Datadag Gebouwde Omgeving: 'Gebouwen die continu optimaliseren'

Datadag Gebouwde Omgeving: 'Gebouwen die continu optimaliseren'

We gaan van een schaarste naar een overvloed aan energie. Nu maken we nog gebruik van energiesystemen met eenrichtingsverkeer, maar dat verandert naar een web, een ‘internet of energy’. Een belangrijk element om deze transitie door te maken, is maatschappelijke betrokkenheid: “We moeten een nieuwe mindset creëren”, zo bleek uit de Datadag Gebouwde Omgeving.

Volgens Arash Aazami, die het event aftrapte, moeten we alleen nog maar investeren in concepten die uitgaan van 100% hernieuwbare energie. “Daar moeten je ontwerpprincipes op zijn ingesteld. Dat vergt veel van onze creativiteit én van ons lef.” Hij blikte terug op hoe Nederland dat vroeger deed: “Tot aan de industriële revolutie vertrouwden we op hernieuwbare bronnen. We bouwden er bijvoorbeeld schepen mee. In de toekomst gaan we dit beeld weer terugzien. Dan gaan we minder energie verbruiken maar juist meer energie gebruiken.”

Hoe gaan we de energiebehoefte invullen? Aazami noemt het een ‘makkie’. “We hebben er 300.000.000.000 zonnepanelen voor nodig, te realiseren op 1/1000ste van het aardoppervlak. Als je hem zo bekijkt, dan is de opgave niet zo groot, want we hebben naast zonne-energie ook wind-energie en aardwarmte.” Hij legt de nadruk op de duurzame vervaardiging van de zonnepanelen. “Nu zijn er nog zeldzame metalen nodig voor de vervaardiging, maar we kunnen dit ook met lokaal beschikbare en overvloedige grondstoffen oplossen. Daar ben ik van overtuigd.”

Datadag Gebouwde Omgeving: 'Gebouwen die continu optimaliseren'

Maatschappelijke transitie

Technologie is daarom belangrijk om de overgang naar een circulaire en energieneutrale omgeving te faciliteren. Maar het is volgens Aazami niet de hoofdmoot. “De overgang gaat dieper dan het uitzetten van kolencentrales en het aanzetten van zonnecentrales, want we gaan van een systeem van schaarste naar overvloed. Dat waardeer je op een andere manier, dus we hebben nieuwe wetten nodig en het vergt een maatschappelijke transitie.” Ons energiesysteem is op dit moment ontworpen voor eenrichtingsverkeer, dat langzaam naar tweerichtingsverkeer verschuift: een gebouw gebruikt niet alleen energie, maar levert het ook terug aan het net. “Het euvel is op dit moment dat de natuur voor ons de beslissingen maakt over wanneer we de energie opwekken. Door daar minder of niet meer van afhankelijk te zijn, hebben we op alle denkbare momenten een energie in overvloed. Dan leveren we energie aan elkaar.”

Naar de nieuwe werkelijkheid

Wat kan geografische data betekenen in deze verschuiving naar een nieuwe werkelijkheid? Frank de Zoeten van ESRI vertelde over hoe je gebruikmaakt van geografische data voor het nemen van beslissingen om duurzaam te bouwen? Frank de Zoeten van ESRI vertelde vervolgens over wat de geografie kan betekenen in de energietransitie: wat is de waarde daarvan? Hij liet zien dat je met geografische informatiesystemen informatie kunt koppelen. “Daar kun je kaarten van maken met verschillende lagen, die vertellen over onder andere leefomgeving, infrastructuur, grenzen en ondergrondmodellen. Door elementen samen te brengen krijg je een goed beeld van de beschikbare informatie en kun je verbanden leggen.”

Datadag Gebouwde Omgeving: 'Gebouwen die continu optimaliseren'

Wel of geen warmtenet?

Bijvoorbeeld om de energietransitie te versnellen en bijvoorbeeld wijken aan te wijzen die in het bijzonder geschikt zijn voor een warmtenet. “Of het wel of niet aanleggen van een Warmte Koude Opslag (WKO) in een specifiek gebied. Dan wil je een goed beeld krijgen van de actuele situatie in die omgeving om bijvoorbeeld een conclusie te vormen over het wel of niet in de grond kunnen boren.” Het verkrijgen van de data om tot deze inzichten te komen, wordt steeds eenvoudiger en er zijn meer mogelijkheden om het te doen. “Denk aan informatie uit landmetingen en satellietbeelden, mobile mapping en drones- en laserscanning. Met die gegevens kun je bijvoorbeeld uitbeelden welke wijken van aardwarmte gebruik kunnen maken en wat de huidige energielabels van gebouwen zijn. Als je in jouw gemeente mensen wilt bewegen om te verduurzamen, zijn dit waardevolle datakaarten.”

Wie met deze data en kaarten aan de slag gaat, kan wel wat raad bij daad gebruiken. Daarom voorzag De Zoeten de deelnemers van advies: “Zorg dat je de impact van de locatie en geografische patronen begrijpt. Verzamel, structureer en beheer accurate geo-data en details over assets en grondstoffen.” Tot slot liet hij weten dat er op het vlak van augmented reality stappen worden gezet. Meer daarover lees je in het magazine van ESRI.   

De eindgebruiker centraal

Wilfred van der Plas van DWA vertelde vervolgens over hoe je de gebruiker centraal stelt bij het verslimmen van gebouwen. Eerst legde hij de nadruk op de eisen op het vlak van gebouwautomatisering en controlesystemen die naderen. ‘Een bouwwerk, anders dan een woonfunctie, met een verwarmings-systeem of gecombineerd ruimteverwarmings- en ventilatiesysteem met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW of een airconditioning-systeem of gecombineerd airconditioning- en ventilatiesysteem met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW, heeft met ingang van 1 januari 2026 een systeem voor gebouwautomatisering en -controle’, zo is te lezen op de website van Ministerie van BZK. “Het energieverbruik wordt hierdoor gecontroleerd, geanalyseerd en op basis van die data wordt bijgestuurd.”

Digital Twin

Toen de neuzen dezelfde kant op stonden, ging Van der Plas in op het ‘perfect functionerende gebouw’. Hoe ziet dat eruit volgens hem en welke niveaus zijn er? “Als je bedacht hebt met welke onderwerpen je aan de slag wilt ten behoeve van de gebruiker, dan kun je daar sensoren en platforms op inrichten. Het is niet alleen interessant om data uit een gebouw te halen, maar ook om die gegevens te gebruiken om mee te anticiperen en te optimaliseren.” Een digital twin is volgens hem het ideaalbeeld. “Een gebouw dat continu in zijn meest optimale modus draait.”

Datadag Gebouwde Omgeving: 'Gebouwen die continu optimaliseren'

Living Lab

Verder luistert een slim gebouw naar de omgeving en stelt diagnoses. “Het denkt mee met gebouwexploitanten en houdt rekening met de invloeden van buitenaf, het gebouw en de mens.” Het hoofdkantoor van DWA is daar een mooi voorbeeld van en geldt volgens Van der Plas als living lab. “We hebben een volledige digital twin ervan gemaakt. In deze afbeelding [zie hierboven, red.] zie je het BIM-model en een dashboard met data. Een slim gebouw geeft je onder andere inzicht, draagt bij aan duurzaamheid, beweegt mee in de tijd en draagt bij aan de gezondheid van medewerkers.”

Op de Datadag Ruimte leer je meer over de impact van data en ga je in gesprek over slim beheer in de domeinen spelen, licht en groen. Op de website van Datadag Ruimte lees je meer informatie over het event en kun je je inschrijven.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243 c261 c267 c276
Duurzaamheid van marketingcampagne naar core business

Duurzaamheid van marketingcampagne naar core ...

6 dec om 16:01 uur
timer 3 min

Waar het Nederlandse kabinet soms geitenpaadjes zoekt die duurzame transities vertragen, stelt Europa wel zware ...

Lees verder »

c257 c261
Ebook: Contextual Intelligence

Ebook: Contextual Intelligence

Met een slimme, driedimensionale kaart van een gebouw in 3D, inclusief locatietechnologie, krijgt assetmanagement ...
c21 c136 c225 c261 c268
Prefab: omdenken in standaardconcepten

Prefab: omdenken in standaardconcepten

26 okt om 10:01 uur
timer 7 min

De grote woningbouwopgave kan met prefab woningbouwconcepten, geïndustrialiseerd en uit de fabriek, een grote ...

Lees verder »

c21 c138 c225 c261
Finalisten DigiDare Award 2022 bekend

Finalisten DigiDare Award 2022 bekend

20 sep om 10:01 uur
timer 1 min

De inzendingen van Vergunningcheck (Gemeente Rotterdam), BIM Opleidingsplan (SPIE) en Data controleportal (BIM ...

Lees verder »

c21 c225 c261
‘Het succes van een Smart Building schuilt in een solide netwerkinfrastructuur’

‘Het succes van een Smart Building schuilt ...

25 aug om 16:45 uur
timer 1 min

In de toekomst kijken is moeilijk, maar we weten één ding zeker: gebouwen worden slimmer. Ze verzamelen ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
Digitalisering energietransitie vraagt om één taal

Digitalisering energietransitie vraagt om één ...

3 aug om 13:01 uur
timer 3 min

Digitale technologie en data zijn essentieel voor de energietransitie. Maar de overheid en sectorpartijen hebben ...

Lees verder »

c21 c225 c261
Wie maken er kans op de DigiDare Award?

Wie maken er kans op de DigiDare Award?

29 jul om 10:01 uur
timer 1 min

De video’s zijn binnen! Bekijk ook de jaarlijkse parade van inspirerende succesverhalen over digitale samenwerking ...

Lees verder »

c21 c225 c261
Durf te delen!

Durf te delen!

21 jul om 13:01 uur
timer 1 min

Met bovenstaande slogan organiseren het BIM Loket en digiGO op 7 oktober de D-Day, inclusief de 2e DSGO Werkconferentie ...

Lees verder »

c21 c261 c286
Duurzaam Gebouwd Podcast: verduurzamingsvraagstukken oplossen met Data & Digitalisering

Duurzaam Gebouwd Podcast: verduurzamingsvraagstukken ...

29 jun om 07:00 uur
timer 1 min

Hoe kunnen data en digitalisering helpen de verduurzamingsvraagstukken op te lossen? Gebouwen worden met de dag ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
‘Data & Digitalisering belangrijkste troef om duurzaamheidsvraagstukken in te vullen’

‘Data & Digitalisering belangrijkste ...

17 jun om 12:30 uur
timer 8 min

Data & Digitalisering speelt een essentiële rol om opgaves als netcongestie in te vullen en vraag en ...

Lees verder »

c21 c142 c168 c225 c236 c261
Zo wordt onderhoud en gebruik van liften smart én duurzaam

Zo wordt onderhoud en gebruik van liften smart ...

13 jun om 07:00 uur
timer 6 min

Liften doen het ogenschijnlijk nog steeds zoals ze dat al decennialang doen. Onder de motorkap zijn deze ‘apparaten’ ...

Lees verder »

c21 c225 c261 c283
Smart contracts in gebouwonderhoud

Smart contracts in gebouwonderhoud

27 mei om 09:01 uur
timer 6 min

In een pragmatisch verhaal over smart contracts en gebouwonderhoud, schrijft smart buildings-expert Wilfred van ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up