur

28 sep om 10:01 uur
timer 4 min

Dankzij een innovatief clicksysteem kunnen deuren makkelijk uit elkaar worden gehaald en is de eerste volledig ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c291
Prijs warmte loskoppelen van gastarief

Prijs warmte loskoppelen van gastarief

27 sep om 10:01 uur
timer 1 min

De warmtetransitie stagneert door onzekerheid rondom prijsontwikkelingen, vertraging van de nieuwe Warmtewet en ...

Lees verder »

c21 c185 c225
LEVS architecten ontwerpt Carbon-based Design methodiek

LEVS architecten ontwerpt Carbon-based Design ...

26 sep om 11:55 uur
timer 2 min

Beeld door Levs Architecten We kunnen niet vroeg genoeg beginnen met het sectorbreed afschalen van de uitstoot ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225
Rentmeester 2050 brengt bergen circulariteit

Rentmeester 2050 brengt bergen circulariteit

26 sep om 10:01 uur
timer 6 min

Aan de rand van Borne bulkt een kantoorgebouw van de circulaire oplossingen. Je hoeft geen geoefend oog te bezitten ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c267 c292
Podcast Smart Energy: het kostenplaatje

Podcast Smart Energy: het kostenplaatje

23 sep om 10:01 uur
timer 1 min

Vrijwel niemand twijfelt meer aan de desastreuze gevolgen van CO2-uitstoot voor het klimaat op onze aardbol. Hoewel ...

Lees verder »

c21 c122 c190 c225 c276
MPG van nieuwbouw verlagen met isolatiemateriaal

MPG van nieuwbouw verlagen met isolatiemateriaal

23 sep om 08:01 uur
timer 4 min

Met de registratie van bouwmaterialen in de Nationale Milieudatabase kunnen architecten, adviseurs en projectontwikkelaars ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Provincie Utrecht en gemeente Groningen op Duurzaam Gebouwd Congres 2022

Provincie Utrecht en gemeente Groningen op Duurzaam ...

23 sep om 07:00 uur
timer 2 min

Eerder vertelden we je al over het thema van het Duurzaam Gebouwd Congres 2022 (Als partner/lid heb je met ...

Lees verder »

c21 c225 c268 c280
Meer duurzame mogelijkheden voor woningcorporaties

Meer duurzame mogelijkheden voor woningcorporaties

22 sep om 16:01 uur
timer 2 min

Hagemans, specialist in vastgoedonderhoud gaat een strategische ketensamenwerking aan met modulaire houtbouwer ...

Lees verder »

c21 c225 c280 c291
Ruim 6000 woningen erbij in Twente

Ruim 6000 woningen erbij in Twente

22 sep om 10:01 uur
timer 3 min

Zestien woningcorporaties verenigd in WoON Twente werken samen met het Rijk aan een programma om tot 2028 in deze ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Futurebuild Digital: Springplank naar een circulaire economie

Futurebuild Digital: Springplank naar een circulaire ...

21 sep om 15:45 uur

Pablo van den Bosch, directeur van Madaster, zet zich als een van de ambassadeurs van Futurebuild Holland in voor ...

Lees verder »

Reacties

In het artikel staat o.a.: "Duurzaam = materialen die functioneel zijn en zo gemaakt kunnen worden dat de wereldvoorraad aan grondstoffen niet raakt uitgeput." "Biobased = vernieuwbaar" en verder dat klei een duurzaam materiaal is. Een paar vragen hierover. De extractie van klei vindt plaats in rivieren. Is de rivier ook de bron of slechts de vindplaats? Wat is de vernieuwingstijd van door de natuur nieuw aangemaakte klei? Wat is de bron van haar grondstoffen? Welke impact heeft (massale) extractie van klei op de rivier en haar bewoners? Is de gewonnen klei toxisch? Hoeveel (fossiele) grondstof is nodig om een 'thermisch gemodificeerd' (gebakken) kleiproduct te maken? Wat is de 'reutilization' factor van het eindproduct? Welke (toxische) toevoegingen worden gedaan voor eigenschappen/esthetisch voorkomen? Hoe is het gesteld met social fairness? Wat zou er gebeuren als grootgebruikers (China) massaal aan de klei gaan in relatie met voedselbehoeften? Over deze stelling: "in essentie gaat het om iedere grondstof waarvan het verbruik niet leidt tot uitputting van de natuurlijke voorraden." Dit zou betekenen dat alles 'bio-based' is zolang je niet uitput. Als principe zou je dat kunnen zeggen omdat de aarde onze enige bron is (naast de zon) maar de algemeen geaccepteerde betekenis is op dit moment iets anders: het moet zichzelf vernieuwen door groei en het verbruik moet maximaal gelijk zijn aan de groei. De conclusie is dat alles kan bijdragen aan een duurzame samenleving zolang de noden van de huidige generatie geen schade toebrengt aan die van toekomstige generaties, ongeacht hoe je het noemt.

Dank voor de reactie want dat houdt scherp. Met de tekst reflecteer ik op het begrip biobased vanuit de optiek van bouwkeramiek. Uiteraard gaat het dan om de Nederlandse situatie. Deltares deed samen met de Universiteiten van Utrecht en Wageningen onderzoek naar de grondstofstatus van rivierklei, omdat bakstenen en keramische dakpannen in Nederland in hoofdzaak van rivierklei worden gemaakt. In China en elders in de wereld is dat veelal anders en is het debat dus ook anders. Voor het gehele onderzoek van Deltares zie http://www.knb-keramiek.nl/media/2668/deltares-onderzoek.pdf. Ook het antwoord op andere vragen is eenvoudig te vinden via de KNB website http://knb-keramiek.nl/themas/mvo-en-duurzaamheid/. De winning van rivierklei dient in Nederland mede het belang van rivierveiligheid. Met kleiwinning worden de uiterwaarden verlaagd en wordt het stroomgebied bij hoog water aanzienlijk vergroot. De huidige wijze van kleiwinning (naar model van het WNF) heeft aantoonbaar veel nieuwe natuur opgeleverd. De social fairness staat, gezien de Nederlandse situatie, uiteraard niet ter discussie. Keramische bouwproducten worden getest volgens en voldoen aan de milieuhygiënische eisen van het Besluit bodemkwaliteit. MRPI-bladen en de actuele LCA-informatie, opgenomen in de Nationale Database, maar ook bijvoorbeeld de Europese CITL-registratie bieden helder inzicht in de milieueffecten (waaronder energiegebruik) van keramische bouwproducten. De Nederlandse baksteen en keramische dakpan is dus niet alleen een eerlijk product, want gemaakt van een natuurlijke, hernieuwbare en lokale grondstof, maar de (milieu-)prestaties van de sector (proces én product) zijn ook buitengewoon transparant; een grote deugd in MVO-termen!

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up