Circulair bouwen troefkaart voor Wildopvang Avolare

Circulair bouwen troefkaart voor Wildopvang Avolare

Je hebt er ongetwijfeld over gehoord: Avolare, een nieuw complex dat eind 2019 ondanks de stikstofcrisis groen licht kreeg voor de bouwfase. De oplossing kwam vanuit het team achter het circulaire dierenopvangcentrum, mensen die volgens initiatiefnemer Gert-Jan Nefkens “een nieuwe weg wilden inslaan”.

Dit is pionieren”, zo trapt Nefkens het interview af. “Wij zijn voor het eerst met circulariteit bezig, vanuit de gedachte dat het gebouw bij de omliggende natuur – een Natura 2000-gebied – moet aansluiten. Je komt dan gauw op circulariteit uit, want ook daarmee help je de natuur.” Voor Nefkens, de initiatiefnemer van de wildopvang, bleek dat een redding te zijn.

Papieren werkelijkheid

De stikstofproblematiek kwam eind 2019 rauw op het dak van het project te vallen, vlak voordat er met de bouw werd gestart. “Omdat we voor houtbouw hadden gekozen, waren het relatief kleine knopjes waar we aan moesten draaien om de uitstoot van 16.000 kg naar 2.000 kg te verlagen”, vertelt Daan Bruggink, die vanuit ORGA Architect betrokken is bij Avolare. “We bouwden immers al heel schoon en dan tellen we de CO2-opslag van hout nog niet eens mee.”

Toch was dat niet genoeg. “We moesten naar een uitstoot van 0 kg. We zochten aanvankelijk een oplossing in een filterunit, wat het project zelfs stikstof-positief zou maken. De vereiste was echter om bij de bron geen stikstof uit te stoten, dus een filter viel af.” Na overleg met de aannemer Van Engen bleek de oplossing te schuilen in de logistieke kant. “De kraan- en graafwerkzaamheden werden elektrisch uitgevoerd”, aldus Bruggink. “Ook carpoolen en verkeersbewegingen combineren zorgden voor een fikse reductie in uitstoot. Dat was soms wel een papieren werkelijkheid. Zo viel de bouwtijd langer uit door het elektrisch werken, waardoor je de uitstoot over langere periode mag meenemen.”

Houtbouw

De bouwlocatie van Avolare beslaat een gebied van 6.400m2 dat omringd is door bos en op steenworpafstand ligt van een Natura 2000-gebied. Het 1.200m2 pand, dat gepland is voor oplevering op 16 april 2021, wordt gasloos en energieleverend door een mix van zonnepanelen, wateropvang en een warmtepomp. Om te matchen met de natuurlijke omgeving wordt het gebouw geheel in hout opgetrokken, met enkele ecologische ingrepen zoals een sedumdak en geïntegreerde nestvoorzieningen. De keuze voor houtbouw had ook betrekking op de functie van de wildopvang.  Naast dat het gewond of ziek wild opvangt en revalideert, wil de organisatie namelijk de kans aangrijpen om hun werkzaamheden transparant en toegankelijk te maken. “We willen een platform zijn voor educatie over de natuur”, vertelt Nefkens. “Veel werkgroepen op dit vlak ontmoeten elkaar nauwelijks of niet. Dat willen we stimuleren met cursussen en workshops, maar we willen het ook laten zien met een expositieruimte. Omdat er dus publiek gaat zijn, wilden we niet alleen een aantrekkelijk gebouw, maar ook een gebouw dat circulariteit uitstraalt. Bovendien heeft de Stichting Avolare – de gebruiker van het pand – niet veel financiële middelen beschikbaar, dus het was van belang dat het gebouw onderhoudsarm werd opgezet. Dan kom je al gauw op natuurlijke materialen uit.”

Circulair bouwen troefkaart voor Wildopvang Avolare

Thijs Devin (links) en Gert-Jan Nefkens van Stichting Avolare.

Bruggink: “De keuze voor hout klopte gewoon bij het gebouw. De focus ligt hier op de natuurlijke cirkel van circulair: geen afval, losmaakbaar en vooral hergroeibaar.” Ondanks die ambitie is het onvermijdelijk dat er materiaal wordt gebruikt dat buiten die cirkel valt, zoals een betonnen vloer. “Dat kan nou eenmaal niet anders. Je zoekt naar het maximale, maar wel vanuit praktisch opzicht. Zo konden de dierenverblijven, die buiten het pand komen te staan, niet uit herbruikbaar materiaal bestaan; de dieren zouden zo door het hout heen knagen. Hetzelfde geldt voor de installaties en zonnepanelen, daar is voorlopig gewoon kunststof en staal voor nodig.” Of de duurzame materialen voor een stijging in kosten heeft gezorgd ten opzichte van traditionele materialen? “Dat zou niet veel schelen”, zegt Bruggink. “Ik ben er zelfs van overtuigd dat het goedkoper is, omdat de processen eromheen erop ingericht waren.”

Eisen

Als we over circulair bouwen praten, hebben we het al gauw over eisenpakketten en keurmerken zoals BREEAM. Bij Avolare is besloten daar weg van te blijven. “We willen gewoon een natuurlijk goed gebouw bouwen, zonder een keurmerk dat je dwingt een technisch goed gebouw te bouwen”, aldus Bruggink. “Er komt veel bij zulke keurmerken kijken waar we ons niet door wilden laten beperken, want we wilden de opvang toch al zo circulair mogelijk bouwen. Zeker omdat je tegen veel zaken aanloopt die niet eerder gebruikt zijn. Een wildopvang van deze schaal is er niet in Nederland. Over een materialenpaspoort hebben we het kort gehad, maar uiteindelijk is besloten om dat niet te doen. Zo’n paspoort is met name gebaseerd op een technische cirkel waar vooral staal en beton een rol in spelen. Wij gebruiken bijna alleen maar hout, bouwkundige- en installatieonderdelen zijn zoveel mogelijk gescheiden en demontabel aangebracht.”

Circulair bouwen troefkaart voor Wildopvang Avolare

Daan Bruggink, ORGA Architect

“Er zijn natuurlijk wel eisen waar een opvang aan moet voldoen”, voegt Nefkens eraan toe. “Denk aan werkbare en schone omgevingen voor de vrijwilligers die hier komen te werken. We hebben de eisen zelf hoger gelegd, omdat het idee is om zo circulair mogelijk te zijn.” Bruggink: “We wilden ook de vrijheid hebben om te zoeken naar oplossingen. Ga je voor een keurmerk, of ga je voor de beste oplossing voor de gebruikers? Wij wilden in dit geval de dieren leidend maken, maar wel vanuit een  duurzame en circulaire insteek. Zo bepaalden we dus zelf de eisen, maar dat maakt het in mijn ogen niet minder reëel of kwalitatief. Ik denk dat het juist realistischer is.”

Zoektocht

Voor Nefkens was de eerste aanraking met circulariteit louter positief. Hij omschrijft het zelfs als ‘besmettelijk’: “Zodra je ermee begint, wil je het steeds verder doorvoeren. Dat gaat tot visitekaartjes aan toe, die we van cacao hebben laten maken, maar ook de schoonmaakmiddelen hebben we in suikerrietverpakkingen laten leveren.” De circulaire gedachte is op die manier in de gehele breedte doorgevoerd bij Avolare, vertelt Bruggink: “Recyclen is maar één onderdeel van circulair. Composteerbaar materiaal hoort erbij, maar ook elektrische ambulances, bijvoorbeeld. Zo blijf je altijd op zoek. Onze filosofie was telkens: natuurlijk waar het kan, technisch als het moet.”

Op de vraag wat er van het gehele proces geleerd kan worden, antwoordt de architect kritisch: “Er moet nog wel wat veranderen in de cultuur. Er wordt niet veel gekeken naar alternatieven, want de bouwwereld wil gewoon door met wat ze al deden. Dat is zonde, want zij moeten het maken. Op het gebied van samenwerking valt daar nog veel te winnen. Ik vermoed dat de stikstofproblematiek dat wel gaat opschudden.”

"Dit project laat zien dat zelfs als je klein begint, het al werkt. Het gaat ook wel veranderen. De maatschappij is bezig met oplossingen: iedereen heeft het over de klimaatproblematiek of over het aanplanten van bomen. En natuurlijk blijven wij aan alle kanten duwen, om te laten zien dat het zoveel fijner kan werken. Bouwen met hout is lichter en dus veiliger, het maakt isolatie gemakkelijker, het is onderhoudsarm, enzovoorts. Zo hopen we er wat beweging in te krijgen.”

Het volledige artikel ‘Circulair bouwen troefkaart voor Wildopvang Avolare’ lees je in de nieuwe uitgave van Duurzaam Gebouwd Magazine (nummer 46), die in de tweede helft van maart verschijnt. Je leest dit magazine gratis en digitaal in onze kennisbank.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c190 c225 c244
Wapeningsvrije betonnen brug uit 3D-printer

Wapeningsvrije betonnen brug uit 3D-printer

27 nov om 10:01 uur
timer 3 min

Half december wordt in Steenwijk de eerste 3D-geprinte brug uit de kokers van Antea Group geplaatst. De brug wordt ...

Lees verder »

c21 c134 c185 c225 c244
A1 bedrijvenpark Deventer West gaat circulair

A1 bedrijvenpark Deventer West gaat circulair

26 nov om 10:01 uur
timer 5 min

De uitbreiding van het A1 Bedrijvenpark in Deventer biedt de kans om een circulaire afslag te nemen. Na de keuze ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c249
Circulair inkopen in 8 stappen

Circulair inkopen in 8 stappen

25 nov om 10:01 uur
timer 1 min

Het Transitieteam Circulaire Bouweconomie heeft onlangs twee publicaties gelanceerd over circulair inkopen in ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c245
VenhoevenCS sluit zich aan bij Duurzaam Gebouwd

VenhoevenCS sluit zich aan bij Duurzaam Gebouwd

24 nov om 08:31 uur
timer 6 min

Wij verwelkomen architectenbureau VenhoevenCS als nieuwe partner van Duurzaam Gebouwd. Duurzaamheid in al haar ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
Start van Cirkelstad Deventer: ‘warm bad’

Start van Cirkelstad Deventer: ‘warm bad’

23 nov om 10:01 uur
timer 5 min

Een grote en diverse groep mensen uit de bouwkolom gaf woensdagmiddag een vliegende start aan Cirkelstad Deventer. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c245
Wat vinden deelnemers van de DG Expeditie ’t Veen?

Wat vinden deelnemers van de DG Expeditie ’t ...

18 nov om 08:00 uur
timer 2 min

Gemeente Hattem heeft een uitdaging en wil de transformatie van voormalig bedrijventerrein ’t Veen naar ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Nieuw: digitaal magazine Duurzaam Inkopen en Aanbesteden

Nieuw: digitaal magazine Duurzaam Inkopen en ...

6 nov om 08:00 uur

Kersvers: ons nieuwe magazine Duurzaam Inkopen en Aanbesteden. Wil jij alles weten over hoe de bouw- en vastgoedsector ...

Lees verder »

c21 c54 c238 c244 c260
Biofilische ontwerpprincipes moeten een vanzelfsprekendheid zijn

Biofilische ontwerpprincipes moeten een vanzelfsprekendheid ...

5 nov om 09:01 uur
timer 2 min

Daan Bruggink: "Het is opmerkelijk dat scholen behoren tot de kwalitatief slechtste gebouwen: oud, ongeïsoleerd, te koud, ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Nederlandse primeur voor circulaire kalkzandsteen Caldubo

Nederlandse primeur voor circulaire kalkzandsteen ...

4 nov om 09:01 uur

Ontwikkelingen wat betreft de toepassing van circulaire en milieubewuste producten worden meestal gestimuleerd ...

Lees verder »

c21 c153 c185 c190 c225 c244
DG Expeditie ’t Veen: circulariteit in Hattems ecosysteem

DG Expeditie ’t Veen: circulariteit in ...

3 nov om 18:30 uur
timer 5 min

In hun derde samenkomst verkenden de expeditieleden van ’t Veen (Hattem) de circulaire mogelijkheden van ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c244
Circulair kleedgebouw centraal tijdens Versnellingskamer

Circulair kleedgebouw centraal tijdens Versnellingskamer

3 nov om 15:01 uur
timer 1 min

In de derde Versnellingskamer, over de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed, wordt de circulaire bouw van ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c260 c266
Building Holland Digital: ‘Bouwsector, laat je niet meer verrassen’

Building Holland Digital: ‘Bouwsector, ...

30 okt om 11:31 uur
timer 9 min

De derde en laatste dag van Building Holland Digital zit erop. Bezoekers werden meegenomen in ontwikkelingen die ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up