Tweefasenaanbesteden: inventarisatie en evaluatie Rijkswaterstaat

timer5 min
Tweefasenaanbesteden: inventarisatie en evaluatie Rijkswaterstaat

Het tweefasenaanbesteden is voor Rijkswaterstaat een nieuw, belangrijk ingrediënt voor een betere samenwerking met marktpartijen. De eerste ervaringen, recent verschenen in het rapport ‘Evaluatie 2-fasen proces’, bespreken we met Max van Heijst. “De tweefasenaanpak is een belangrijk instrument om tot een evenwichtige prijsvorming te komen.”

Max van Heijst is bij Rijkswaterstaat (RWS) verantwoordelijk voor het aanbestedingsbeleid in de infrasector. Hij staat aan het hoofd van het Inkoopcentrum GWW, dat nauw betrokken is bij de uitvoering van maatregelen uit het plan van aanpak ‘Op weg naar een vitale infrasector’.

Tweefasenaanbesteden: inventarisatie en evaluatie RijkswaterstaatAls geoloog bouwde Van Heijst (foto rechts) onder meer veel kennis op over zand- en grondreserves, en dus ook over risico’s die in de grond zitten verstopt. Het zijn dergelijke onzekerheden waar RWS en marktpartijen in aanbestedingen van forse infrastructurele projecten mee worstelen. RWS startte daarom vier experimenten met de tweefasenaanpak.

Twee fasen

In een tweefasenaanbesteding worden de ontwerpfase en de uitvoeringsfase als twee opdrachten in één keer aanbesteed. Pas gedurende de eerste fase komen ontwerp, risico’s en prijs nauwkeuriger in beeld.

De belangrijkste conclusie uit de in augustus verschenen inventarisatie is volgens Van Heijst: “De tweefasenaanpak is een belangrijk instrument om de voorspelbaarheid van de projecten te vergroten en tot een evenwichtige prijsvorming te komen. De tweefasenaanpak is niet het wondermiddel dat voor alles een oplossing biedt. Voor projecten die rechttoe rechtaan te beprijzen zijn, biedt ‘twee fasen’ niet veel meerwaarde.

Als je vooraf echter de onzekerheden niet goed kunt inschatten, krijg je de ongezonde situatie dat de risico’s op een bepaalde manier moeten worden in geprijsd. Dan wil je liever niet dat die in concurrentie beprijsd worden, want dan krijg je te maken met te grote onzekerheden, het menselijk optimisme en de wil om het project binnen te halen. Dat zijn geen goede condities voor een evenwichtige prijsvorming.

In de eerste fase, bij de uitwerking naar een definitief ontwerp, heb je daar meer tijd voor. In die situatie, met één partij, kun je de aannames en risicoprofielen beter vaststellen. Je komt juist in een situatie waarin je met de bouwdeskundigheid van de marktpartij de risico’s evenwichtiger kunt verdelen en beter beprijzen. Dat proces moet dan wel verlopen volgens de heldere spelregels over prijsvorming, zoals ‘open boek’.”

Vier experimenten

Rijkswaterstaat heeft vier projecten aangewezen die momenteel als experiment van de tweefasenaanpak worden uitgevoerd:

  • A12 IJsselbruggen
  • A27 Houten-Hooipolder
  • A73 Roertunnel en Tunnel Swalmen
  • Ring Utrecht

“Volgens de aanbestedingsrichtlijn moet er altijd sprake zijn van een prijselement bij gunning op de beste prijskwaliteitverhouding, de BPKV. Het uitgangspunt in de vier experimenten met de tweefasenprojecten is dat we de delen van een werk die goed voorspelbaar zijn en beprijsd kunnen worden, ook zo zullen uitvragen en bij gunning onderwerpen aan de BPKV-systematiek. De delen die echter niet goed voorspelbaar en risicovol zijn, worden onderdeel van de tweefasenaanpak. Afhankelijk van het project, het type werk en de aard van de onzekerheden zullen die experimenten van elkaar kunnen gaan verschillen.

Als aanbestedende dienst willen we transparant zijn over wat we inschatten dat de omvang van de opgave ongeveer is in soorten werk en financieel volume. Marktpartijen kunnen dan goed afwegen of ze willen meedoen en eventueel met welke combinatie van partijen. Zo trek je de marktpartijen aan die passen bij de opgave. Die wens kwam ook duidelijk naar voren in een uitgebreide marktdialoog die we in 2019 over de selectiefase hebben gevoerd.

Durven

We merken bij de marktconsultaties dat de markt de tweefasenaanpak toejuicht. Men vindt het mooi om te zien dat er niet alleen een plan van aanpak naar de Tweede Kamer is gegaan, maar dat er ook projecten worden opgestart met elementen uit die aanpak. De ene marktpartij kan zich er goed in vinden, voor een andere gaat het nog niet ver genoeg.

Uiteindelijk moeten wij luisteren naar die signalen, dit soort aanbestedingen in de markt zetten en ze met elkaar durven uitvoeren. Er is daarbij leerruimte, maar we moeten wel samen laten zien dat die projecten een betere kwaliteit opleveren en bijdragen aan een sector die gezond is en kan innoveren.

Ik ben zelf vooral benieuwd of deze manier van werken echt uitvoeringskennis op tafel brengt en je zo tot een beter voorspelbaar project komt. In kleinere projecten werkt de tweefasenaanpak al positief, nu is het de beurt aan de grote, integrale infrastructuurprojecten van 200 miljoen plus. Want die hebben uiteindelijk de urgentie gegeven voor het plan van aanpak ‘Op weg naar een Vitale Infrasector’.

Samenwerking

Samenwerking is ten slotte ook een belangrijk aspect bij de gunning. In enkele projecten, zoals de ‘Nijkerkerbrug’ (foto boven, project DOEN), hebben we goede ervaringen opgedaan hoe je samenwerking en zelfs teamassesments daarbij een rol kunt laten spelen. En vervolgens werd er ook gewerkt in mixed teams. Dat is niet alleen efficiënter, maar zorgt ook voor verbetering van de kwaliteit en verhoging van het werkplezier.

De kunst van samenwerken is dat je respect hebt voor elkaars belangen. Dus een doelmatige besteding van het belastinggeld, waarbij marktpartijen een normaal rendement behalen. Iedereen wil een werk maken, maar liever wel met reële aannames en budgetten. In de aanbesteding is daarom de vakinhoudelijke inbreng cruciaal. Om het vertrouwen te krijgen dat je samen de risico’s evenwichtig kunt verdelen, is echt vakkennis nodig. Zo treedt er veel minder verstoring van het proces op en dat komt de samenwerking weer ten goede.”

Tekst: Ysbrand Visser
Foto boven: Rijkswaterstaat/Project Doen

Lees ook:

Plan van aanpak Op weg naar een Vitale Infrasector (PDF)
Inventarisatie Evaluatie 2-fasen proces (in het op te vragen rapport staat ook veel info over het bouwteam)

Dit artikel staat in de nieuwe Duurzaam Gebouwd #48, samen met een interview over het tweefasenaanbesteden met Joost Fijneman (CROW). Dat interview lees je hier.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c283
Speelruimte in bouwprojecten (3)

Speelruimte in bouwprojecten (3)

10 jun om 11:01 uur
timer 7 min

Wat je ook in een contract vastlegt, bespreek aan het begin duidelijk elkaars verwachtingen. Wat wordt er precies ...

Lees verder »

c223 c283
Whitepaper: 'Naar een integrale oplossing voor bouweconomische vraagstukken'

Whitepaper: 'Naar een integrale oplossing voor ...

De groeiende inzet op duurzaamheid en circulariteit brengt complexe financiële vraagstukken met zich ...
c21 c185 c225 c283
‘Honderd procent circulair door grenzen tussen organisaties weg te halen’

‘Honderd procent circulair door grenzen ...

26 mei om 13:01 uur
timer 6 min

Circulariteit toepassen in een project doe je vooral samen in een keten. Er liggen dan tal van kansen voor het ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Wat zijn jouw vragen over het Bouwteam DG 2020?

Wat zijn jouw vragen over het Bouwteam DG 2020?

19 mei om 10:25 uur
timer 1 min

Een jaar geleden werd de nieuwe Modelovereenkomst Bouwteam DG 2020 gelanceerd. Een sterk staaltje van individuele ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Antea Group en Significant gaan vaker samen optrekken

Antea Group en Significant gaan vaker samen ...

19 mei om 10:01 uur
timer 1 min

Antea Group en Significant zijn een samenwerking aangegaan op het terrein van duurzaam inkopen en aanbesteden. ...

Lees verder »

c21 c136 c225 c261 c283
Wie wint de DigiDare Award 2021?

Wie wint de DigiDare Award 2021?

16 apr om 14:01 uur
timer 1 min

Ben jij ook bezig met het versnellen van digitaal werken in de bouw- en technieksector? Doe dan mee met de prijsvraag ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Speelruimte in bouwprojecten (2)

Speelruimte in bouwprojecten (2)

13 apr om 13:01 uur
timer 6 min

In een contract kun je van alles vastleggen, maar het vergt veel meer zaken om goed met elkaar samen te werken ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Nieuw perspectief: samenwerkingspatronen voor de toekomst

Nieuw perspectief: samenwerkingspatronen voor ...

29 mrt om 13:01 uur
timer 6 min

Corona heeft ons een nieuw perspectief op samenwerken gebracht. Wat zijn vanuit de opgebouwde ervaringen van het ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244 c283
Volledig fysieke MBA in Sustainable Leadership

Volledig fysieke MBA in Sustainable Leadership

25 mrt om 15:01 uur
timer 2 min

De Business School Nederland (BSN) start een tweejarige opleiding MBA in Sustainable Leadership. Deze opleiding ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Advies: kies voor selectieve toepassing DBFM-contract

Advies: kies voor selectieve toepassing DBFM-contract

15 mrt om 10:01 uur
timer 2 min

Vijftien jaar ervaring met Design en Construct (D&C) of Design-Build-Finance-Maintain (DBFM) contracten is ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c283
Levensduurkosten: denk vooruit, reken vooruit

Levensduurkosten: denk vooruit, reken vooruit

23 feb om 10:01 uur
timer 1 min

Ondanks het doordacht ontwerpen van toekomstbestendige gebouwen zijn er toch gebouwen die binnen tien jaar aan ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c283
Borging en monitoring van MVI

Borging en monitoring van MVI

22 feb om 10:01 uur
timer 5 min

Tijdens het grote, recent gehouden MVI-congres was er veel aandacht voor het blijvend borgen van Maatschappelijk ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up