‘In de nieuwe economie gaat het om meer’

‘In de nieuwe economie gaat het om meer’

Marga Hoek schreef het boek ‘Zakendoen in de Nieuwe Economie’. Ze schetst daarin de economie van morgen, die gebaseerd is op duurzame waardecreatie in zowel financieel als ecologisch en sociaal opzicht. In een serie van 3 artikelen geeft Hoek door die bril haar visie op de bouwsector. In deze laatste editie: duurzame financieringsarrangementen in de bouw. 

Onlangs was Daan Roosegaarde te gast in het televisieprogramma De Wereld Draait Door (DWDD). Voor wie hem niet kent: Studio Roosegaarde ontwikkelt sterk innovatieve technologische oplossingen voor grote maatschappelijke uitdagingen. Duurzame oplossingen die vrijwel altijd gekenmerkt worden door een soort poëtische schoonheid.

In Nederland is hij het meest bekend door zijn project Glowing Lines, een in samenwerking met wetenschappers en wegenbouwers ontwikkelde verf die overdag zonne-energie opslaat en daarmee ’s nachts de weg verlicht. In Peking bouwt hij een enorme smog-stofzuiger: vuile lucht erin, schone lucht eruit. De opgevangen stofdeeltjes worden onder hoge druk tot diamant omgezet en in sierraden verwerkt: afval bestaat niet. Door een sieraad aan te schaffen schenk je de stad 10.000 m3 schone lucht.

Niet minder, maar meer

Ik kom op Roosegaarde, omdat hij in DWDD misschien wel de beste en bondigste definitie van de nieuwe economie ooit gaf. Hij zei: “In de nieuwe wereld gaat het niet om minder, maar om meer.”

Dit geldt ook voor de bouw. Ik ben ervan overtuigd dat we ook in de bouwsector aan de vooravond staan van grote veranderingen die leiden tot meer (en meervoudige) waardecreatie. Om te beginnen is er natuurlijk de uitdaging van de installed base: er zijn in Nederland zo’n 6 miljoen woningen, waarvan 2 miljoen sociale huur, die in een matige tot zeer slechte staat verkeren. Het is het soort vraag waar Roosegaarde graag over nadenkt: wat is er nodig om al die woningen in 1 klap energieneutraal te maken?

Beter, slimmer, betaalbaarder

Daarnaast denk ik dat de klassieke bouw moet veranderen onder druk van de toekomstige vraag naar nieuwe woningen: Het Nieuwe Bouwen moet beter, slimmer en beter betaalbaar zijn. Welke partijen moeten we daarvoor koppelen en wat moet er anders dan we nu doen? Welke publiek-private samenwerkingen zijn nodig, welke kennis ontbreekt? En last but not least: welke nieuwe, creatieve financieringsarrangementen kunnen bijdragen aan opschaling en verankering van systeeminnovaties in de bouw en de gebiedsontwikkeling?

Die laatste vraag is zeer actueel, want financiering is nu nog vaak de grootste belemmering voor (grootschalige) proces- en systeeminnovatie. In mijn boek 'Zakendoen in de Nieuwe Economie' besteed ik niet voor niets een heel venster aan innovatie financiering: dáár begint het vaak. Zo beschrijf ik hoe in de nieuwe economie op een nieuwe manier wordt omgegaan om met een of meer van de volgende financieringsaspecten: tijd, spelers (nieuwe partijen of oude partijen met nieuwe rollen) en manieren van verrekening.


Marga Hoek

Het aspect ‘tijd’ komt tot uitdrukking in bijvoorbeeld een langere investeringshorizon in combinatie met een hogere restwaarde. Nu nog bouwen we gebouwen die na 30 jaar zijn ‘afgeschreven’ en waarvan de restwaarde vrijwel nul is. Technisch is het allang mogelijk gebouwen te ontwikkelen die oneindig meegaan, omdat onderdelen om de zoveel tijd worden vervangen – onderdelen die hun grondstoffenwaarde behouden, worden weer in bewerkte vorm in de grondstoffencyclus ingezet.

Opvallende samenwerkingsverbanden

Het aspect ‘spelers’ krijgt vorm door nieuwe arrangementen in de bouw. Duurzaam is niet duurder (zoals vaak ten onrechte wordt beweerd), maar vraagt doorgaans wel om veel specialistische kennis. Bedrijven hebben die niet allemaal in huis. Dus zoeken partijen elkaar op bij het gehele traject van ontwerpen, bouwen, financieren en beheer. Soms is er daarbij sprake van niet voor hand liggende combinaties: voor Roosegaardens Glowing Lines werkten een ontwikkelaar van industriële verven nauw samen met een wegenbouwer, onder regie van een kunstenaar. Bien étonné de se trouver ensemble.

De nieuwe economie kent ook andere manieren van onderlinge verrekening: financieringsarrangementen. Zoals afspraken over een gezamenlijke risicopot tussen opdrachtgever en aannemer. Meerwerk wordt uit de risicopot betaald. Probeerden partijen elkaar vroeger de risicobal toe te spelen, nu is het een gezamenlijk belang om te zorgen dat de risico's vroeg in kaart gebracht en beheerst worden. Want geld dat overblijft, wordt verdeeld en vloeit dus terug naar beide partners.  Andersom geldt de afspraak ook: blijkt de risicopot te klein, dan krijgt de aannemer nog maar de helft van zijn kosten vergoed.

Alternatieve financieringsbronnen

Tot slot proberen bedrijven in de nieuwe economie hun financieringsbehoefte an sich zo klein mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door alternatieve financieringsbronnen te zoeken (denk aan crowdfunding) of door diensten te ruilen met gesloten beurs. We noemen dit ook wel de Trias Pecunia, een model ontwikkeld naar analogie van de bekende Trias Energetica. Ook hiermee kan de bouwsector haar voordeel doen, want juist bouwen is vaak sterk locatie- of regiogebonden. Hiermee biedt het goede kansen voor crowdfunding, want iedereen hecht waarde aan zijn directe leefomgeving. Zo is de verbouwing van de Haagse popzaal Het Paard van Troje deels met geld van de vaste bezoekers gefinancierd: geïnteresseerden konden vanaf 100 euro een stukje van de nieuwe foyer ‘kopen’.

Hoe actueel het onderwerp financiering is voor de ontwikkelingen in de bouwsector is, blijkt ook uit het onlangs opgeleverde eindrapport van de commissie Alternatieve Financieringsarrangementen Woningmarkt II. Geen nieuwe economie, wel een goede verkenning van een aantal betreft creatieve vormen van financiering zoals alternatieve vormen van garantieverstrekking, inflatiegerelateerde financiering, een gemengd woningfonds, erfpachtconstructies, een corporatiehypotheek en securitisatievormen.

Conclusie: de slimme bouwers van morgen innoveren niet alleen in materialen en processen, maar ook in financiering. Zorg dat je erbij bent! 

Gerelateerde artikelen, events & downloads

Van E naar A++

Van E naar A++

Gisteren om 13:00 uur
timer 1 min

Duurzaam Gebouwd-partner Heembouw startte in Zoetermeer met de verduurzaming van 51 appartementen. De renovatie ...

Lees verder »

Showcase van circulariteit en duurzaamheid

Showcase van circulariteit en duurzaamheid

Gisteren om 11:00 uur
timer 4 min

Architect Taco Tuinhof wil een stuk oude agrarisch-industriële omgeving bij het Kanaal door Walcheren in Middelburg ...

Lees verder »

Meer slimme en duurzame gebouwen dankzij samenwerking

Meer slimme en duurzame gebouwen dankzij samenwerking

Gisteren om 08:00 uur
timer 1 min

Een samenwerking van drie marktspelers op het gebied van Smart Buildings adviseert klanten bij de oplevering van ...

Lees verder »

Webinar: renovatie van openbare gebouwen

Webinar: renovatie van openbare gebouwen

24 apr om 17:00 uur

De Europese Commissie organiseert een webinar over renovatie van openbare gebouwen, samen met de UN Environment ...

Lees verder »

Eerste WorkPlace Day voor goede luisteraars

Eerste WorkPlace Day voor goede luisteraars

24 apr om 13:00 uur
timer 2 min

Smart WorkPlace (SWP) had een bescheiden programma ontwikkeld voor haar eerste WorkPlace Day. Toch kwamen 121 deelnemers ...

Lees verder »

Heembouw nieuwe partner van Duurzaam Gebouwd

Heembouw nieuwe partner van Duurzaam Gebouwd

24 apr om 11:00 uur
timer 5 min

Heembouw is toegetreden als partner van Duurzaam Gebouwd. In een partner-interview laat de organisatie weten hoe ...

Lees verder »

'Gasloze omgeving haalbaar binnen 15 jaar'

'Gasloze omgeving haalbaar binnen 15 jaar'

24 apr om 08:00 uur
timer 1 min

Nederland kan binnen 15 jaar vrijwel zonder gas. Dat blijkt uit een informatieblad van Milieudefensie met de titel ...

Lees verder »

Nieuwe sorteercentrum in Zaltbommel wordt all-electric

Nieuwe sorteercentrum in Zaltbommel wordt all-electric

23 apr om 15:30 uur
timer 1 min

Het nieuwe sorteercentrum van DHL op bedrijventerrein De Wildeman in Zaltbommel wordt all-electric gebouwd. Het ...

Lees verder »

Voormalig CBS-gebouw Heerlen krijgt 3500 zonnepanelen 

Voormalig CBS-gebouw Heerlen krijgt 3500 ...

23 apr om 11:00 uur
timer 2 min

Vanaf volgende maand produceren 3500 zonnepanelen circa 35 procent van de benodigde energie in Carbon6, het voormalige ...

Lees verder »

1,7 miljoen ton CO2 besparen met vloerisolatie

1,7 miljoen ton CO2 besparen met vloerisolatie

23 apr om 08:00 uur
timer 3 min

In Nederland kunnen nog ruim 3 miljoen grondgebonden woningen nageïsoleerd worden. Een investering van € ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

Terug naar boven