Creatieve ondernemers vinden plek in Hof van Cartesius

Creatieve ondernemers vinden plek in Hof van Cartesius

De circulaire broedplaats Hof van Cartesius in Utrecht trekt sinds 2017 creatieve ondernemers aan, die zoeken naar een groene werkplek. De enthousiastelingen mogen zelf de plek afbouwen, maar dan wel met hergebruikte materialen.

Aan de rafelrand van Utrecht lag een braakliggend stuk grond, die initiatiefnemers Bianca en Charlotte Ernst wilden aanpakken. “3 jaar geleden plaatste de gemeente Utrecht een oproep”, denkt Bianca Ernst terug. “Het gebied ligt in het centrum, omgeven door woonwijken en een bedrijventerrein. De gemeente zocht naar pioniers om hiervan iets bijzonders te maken.” 

Circulair groene werkplekken opzetten

Duurzaamheid en circulariteit vormden 2 belangrijke pijlers binnen de uitvraag. “Er waren geen harde randvoorwaarden, maar het heeft ons wel geholpen om de uitvraag te winnen. Ons plan was namelijk om groene werkplekken te maken en dit circulair op te zetten. Een groene werkomgeving zorgt immers voor een hogere productiviteit en meer geluk.”

Ons plan was om groene werkplekken te maken en dit circulair op te zetten. Een groene werkomgeving zorgt voor een hogere productiviteit en meer geluk.

Bianca Ernst, mede-initiatiefnemer Hof van Cartesius

Toen de zussen de uitvraag wonnen, startte de financieringsuitdaging. “We moesten zelf zorgen voor de benodigde investeringen en de banken stonden niet te springen om ons van het nodige geld te voorzien. In onze zoektocht naar samenwerkingspartners die ons met dit vraagstuk konden helpen, vonden we de verbinding met adviseurs Overmorgen, gespecialiseerd in gebiedsontwikkeling. Daarnaast sloten we een samenwerking met Overvecht Vastgoed, dat het gebied naar een hoger plan wilde brengen.”

Met crowdfunding middelen bij elkaar krijgen

Hoewel de duurzaamheidsambities op steun konden rekenen van Overvecht Vastgoed, werden de circulariteitsdoelstellingen niet meteen financieel ondersteund. Door onder andere crowdfunding werden de benodigde middelen bij elkaar gesprokkeld. “Voor het onderdeel circulariteit wilden we gebruikte materialen toepassen. Daarnaast was het doel om het gebouw na bepaalde tijd, bijvoorbeeld dertig jaar, weer uit elkaar te halen en de materialen elders een nieuwe bestemming te geven.”

Op dat moment ontbrak het de initiatiefnemers nog aan expertise om de circulaire ambities daadwerkelijk in te vullen. “We vroegen ons af hoe ver we konden gaan met betrekking tot deze ontwikkelingen en welke onderdelen we kunnen hergebruiken. Dankzij een blog van Duurzaam Gebouwd-expert Pim Peters kwamen we in contact met zijn organisatie, IMd Raadgevende Ingenieurs.” IMd boog zich onder andere over het toepassen van een circulaire constructie in de vorm van een donorskelet. “We richten ons op duurzaam construeren, waarbij we zo min mogelijk primaire grondstoffen en energie gebruiken om gebouwen te maken”, vertelt Peters. “Zo ook binnen dit project.”

Herbruik van een casco

Een ontwikkeling binnen de circulaire bouw is het hergebruik van een casco bij renovatie en transformatie. “We passen dit steeds vaker toe om bestaande gebouwen een nieuwe bestemming te geven. Dus voor bestaande bouw zijn we het al min of meer gewend om een eerder gebruikt casco toe te passen. Maar wil je ook bij nieuwbouw een bestaand casco gebruiken, dan heb je de uitdaging om daarvoor een geschikt donorskelet te vinden in de omgeving.”

Het reduceren en minimaliseren van bouwafval vormde een belangrijke pijler binnen de ontwikkeling van dit project.

Pim Peters, IMd Raadgevende Ingenieurs

In het geval van het Hof wil het bouwteam een betonnen donorskelet inzetten, met betonvloeren uit een Utrechts slooppand (zie foto bovenaan). “Daar zijn we nu naar op zoek. Door zo’n skelet in te zetten, verlagen we de milieulast met 75%, versus een compleet nieuwe constructie.” Naast de gehoopte tweedehands betonconstructie zet het team diverse circulaire materialen in, waaronder tweedehands houten balken en oude spoorrails. “De ramen, deuren, schuifpuien, stopcontacten en andere elementen zijn gebruikte materialen”, voegt Ernst toe. “Via het netwerk van de sloper kregen we dit aangeboden.” Vanuit de gemeente kreeg het projectteam alle ruimte om voor gebruikte materialen te kiezen. “Het reduceren en minimaliseren van bouwafval vormde een belangrijke pijler binnen de ontwikkeling van dit project. Onze aandacht ging niet alleen uit naar de circulaire constructie en het verlagen van de milieulast maar uiteraard ook naar de constructieve veiligheid”, besluit Peters.

Minder bouwafval

De duurzame ontwikkeling bleef niet onopgemerkt. Het Hof kon de afgelopen maanden rekenen op aandacht van ondernemers op zoek naar huisvesting op een centrale plek in Utrecht. Ernst: “We kregen veel reacties van ondernemers met een groen hart. Zij waren zelf verantwoordelijk voor de circulaire afbouw van hun werkplek. We hebben nu bijna dertig ondernemers die hun eigen plek hebben in het Hof. We zitten nu vol, maar krijgen nog steeds veel reacties. Dat maakt dat we willen doorgroeien.”

De 2 paviljoens van Het Hof werden gerealiseerd met 20 m3 minder bouwafval ten opzichte van een vergelijkbaar bouwproject. “We hebben de levensduur van verschillende materialen met meer dan tien jaar verlengd. 30 meter spoorrails, 275 houten balken, veertien hardhouten deuren en heel veel andere elementen krijgen een nieuw leven in Het Hof”, aldus Bianca Ernst. Uit de realisatie blijkt ook dat circulair bouwen meer uitdagingen met zich meebrengt ten opzichte van het reguliere bouwproces. “Zo waren gaten op de verkeerde plek geboord van koudgewalst staal. Een volgende keer passen we strenger materiaalinspectie toe en organiseren we het op een andere manier. De samenwerking met leveranciers, ontwerpers, bouwers en opdrachtgevers blijft van essentieel belang. Vroegtijdig aan tafel te gaan met betrokkenen was doorslaggevend voor het succes.

Dit verhaal is ook verschenen in Duurzaam Gebouwd Magazine #39.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

'Circulair bouwen is uiteindelijk goedkoper'

'Circulair bouwen is uiteindelijk goedkoper'

1 mei om 11:00 uur
timer 6 min

De transitieagenda Circulaire Bouweconomie stelt een duidelijk doel: uiterlijk in 2050 moet de gebouwde leefomgeving ...

Lees verder »

Circulair en veilig bouwen: herbezinning juridische kaders

Circulair en veilig bouwen: herbezinning juridische ...

24 apr om 14:30 uur
timer 4 min

Hoogleraar privaatrecht Stéphanie van Gulijk is gespecialiseerd in bouwrecht en hield onlangs een interessante ...

Lees verder »

Ebook Circulair bouwen met BIM

Ebook Circulair bouwen met BIM

In de gratis Ebook 'Circulair bouwen met BIM' brengen we je opnieuw op de hoogte omtrent de stand van zaken in ...
Hoe voorkom je een ramp als met de brug in Genua?

Hoe voorkom je een ramp als met de brug in Genua?

19 apr om 15:15 uur
timer 4 min

In drie bijeenkomsten werd onlangs de toekomst van de kunstwerken in de openbare ruimte besproken. Met vooral aandacht ...

Lees verder »

Drinkwaterbedrijven gaan voor circulair grondstoffenpaspoort

Drinkwaterbedrijven gaan voor circulair grondstoffenpaspoort

19 apr om 08:00 uur
timer 2 min

De tien Nederlandse drinkwaterbedrijven vragen hun leveranciers van leidingmateriaal om een objectief circulair ...

Lees verder »

98% hergebruikte materialen in duurzame gemeentehuis Woerden

98% hergebruikte materialen in duurzame gemeentehuis ...

16 apr om 17:00 uur
timer 1 min

Het duurzame en circulaire gemeentehuis van Woerden is opgeleverd. Na de transformatie pronkt het gemeentehuis ...

Lees verder »

‘Transitie begint bij je eigen overtuiging dat het anders moet’

‘Transitie begint bij je eigen overtuiging ...

15 apr om 08:00 uur
timer 4 min

Om verduurzaming echt te versnellen, moeten we eerst ons innerlijke vuur aanwakkeren voor verandering. Met die ...

Lees verder »

Kulturhus De Spil vormt duurzame ontmoetingsplek

Kulturhus De Spil vormt duurzame ontmoetingsplek

12 apr om 10:00 uur
timer 4 min

In Nieuwleusen is het kersverse Kulturhus De Spil geopend, een duurzaam middelpunt voor de gemeente.

Lees verder »

'Business ecosysteem als geheime wapen voor circulaire kanteling'

'Business ecosysteem als geheime wapen voor ...

12 apr om 08:00 uur

Circulair bouwen is pas succesvol als alle betrokken partijen hun rol pakken. Het terugnemen van gebouwonderdelen ...

Lees verder »

Veel vernieuwing Duurzaam Gebouwd bij viering 10-jarig jubileum

Veel vernieuwing Duurzaam Gebouwd bij viering ...

10 apr om 12:34 uur
timer 3 min

Na tien jaar van kennis verspreiden en verbinden, zet Duurzaam Gebouwd er voor het komende decennium een tandje ...

Lees verder »

Creativiteit gevraagd bij circulair installeren   

Creativiteit gevraagd bij circulair installeren  ...

8 apr om 15:30 uur
timer 2 min

Regelgeving en normen kunnen circulair bouwen en installeren zowel in de weg zitten als een duwtje in de rug geven. ...

Lees verder »

Polderen over circulaire bouw

Polderen over circulaire bouw

3 apr om 15:30 uur
timer 3 min

Hoe geef je de circulaire bouw vorm? Daarover spreek ik samen met diverse experts uit de bouw in CB’23 (circulaire ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up