Afkoelen Elfstedenroute als kans voor verduurzaming

timer5 min
Afkoelen Elfstedenroute als kans voor verduurzaming

Met de provincie Friesland als middelpunt van het tiende Duurzaam Gebouwd Congres kwam er een verrassend plan op tafel: warmte onttrekken aan het water van de Elfstedenroute.

Tijdens de jubileumeditie van het Duurzaam Gebouwd Congres (WestCord WTC Hotel, Leeuwarden) accentueerden veel sprekers de roep om een versnelling van de verduurzaming. De boodschap gold de hele samenleving en zeker ook de bouwwereld. Naast traditionele bouwers, die nog steeds geen stappen vooruit maken, dienen verder ook veel eindgebruikers hun privébelang te gaan inzien: van een duurzame woning met uiteindelijk meer comfort tegen lagere energielasten.

Die aspecten kwamen volop aan de orde bij diverse sprekers, samen met de noodzaak van meer samenwerking in de branche. Dat er bij dat laatste nog kanttekeningen werden gemaakt, stemde tot nadenken. In de opening schetste Niels van Ommen, Manager Duurzaam Gebouwd, bovendien een verbreding van het speelveld. Naast huizen en gebouwen moet de sector bij de verduurzaming ook steeds meer gaan inzetten op gebiedsontwikkeling.

Pijnbank

Het congres werd met veel verve afgetrapt door de vooraanstaande wetenschapper Andy van den Dobbelsteen (TU Delft), die zijn eigen CO2-footprint op de pijnbank legde. Natuurlijk strooide hij ook met hele reeksen cijfers om de noodzaak van verduurzaming nog eens extra te benadrukken. Zo is Nederland nu ook nog door Malta ingehaald en zijn wij in Europa het op één na laatste land wat betreft duurzaam energieverbruik.

Van den Dobbelsteen (foto boven) hekelde de media die de noodzaak van verduurzaming lijken te ontkennen en maakte duidelijk waarom we in Nederland niet meer mogen wachten met het nemen van maatregelen. Zo is het aandeel van Nederland in het verbruik van grondstoffen en de uitstoot van CO2 veel groter dan past bij de omvang van ons land.

Elfstedentocht

Van den Dobbelsteen liet - ter inspiratie van de vele honderden bezoekers - zien waar hij zelf vooral punten mee kan scoren. Met op de eerste plaats zijn forse vlieggedrag, “mijn grote schaamte”. Op veel terreinen zit Van den Dobbelsteen echter al ver onder het gemiddelde wat betreft zijn CO2-footprint. Als uitsmijter kwam de Duurzaam Gebouwd-expert met een visie op het op korte termijn toch nog doorgaan van de Elfstedentocht. Dat ging er vlakbij de startplaats van de legendarische wedstrijd natuurlijk in als koek.

Ondanks de klimaatverandering ziet Van den Dobbelsteen toch mogelijkheden voor het houden van de schaatstocht door een grootschalige toepassing van warmtepompen. Door het onttrekken van warmte aan het water van de Elfstedenroute sla je twee vliegen in een klap: afkoelen tot het water bevriest en warmte leveren aan Friese huishoudens. Van den Dobbelsteen suggereerde daarbij dat je de mensen op het gebied van verduurzaming een perspectief moet bieden. En dat deed hij, in een congrescentrum waar toch al veel inspirerende Friese initiatieven de revue passeerden.

Fijn Wonen

Minstens zo veel perspectief en motivatie werden in het uitverkochte huis verspreid door Hilbrand Katsma van Van Wijnen. In de crisistijd maakte deze bouwer de keuze om een duurzame reis te gaan maken die in 2025 moet uitmonden in 100 procent toekomstbestendigheid. Katsma (foto onder) liet zien hoe bij Van Wijnen het bewustzijn groeide over wat wij op aarde allemaal aanrichten. De impact van de bouw is nogal verwoestend, met onder meer 45 procent aandeel in het grondstoffengebruik en 33 procent van alle CO2-emissie.

Volgens Katsma zijn we de tijd van idealisten en activisten voorbij en is de hele maatschappij nu aan zet. Dat geldt zeker voor Van Wijnen zelf, dat met het concept Fijn Wonen (gasloos en Nul op de Meter) het goede voorbeeld heeft gegeven. Naast deze innovatie sneed Katsma een nog belangrijker thema aan: de klant, de eindgebruiker moet weer op de eerste plaats komen. Als er technische kwesties op tafel komen, hebben bewoners vooral coaching op die techniek nodig. Ze moeten verder simpelweg zuiniger leren wonen. Dit alles vereist, aldus Katsma, een aanzienlijke verandering van houding en gedrag binnen de bouw.

Risico’s niet mijden

Van Wijnen benadrukte ook het samenwerken tussen partijen en het spreiden van risico’s. Dat laatste onderwerp was voor Houkje Rijpstra, algemeen directeur van Circulair Friesland en oud-wethouder van Tietjerksteradeel, reden om te stellen dat we niet verder komen met risicomijdend gedrag. Risico’s nemen is volgens haar echt nodig om de volgende stappen te maken, voor de overheid, maar ook het bedrijfsleven.

Naast deze krachtige boodschappen kwamen veel meer gedreven sprekers aan het woord en werden er op tal van terreinen kansrijke projecten en aansprekende voorbeelden getoond. Zo werd duidelijk dat ook monumentale panden heel energiezuinig kunnen worden gemaakt en zelfs het energielabel A+++ kunnen bemachtigen. Juist maatschappelijk vastgoed, stelde Eric Zweers (abcnova), kan als katalysator worden gebruikt om de verduurzaming te versnellen. Dat er dan sprake kan zijn van een onrendabele top, moeten we zien in het licht van de maatschappelijk opgave die we als samenleving moeten realiseren.

Keukentafel

Elk gebouwd pand krijgt uiteindelijk een eindgebruiker en daar schuurt het nog weleens, zo werd vaker gesteld. Hoe krijg je de mensen mee op de weg naar verduurzaming en circulariteit? Daarvoor zijn keukentafelgesprekken nodig, en ook straat- en etagecontactpersonen. Of collectieve oplossingen, met name op het gebied van warmtenetten. Een heel huizenblok meekrijgen is een methode, maar wat als er twee mensen op het laatste moment afhaken? Wordt het dan een stapsgewijze aanpak, waarbij geschikte panden en bewoners nauwkeurig worden geselecteerd op basis van een hele reeks parameters?

Er dienen zo nog veel barrières te worden overwonnen, omdat nog zeker een kwart van de mensen niet gelooft in de klimaatverandering en de rol van de mens daarbij. Vandaar waarschijnlijk dat Katsma zijn betoog beëindigde met de urgente aansporing om voortaan dagelijks grenzen te verleggen. Elke dag opnieuw.

Tekst: Ysbrand Visser, Beeld: Martin Hols

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c122 c225 c244
KNB Jaarverslag 2020: meer circulaire keramische geveloplossingen

KNB Jaarverslag 2020: meer circulaire keramische ...

7 mei om 08:00 uur

Coronajaar 2020 stond voor de Nederlandse industrie van gebakken bouwmaterialen overwegend in het teken van energietransitie ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c244 c277 c278
‘Zoekend, tastend en innoverend vinden we onze weg’

‘Zoekend, tastend en innoverend vinden ...

6 mei om 13:00 uur
timer 8 min

Fred Schoorl, directeur van de Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus (BNA), is toegetreden tot de jury ...

Lees verder »

c21 c225 c244
'Houtbouw verhoogt bouwsnelheid en levert geld op'

'Houtbouw verhoogt bouwsnelheid en levert geld ...

21 apr om 16:00 uur
timer 7 min

Welke belemmeringen voelen gemeenten nog om aan de slag te gaan met houtbouw – en belangrijker nog – ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Aanleg eerste duurzame rotonde in Flevoland gestart

Aanleg eerste duurzame rotonde in Flevoland ...

13 apr om 16:01 uur

De eisen voor duurzaamheid en circulariteit voor de infrastructuur worden alsmaar hoger. Om aan de doelstelling ...

Lees verder »

c21 c54 c243 c244
Niet omdat het beton opraakt

Niet omdat het beton opraakt

9 apr om 17:00 uur
timer 3 min

Hans Korbee: Net zomin als dat het stenen tijdperk eindigde omdat de stenen opraakten, zal de huidige lineaire bouweconomie ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245
<span>Gezond, comfortabel, circulair en energiezuinig: in BouwNovum zit het allemaal</span>

Gezond, comfortabel, circulair en energiezuinig: ...

1 apr om 09:01 uur
timer 8 min

Drie jaar geleden ging BouwNovum aan de slag met een woonconcept waarin de bewoner centraal staat. Na een intensief ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c244
Duurzaamheid Dopper inspireert Dura Vermeer

Duurzaamheid Dopper inspireert Dura Vermeer

31 mrt om 09:01 uur
timer 8 min

Met de introductie van een hippe waterfles gaf Dopper een inspirerende impuls aan de mondiale strijd tegen plastic ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245
14 experts richten vizier op 2050 in 50ste editie Duurzaam Gebouwd

14 experts richten vizier op 2050 in 50ste editie ...

30 mrt om 15:30 uur
timer 2 min

Duurzaam Gebouwd zet de vijftigste editie luister bij met de toekomstvisies van een reeks topexperts, zoals Paul ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c283
Volledig fysieke MBA in Sustainable Leadership

Volledig fysieke MBA in Sustainable Leadership

25 mrt om 15:01 uur
timer 2 min

De Business School Nederland (BSN) start een tweejarige opleiding MBA in Sustainable Leadership. Deze opleiding ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c265 c268
Carrouselfabriek helpt woningnood op te lossen

Carrouselfabriek helpt woningnood op te lossen

22 mrt om 12:01 uur
timer 2 min

De crisis op de woningmarkt vereist creatieve oplossingen. Voor een reeks van inspirerende voorbeelden toog het ...

Lees verder »

c21 c185 c244 c286
Duurzaam Gebouwd Podcast: Circulair Bouwen

Duurzaam Gebouwd Podcast: Circulair Bouwen

17 mrt om 17:30 uur
timer 1 min

We hebben iets nieuws voor je. Voor tijdens je lunchpauze, je wandeling of als je onderweg bent in het openbaar ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Wonion: 'Kijk niet alleen naar materialen, maar ook naar de mens'

Wonion: 'Kijk niet alleen naar materialen, maar ...

17 mrt om 11:21 uur
timer 3 min

Ook Woningcorporatie Wonion is de circulaire markt betreden, een stap die voor een andere manier van denken heeft ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up