Tweefasenaanbesteden: inventarisatie en evaluatie Rijkswaterstaat

timer5 min
Tweefasenaanbesteden: inventarisatie en evaluatie Rijkswaterstaat

Het tweefasenaanbesteden is voor Rijkswaterstaat een nieuw, belangrijk ingrediënt voor een betere samenwerking met marktpartijen. De eerste ervaringen, recent verschenen in het rapport ‘Evaluatie 2-fasen proces’, bespreken we met Max van Heijst. “De tweefasenaanpak is een belangrijk instrument om tot een evenwichtige prijsvorming te komen.”

Max van Heijst is bij Rijkswaterstaat (RWS) verantwoordelijk voor het aanbestedingsbeleid in de infrasector. Hij staat aan het hoofd van het Inkoopcentrum GWW, dat nauw betrokken is bij de uitvoering van maatregelen uit het plan van aanpak ‘Op weg naar een vitale infrasector’.

Tweefasenaanbesteden: inventarisatie en evaluatie RijkswaterstaatAls geoloog bouwde Van Heijst (foto rechts) onder meer veel kennis op over zand- en grondreserves, en dus ook over risico’s die in de grond zitten verstopt. Het zijn dergelijke onzekerheden waar RWS en marktpartijen in aanbestedingen van forse infrastructurele projecten mee worstelen. RWS startte daarom vier experimenten met de tweefasenaanpak.

Twee fasen

In een tweefasenaanbesteding worden de ontwerpfase en de uitvoeringsfase als twee opdrachten in één keer aanbesteed. Pas gedurende de eerste fase komen ontwerp, risico’s en prijs nauwkeuriger in beeld.

De belangrijkste conclusie uit de in augustus verschenen inventarisatie is volgens Van Heijst: “De tweefasenaanpak is een belangrijk instrument om de voorspelbaarheid van de projecten te vergroten en tot een evenwichtige prijsvorming te komen. De tweefasenaanpak is niet het wondermiddel dat voor alles een oplossing biedt. Voor projecten die rechttoe rechtaan te beprijzen zijn, biedt ‘twee fasen’ niet veel meerwaarde.

Als je vooraf echter de onzekerheden niet goed kunt inschatten, krijg je de ongezonde situatie dat de risico’s op een bepaalde manier moeten worden in geprijsd. Dan wil je liever niet dat die in concurrentie beprijsd worden, want dan krijg je te maken met te grote onzekerheden, het menselijk optimisme en de wil om het project binnen te halen. Dat zijn geen goede condities voor een evenwichtige prijsvorming.

In de eerste fase, bij de uitwerking naar een definitief ontwerp, heb je daar meer tijd voor. In die situatie, met één partij, kun je de aannames en risicoprofielen beter vaststellen. Je komt juist in een situatie waarin je met de bouwdeskundigheid van de marktpartij de risico’s evenwichtiger kunt verdelen en beter beprijzen. Dat proces moet dan wel verlopen volgens de heldere spelregels over prijsvorming, zoals ‘open boek’.”

Vier experimenten

Rijkswaterstaat heeft vier projecten aangewezen die momenteel als experiment van de tweefasenaanpak worden uitgevoerd:

  • A12 IJsselbruggen
  • A27 Houten-Hooipolder
  • A73 Roertunnel en Tunnel Swalmen
  • Ring Utrecht

“Volgens de aanbestedingsrichtlijn moet er altijd sprake zijn van een prijselement bij gunning op de beste prijskwaliteitverhouding, de BPKV. Het uitgangspunt in de vier experimenten met de tweefasenprojecten is dat we de delen van een werk die goed voorspelbaar zijn en beprijsd kunnen worden, ook zo zullen uitvragen en bij gunning onderwerpen aan de BPKV-systematiek. De delen die echter niet goed voorspelbaar en risicovol zijn, worden onderdeel van de tweefasenaanpak. Afhankelijk van het project, het type werk en de aard van de onzekerheden zullen die experimenten van elkaar kunnen gaan verschillen.

Als aanbestedende dienst willen we transparant zijn over wat we inschatten dat de omvang van de opgave ongeveer is in soorten werk en financieel volume. Marktpartijen kunnen dan goed afwegen of ze willen meedoen en eventueel met welke combinatie van partijen. Zo trek je de marktpartijen aan die passen bij de opgave. Die wens kwam ook duidelijk naar voren in een uitgebreide marktdialoog die we in 2019 over de selectiefase hebben gevoerd.

Durven

We merken bij de marktconsultaties dat de markt de tweefasenaanpak toejuicht. Men vindt het mooi om te zien dat er niet alleen een plan van aanpak naar de Tweede Kamer is gegaan, maar dat er ook projecten worden opgestart met elementen uit die aanpak. De ene marktpartij kan zich er goed in vinden, voor een andere gaat het nog niet ver genoeg.

Uiteindelijk moeten wij luisteren naar die signalen, dit soort aanbestedingen in de markt zetten en ze met elkaar durven uitvoeren. Er is daarbij leerruimte, maar we moeten wel samen laten zien dat die projecten een betere kwaliteit opleveren en bijdragen aan een sector die gezond is en kan innoveren.

Ik ben zelf vooral benieuwd of deze manier van werken echt uitvoeringskennis op tafel brengt en je zo tot een beter voorspelbaar project komt. In kleinere projecten werkt de tweefasenaanpak al positief, nu is het de beurt aan de grote, integrale infrastructuurprojecten van 200 miljoen plus. Want die hebben uiteindelijk de urgentie gegeven voor het plan van aanpak ‘Op weg naar een Vitale Infrasector’.

Samenwerking

Samenwerking is ten slotte ook een belangrijk aspect bij de gunning. In enkele projecten, zoals de ‘Nijkerkerbrug’ (foto boven, project DOEN), hebben we goede ervaringen opgedaan hoe je samenwerking en zelfs teamassesments daarbij een rol kunt laten spelen. En vervolgens werd er ook gewerkt in mixed teams. Dat is niet alleen efficiënter, maar zorgt ook voor verbetering van de kwaliteit en verhoging van het werkplezier.

De kunst van samenwerken is dat je respect hebt voor elkaars belangen. Dus een doelmatige besteding van het belastinggeld, waarbij marktpartijen een normaal rendement behalen. Iedereen wil een werk maken, maar liever wel met reële aannames en budgetten. In de aanbesteding is daarom de vakinhoudelijke inbreng cruciaal. Om het vertrouwen te krijgen dat je samen de risico’s evenwichtig kunt verdelen, is echt vakkennis nodig. Zo treedt er veel minder verstoring van het proces op en dat komt de samenwerking weer ten goede.”

Tekst: Ysbrand Visser
Foto boven: Rijkswaterstaat/Project Doen

Lees ook:

Plan van aanpak Op weg naar een Vitale Infrasector (PDF)
Inventarisatie Evaluatie 2-fasen proces (in het op te vragen rapport staat ook veel info over het bouwteam)

Dit artikel staat in de nieuwe Duurzaam Gebouwd #48, samen met een interview over het tweefasenaanbesteden met Joost Fijneman (CROW). Dat interview lees je hier.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c246 c249 c269
Last call voor Gamechangers in de Bouw & Infra 

Last call voor Gamechangers in de Bouw & ...

13 okt om 16:15 uur
timer 4 min

Nieuwe vormen van samenwerking tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouw staan centraal tijdens het congres ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c250 c269
‘Er zit veel paradoxaals in aanbesteden’

‘Er zit veel paradoxaals in aanbesteden’

8 okt om 10:01 uur
timer 7 min

Als universitair docent aan de TU Twente leert Hans Boes studenten alles over aanbesteden en contracten. Toch ...

Lees verder »

c185 c223 c251 c269
Whitepaper sneller bouwen met hogere kwaliteit kan vandaag al

Whitepaper sneller bouwen met hogere kwaliteit ...

Het is tijd om verantwoordelijkheid te nemen, want het aantal nieuw te bouwen én te renoveren woningen ...
c21 c225 c246 c250 c269
Geef een bouwteam een duidelijke focus

Geef een bouwteam een duidelijke focus

7 okt om 16:01 uur
timer 5 min

In het spel van vraag en aanbod in de bouw en infra is Joost Merema een opvallende speler. Naast zijn werkzaamheden ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c250 c269
Warme ontvangst voor nieuwe modelovereenkomst Bouwteam DG 2020

Warme ontvangst voor nieuwe modelovereenkomst ...

25 mei om 08:01 uur
timer 5 min

De presentatie van de kersverse Modelovereenkomst Bouwteam DG 2020 belooft een nieuwe, spannende periode van samenwerking ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c250 c254 c269
Nieuwe modelovereenkomst voor bouwteam

Nieuwe modelovereenkomst voor bouwteam

15 mei om 11:35 uur
timer 1 min

Duurzaam Gebouwd (DG) heeft de definitieve versie van de Modelovereenkomst Bouwteam DG 2020 (het Model) gepubliceerd. ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c254 c269
Webinar: Nieuwe modelovereenkomst voor bouwteams

Webinar: Nieuwe modelovereenkomst voor bouwteams

20 apr om 09:01 uur
timer 1 min

Op 14 mei 2020 verschijnt de definitieve versie van het nieuwe model voor bouwteamcontracten: Modelovereenkomst ...

Lees verder »

c21 c149 c225 c269
Bouwteam realiseert toekomstbestendige garage in no-time

Bouwteam realiseert toekomstbestendige garage ...

17 apr om 14:01 uur
timer 2 min

Het nieuwe distributiecentrum van Jumbo in Nieuwegein is een enorme parkeergarage rijker. In bouwteamverband is ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c269
Werken aan vertrouwen met een bouwteam

Werken aan vertrouwen met een bouwteam

8 apr om 08:00 uur
timer 5 min

De contractvorm bouwteam groeit in populariteit en is tegelijkertijd aan vernieuwing toe. Dat blijkt wel uit het ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c269
Buitenland kijkt jaloers naar Nederlandse bouwteams

Buitenland kijkt jaloers naar Nederlandse bouwteams

6 apr om 16:00 uur
timer 6 min

Witteveen+Bos is sinds kort partner van Duurzaam Gebouwd en dat niet in de laatste plaats vanwege het bouwteam. ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c246 c269
De bal van duurzaamheid moet veel sneller gaan rollen

De bal van duurzaamheid moet veel sneller gaan ...

31 jan om 10:01 uur
timer 6 min

Witteveen+Bos is sinds kort aangesloten bij het kennisplatform Duurzaam Gebouwd. Dat heeft alles met de grote ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c253 c269
Volop gamechangers voor bouw en infra tijdens gevarieerd congres in CIRCL

Volop gamechangers voor bouw en infra tijdens ...

14-11-2019 om 13:00 uur
timer 8 min

Tijdens het tweede congres ‘Gamechangers in de Bouw & Infra’ spraken veel kopstukken over de antwoorden ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up