Feest

Duurzaamheid is niet het najagen van een label maar het resultaat van een goed proces waarbij de ambitie van de opdrachtgever bepalend is voor het uiteindelijke resultaat. Leuk dat ik die stelling nu aan de hand van een aantal recent gerealiseerde projecten kan illustreren.

Afgelopen maand heb ik een aantal feestjes mogen bezoeken van op zichzelf totaal verschillende duurzaam gebouwde projecten die allemaal zeggen dat ze de duurzaamste zijn.

Het zijn goede voorbeelden van de verschillende ‘stromingen’ die aan het ontstaan zijn. Een goede staalkaart van uitwerkingen die wat mij betreft allemaal even groen en duurzaam zijn.

NIOO
Begin september werd het NIOO in Wageningen geopend. Een project waarbij de C2C uitgangspunten met de kennis van vandaag vertaald zijn naar een aansprekend (voor)beeld. De C2C uitgangspunten: het sluiten van kringlopen, het bevorderen van biodiversiteit en de zon als energiebron zijn in het project uitgewerkt in de vorm van een materialisering uit hout, staal en glas, een gras/waterdak, een ecologische inrichting van het terrein en een hoog temperatuur energieopslag waarbij de warmte van zonnecollectoren het gebouw verwarmen.

De ambitie van, in dit geval, een zeer vasthoudende opdrachtgever heeft geleid tot dit beeld van de C2C filosofie en het gebouw voor het NIOO is op dit moment dan ook een inspiratie voor veel bouwpartijen en opdrachtgevers die ook graag kringlopen willen sluiten. Labels hebben bij dit project geen rol gespeeld omdat de oplossingen die hier zijn toegepast in die modellen nog niet gewaardeerd konden worden. C2C heeft in dit project door de vasthoudende ambities van het NIOO een gezicht gekregen.

Danone
Een goede illustratie van de rol en betekenis van modellen is gevierd bij de eerste paal van het Danone Innovation Centre in Utrecht. Dat feestje was eind september. Bij dat project wordt de ambitie op het gebied van duurzaamheid bepaald door de certificering die tussen de ontwikkelaar, gebruiker en bouwer is vastgelegd.

Die ambitie is een BREEAM-excellent certificering waarbij alle partijen zich gecommitteerd hebben aan de realisatie en het vastleggen van prestaties (credits). Het project onderscheidt zich dus niet in het toepassen van experimentele of nieuwe technieken maar past bekende ontwerpprincipes en maatregelen consequent toe. De gezamenlijke ambitie van ontwikkelaar (+belegger) en gebruiker is zuiver vertaald in een compact en rationeel gebouw.

De grote winst van BREEAM-NL in dit project is dat iedereen het over hetzelfde heeft en er geen interpretatieverschil is. De methode BREEAM-NL is hierbij gebruikt als communicatiemiddel in het proces.

TNT
Een dag na de eerste paal bij Danone werd het hoofdkantoor van TNT express in Hoofddorp geopend, ook een feestje waard. Een al veelbesproken project waarbij een eenvoudige ambitie: ‘CO2-neutraliteit van gebouw en exploitatie’, heeft geleidt tot ook weer een compact gebouw met een geheel eigen opwekking van groene stroom en warmte uit bioline, een biobrandstof.

Als monitoringsinstrumenten zijn bij dit project zowel LEED als Greencalc+ gebruikt met als resultaat een Platinum score en een milieubelasting van slechts 10% ten opzicht van de referentie (MIG = 1005). De vasthoudendheid van in dit geval de klant, TNT, heeft er in dit project toe geleidt dat het ontwikkelingsconsortium OVG/Triodos niet alleen met innovatieve en duurzame oplossingen is gekomen maar dat ook het businessmodel voor de exploitatiefase onderdeel is van de overeenkomst met TNT express.

Een innovatief exploitatiecontract maakt het in dit project mogelijk om ook te investeren in de opwekking van duurzame energie. Een must om te komen tot energieneutraliteit en dus ook duurzaamheid. Verantwoordelijkheid en betrokkenheid over een langere gebruiksperiode is noodzakelijk voor deze vorm van duurzaamheid.

Energieneutraliteit
Het laatste feestje waar ik aan deel genomen heb was de Dutch Green Building week, ook in september. Daar werd onder andere gediscussieerd over hoe we in Nederland moeten komen tot energieneutrale gebouwen. Een ambitie die door de overheid momenteel wordt gepropagandeerd.

Over die ambitie ben ik kritisch en ik begrijp ook niet waarom dat een doel zou moeten zijn. Waarom zouden gebouwen evenveel of meer energie moeten opwekken dan dat ze over een jaar gebruiken (=gebouw en gebruikersgebonden energie)? Die ambitie of eis kan je alleen maar realiseren als er een gebouwgebonden groene opwekking van met name elektriciteit plaatsvindt. Dat moet dan gebeuren door windmolens, PV-technieken of, zoals bij TNT, door een door bio- brandstoffen aangedreven motor met generator.

Is dat de toekomst van onze gebouwde omgeving? Wind is een in Nederland onhaalbare techniek door de macht van de democratie, voor PV hebben we bij gebouwen met meer dan twee lagen onvoldoende opstellingsoppervlakte (eenvoudig met de hand na te rekenen) en voor het verstoken van biomassa hebben we schaalgrootte en warmteafnemers (woningen, zwembaden, ziekenhuizen etc.) nodig. Dat is economisch en ecologisch niet te verantwoorden binnen slechts één utilitair project.

 

Nederland als geheel of een stad of een gebied kunnen we energieneutraal maken, maar solitaire gebouwen? En toch zijn er opdrachtgevers die de perceptie hebben dat met een stukje PV er een energieopwekkend gebouw ontstaat.

Verbondenheid
Energieneutraliteit is alleen te realiseren door verbondenheid en onderlinge uitwisseling: het delen van energie en afvalstromen. Het denken over gebieden in plaats van alleen over gebouwen. Het maken van toekomstvaste afspraken moet hierbij leidend zijn. Toch weer het belang van het proces, een vasthoudende ambitie én de behoefte aan een regisseur.

In mijn volgende bijdrage zal ik verslag doen van het volgende feestje, op 11 november wordt namelijk het eerste project op het C2C park 20/20 in Hoofddorp geopend: de nieuwbouw voor BSH.

Paul van Bergen
Ir. P.J. van Bergen is directeur bij DGMR en adviseur op het gebied van duurzaamheid in de gebouwde omgeving. DGMR is een adviesbureau dat onder andere gespecialiseerd is in duurzame gebieds- en gebouwontwikkelingen. DGMR is ontwikkelaar van het instrument Greencalc+.

 Foto’s
-       Paul van Bergen
-      NIOO
-      Danone
-      TNT
-      BSH

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c140 c190
Amsterdamse School 2.0

Amsterdamse School 2.0

22-12-2020 om 08:46 uur
timer 4 min

Hermen Jansen: Levensduur, life-cycle, losmaakbaarheid en duurzaamheid; het langetermijndenken staat weer helemaal centraal in ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244
Duurzaam Gebouwd-expert blikt terug op carrière

Duurzaam Gebouwd-expert blikt terug op carrière

09-12-2020 om 15:30 uur
timer 9 min

Ben Kruseman: Na mijn bouwkundestudie in Tilburg, nu Avans Hogeschool Tilburg en de vervulling van mijn militaire dienstplicht, ...

Lees verder »

c21 c54 c140 c278
Groene of grijze circulariteit?

Groene of grijze circulariteit?

26-11-2020 om 15:30 uur
timer 4 min

Daan Bruggink: Cradle2Cradle heeft vanuit de VS in 2002 een heel goede voorzet gegeven en heel veel mensen geïnspireerd ...

Lees verder »

c21 c54 c238 c244 c260
Biofilische ontwerpprincipes moeten een vanzelfsprekendheid zijn

Biofilische ontwerpprincipes moeten een vanzelfsprekendheid ...

05-11-2020 om 09:01 uur
timer 2 min

Daan Bruggink: "Het is opmerkelijk dat scholen behoren tot de kwalitatief slechtste gebouwen: oud, ongeïsoleerd, te koud, ...

Lees verder »

c21 c54 c139 c254 c259
Vechten voor het leven. Ons leven

Vechten voor het leven. Ons leven

28-10-2020 om 18:00 uur
timer 5 min

Onno Dwars: Onno Dwars won in 2019 de ABN AMRO Duurzame Top 50. Nu, achttien maanden later, blikt hij tijdens Building Holland ...

Lees verder »

c21 c54 c244
Waardebehoud of waardecreatie voor circulair bouwen?

Waardebehoud of waardecreatie voor circulair ...

14-10-2020 om 16:30 uur
timer 4 min

Hans Korbee: Beschermen van bestaande waarde is door CB23 in haar leidraad Meten van circulariteit als een van de drie doelen ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Worden warmtenetten ingehaald door innovatie?

Worden warmtenetten ingehaald door innovatie?

18-09-2020 om 15:30 uur
timer 3 min

Jan-Maarten Elias: “We overschatten altijd de innovatieve ontwikkelingen die binnen twee jaar zullen optreden, en onderschatten ...

Lees verder »

c21 c54 c245
Ventilatie: maak je gebouw niet alleen veilig maar ook gezond

Ventilatie: maak je gebouw niet alleen veilig ...

16-09-2020 om 15:30 uur
timer 4 min

Marc Kooij: Gebouwventilatie staat nu vol in de schijnwerpers. We staan voor de opgave om gebouwen veiliger en meer coronaproof ...

Lees verder »

c21 c54 c122 c244
Circulariteit anno 2020: dakdekkersbranche onder de loep

Circulariteit anno 2020: dakdekkersbranche onder ...

27-08-2020 om 15:30 uur
timer 5 min

Erik Steegman: Dakbedekkingsmaterialen worden met enige regelmaat op het voetstuk geplaatst als het gaat om de duurzaamheid. ...

Lees verder »

c21 c54
Achteruitkijkspiegel

Achteruitkijkspiegel

17-08-2020 om 16:00 uur
timer 5 min

Harm Valk: Als we nadenken over de verduurzaming van de gebouwde omgeving, dan gebruiken we de achteruitkijkspiegel: we baseren ...

Lees verder »

c21 c54 c245
De installatie van deurintercoms: luister naar het Bouwbesluit!

De installatie van deurintercoms: luister naar ...

20-07-2020 om 15:30 uur
timer 7 min

Peter van Veen: Als directeur van Comelit Nederland loop ik al even mee in het land van aanbellen, een gesprek voeren met de bezoeker ...

Lees verder »

c21 c54 c245
De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19: deel 2

De gezonde gebouwgebruiker in tijden van COVID-19: ...

29-05-2020 om 15:30 uur
timer 5 min

Marten Valk: De wereld ontwaakt steeds verder uit haar lockdown, hoewel we de COVID19-puzzel nog niet opgelost hebben. Elke ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up