Drijvend kantoor in Rotterdam is veel meer dan energieneutraal

timer6 min
Drijvend kantoor in Rotterdam is veel meer dan energieneutraal

Het is misschien wel de blauwdruk voor gebouwen in de stad van de toekomst: een drijvend en energieneutraal kantoorgebouw, volledig demontabel, en dat kan meegroeien met zijn omgeving. We hebben het over het spectaculaire Floating Office, waarvoor gemeente Rotterdam een integrale verduurzaming uitschreef.

Tekst: Marvin van Kempen
Foto boven: Aan de Rijnhaven blijft het kantoor van Global Center on Adaptation (GCA) voor een periode van vijf tot tien jaar liggen. Foto: Sebastiaan van Damme

Naast het kernwoord ‘drijvend’ werden elementen als ‘hout’, ‘circulair’, ‘energieneutraal’ en ‘kllimaatadaptief’ benoemd als zwaartepunten, met als doel een toekomstbestendige huisvesting voor Global Center on Adaptation (GCA) voor het komende decennium. “Dit initiatief deelt kennis over het veranderende klimaat en hoe we daar als maatschappij op moeten acteren”, vertelt Dirk Jan Schaap van RED Company. “De uitgangspunten voor verduurzaming sluiten goed aan bij de missie van de GCA en daarmee wordt dit kantoor een treffend visitekaartje. Neem je de verschillende kernwoorden samen, dan is het duidelijk dat een integrale verduurzaming het doel is.” De kracht van het Floating Office is dan ook dat meerdere transities aandacht krijgen, niet alleen de energietransitie. “We betrekken ook materiaalgebruik, demontagemogelijkheden en flexibiliteit in het ontwerp”, gaat Rico Logman van DWA verder. “Het gebouw moet nu en in de toekomst voldoen aan alle duurzaamheidswensen. Daarnaast moet het zo flexibel zijn, dat het met zijn omgeving mee kan groeien.”

Meegroeien in de tijd

Een uitgangspunt dat je niet iedere dag aantreft, is de wens om het kantoor drijvend te maken. “Drijvend bouwen is voor ons relatief nieuw,” geeft Logman aan, “maar we werkten eerder wel aan een drijvend paviljoen. Drijvende gebouwen bieden interessante kansen. Zo is het mogelijk om het kantoor in de toekomst te verplaatsen en het gebouw mee te bewegen in een veranderende omgeving. Dit betekent dat je gebouw veel beter kan meegroeien met de tijd, zonder dat het een statische verzameling stenen wordt.” Drijvend bouwen levert wel wat hoofdbrekens op. Zo moet je bijvoorbeeld precies weten hoe diep het gebouw ‘zakt’: “Welk deel houd je over boven het wateroppervlak en wat is dan de stabiliteit?”, zegt Schaap daarover.

“Over dergelijke praktische zaken dachten we goed na. Vanuit duurzaamheidsperspectief is het interessant om je af te vragen of niet al onze gebouwen op deze manier gebouwd moeten worden, maar de praktijk is natuurlijk weerbarstiger.” Om ervoor te zorgen dat het gebouw kan meegroeien en veranderen met de tijd, is circulariteit een onderwerp van belang. Een eerste pijler daarin is materiaalgebruik en voor het Floating Office werd een overtuigde keuze voor hout gemaakt. “Hout noem ik ook wel een logisch bouwmateriaal”, aldus Schaap. “Het heeft verschillende voordelen. Zo is het een interessante esthetische keuze en het houdt CO2 vast. Daarnaast is het materiaal eenvoudig herbruikbaar en opnieuw in te zetten als je het gebouw uit elkaar haalt.”

Drijvend kantoor in Rotterdam is veel meer dan energieneutraal
Foto: Sebastiaan van Damme

Echte circulariteit

Ook al zijn de voordelen duidelijk, hout lijkt nog niet doodgedrongen in de sector. “Onbekend maakt onbemind”, denkt Schaap. “Het betekent dat je anders gaat bouwen, want je kunt niet vanuit het oogpunt van een betonnen constructie een houten skelet neerzetten. Dat vereist een andere aanpak en visie.” Dat geldt ook voor andere elementen van circulariteit, zoals de mate van demontage. “We passen geen natte verbindingen toe en het isolatiemateriaal is herbruikbaar”, vult Logman aan. “Verder kunnen we de het gebouw vanaf de waterlijn uit elkaar halen als dat nodig is, waardoor we flexibel zijn om een nieuwe invulling te geven in de toekomst.”

Schaap gaat verder: “Circulariteit zit dus in alle vezels van het gebouw. Het is niet ondenkbaar dat na verloop van tijd het gebouw een andere functie of locatie heeft en het is zelfs mogelijk om te transformeren naar een woonfunctie. Daar zijn we op voorbereid.” Toch ziet hij nog een aantal uitdagingen weggelegd waar de bouw- en vastgoedsector over moeten nadenken. “Er zijn diverse richtingen voor circulariteit. Je kunt een materiaal weer terugbrengen naar de grondstof waar het in eerste instantie vanuit vervaardigd is, of demonteren en hoogwaardig hergebruiken. Beide opties passen in de definitie voor circulariteit. Beseffen we ook voldoende dat we meervoudige waarde kunnen halen uit onze gebouwdelen? Een betonnen drijflichaam kun je uit elkaar halen, maar het kan bijvoorbeeld ook energie opwekken.”

Aquathermie en klimaatadaptatie

Een praktisch voorbeeld daarvan is de koppeling met aquathermie: drijvend op de Rijnhaven zou het bijna vreemd zijn om geen gebruik te maken van de natuurlijke bronnen die er om het gebouw aanwezig zijn. “Door thermische energie uit de Rijnhaven te halen met warmtepompen, krijgt het gebouw duurzame warmte en koude”, zegt Logman. “In het kader van klimaatadaptatie levert dit een interessant speelveld op, want in de tussenseizoenen kan het water uit de haven direct koelen, zonder daar extra energie in te steken.”

Drijvend kantoor in Rotterdam is veel meer dan energieneutraal
De kracht van het Floating Office is dat meerdere transities aandacht krijgen. Foto: Sebastiaan van Damme

Door middel van diverse aanvullende duurzaamheidsmaatregelen is het gelukt om het gebouw energieneutraal te maken. In de winter profiteert het kantoor van grote raampartijen en de warmte van de zon, terwijl in de zomer schermen zorgen voor het beperken van zonintreding en daarmee de koelbehoefte laag houden. “In eerste instantie was het dak volledig opgebouwd uit zonnepanelen, om de energiebehoefte in te vullen”, aldus Logman. “Om meer groen te integreren en voor biodiversiteit en waterberging te zorgen, is uiteindelijk de zuidelijke kant van het dak ingevuld met zonnepanelen, terwijl de noordelijke kant een groen dak krijgt. Daarmee zetten we een volgende stap in maatregelen voor klimaatadaptatie en we zien ook hier een duidelijke koppeling met de missie van GCA.”

Ultieme duurzaamheid

“Als het 3.000 vierkante meter tellende kantoor opent, dan is het belangrijkste dat de gebruikers heel veel plezier halen uit het gebouw en de omgeving”, geeft Schaap aan. “Naast de diversiteit aan energiemaatregelen hebben we hier een klimaatbestendige en circulaire realisatie gedaan. Dat we verschillende actuele maatschappelijke thema’s kunnen invullen met dit bijzondere project, geeft ons energie.” Het drijvende kantoor kan er over tien jaar wel eens heel anders uitzien. “Wellicht is het dan naar een andere locatie verhuisd of zijn er gebouwonderdelen aangepast”, vult Logman aan. Schaap sluit aan: “Als je iets ontwerpt dat na verloop van tijd eenvoudig omgevormd kan worden naar de actuele vraag in een gebied, dan heb je ultieme duurzaamheid in handen.”


Groenverklaring

Projecten die duurzaam worden uitgevoerd kunnen in aanmerking komen voor een financiering met een lager rentetarief. In dit geval heeft RED Company een groenverklaring aangevraagd en ontvangen. Hiermee hebben ze financieel voordeel gekregen bij het verkrijgen van een lening bij de ABN AMRO Groenbank BV. De overheid stimuleert met deze ‘Regeling groenprojecten’ investeringen in de nieuwste ontwikkelingen in milieutechnologie, circulaire economie en duurzame en innovatieve bouwprojecten. Hiervoor is samenwerking tussen beleggers, banken en projectbeheerders nodig. De Regeling groenprojecten is een gezamenlijke regeling van de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en Financiën. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland beoordeelt de groenverklaring. Meer info: rvo.nl/regelinggroenprojecten


Dit artikel verscheen eerder in Duurzaam Gebouwd #49. Je leest hier de volledige editie.

Rectificatie: in het magazine-artikel stond een foutief bijschrift vermeld bij de eerste foto. De naamsvermelding moet zijn: Sebastiaan van Damme. Excuses voor het ongemak.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c54 c244
Duurzaamheid, waar moet je beginnen?

Duurzaamheid, waar moet je beginnen?

3 mrt om 16:11 uur
timer 4 min

Het woord duurzaamheid is inmiddels een containerbegrip geworden. Allerlei verschillende milieufacetten zoals ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Samenwerking Janssen de Jong Groep en New Horizon voor circulaire transitie

Samenwerking Janssen de Jong Groep en New Horizon ...

25 feb om 12:01 uur

Janssen de Jong Groep en New Horizon Urban Mining slaan vanaf heden de handen ineen. Met de strategische samenwerking ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c244
Maak circulaire speelruimte onderdeel van beleid en ontwerp

Maak circulaire speelruimte onderdeel van beleid ...

25 feb om 10:01 uur
timer 6 min

Om de circulaire economie sneller ingebed te krijgen, kun je niet vroeg genoeg beginnen. Als we aan kinderen denken, ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c244
BZW Holland is nieuwe partner van Duurzaam Gebouwd

BZW Holland is nieuwe partner van Duurzaam Gebouwd

18 feb om 16:00 uur
timer 3 min

BZW Holland is vers aangesloten bij het netwerk van Duurzaam Gebouwd als partner. In dit artikel spreken we Jan ...

Lees verder »

c21 c140 c185 c225 c244
‘Van waardeloos vastgoed naar waardevast flexgoed’

‘Van waardeloos vastgoed naar waardevast ...

11 feb om 10:01 uur
timer 8 min

In de Week van de Circulaire Economie trok het webinar Circulair Bouwen ruim 150 bezoekers, die afkwamen op een ...

Lees verder »

c21 c54 c244
MPG: buigen of barsten?

MPG: buigen of barsten?

10 feb om 16:00 uur
timer 6 min

Hans Korbee: Juni 2016 bracht de SER het rapport uit ‘Werken aan een circulaire economie: geen tijd te verliezen’. ...

Lees verder »

c21 c225 c244
8 Brabantse corporaties zetten learning community op

8 Brabantse corporaties zetten learning community ...

5 feb om 10:00 uur
timer 4 min

Vraag je eens af: hoeveel woningcorporaties ken jij die experimenteren met de toepassing van hout? Waarschijnlijk ...

Lees verder »

c21 c225 c244
'Jonge mensen geven mij veel vertrouwen in de toekomst' 

'Jonge mensen geven mij veel vertrouwen in de ...

5 feb om 08:00 uur

Prof. ir. Elphi Nelissen maakte dit jaar de overstap van de TU/Eindhoven naar Fontys Hogescholen. Daar kan zij ...

Lees verder »

c21 c225 c244
Circulair bouwen in de praktijk: MaMa One

Circulair bouwen in de praktijk: MaMa One

4 feb om 08:00 uur

In 2050 moet de gebouwde omgeving circulair zijn: een ambitieuze opgave. Wat betekent circulair bouwen en hoe ...

Lees verder »

c21 c54 c185 c244
Circulair bouwen als vaccin voor systeemcrises

Circulair bouwen als vaccin voor systeemcrises

3 feb om 15:45 uur
timer 6 min

Marten Valk: We zitten in een bijzondere tijd, er gebeurt veel. Door covid-19 is er acute aandacht voor het thema gezondheid. ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c244
Nieuw kantoor Liander is gericht op de toekomst

Nieuw kantoor Liander is gericht op de toekomst

3 feb om 08:00 uur
timer 4 min

Netwerkbedrijf Alliander heeft De Zwarte Hond uitgenodigd een ontwerp te maken voor het nieuwe onderkomen van ...

Lees verder »

c21 c185 c190 c225 c244
Catalogus vol circulaire inspiratie en kennis

Catalogus vol circulaire inspiratie en kennis

1 feb om 17:00 uur
timer 1 min

Van biobased bruggen van Accoya hout tot nieuwe, duurzame en circulaire steenmengsels, je vindt het allemaal in ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up