‘Je moet niet bang zijn voor conflicten’

timer5 min
‘Je moet niet bang zijn voor conflicten’

Als de samenwerking in een bouwproject ontspoort, kan de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen helpen bij het oplossen van de kwestie. De bestuursvoorzitter van die raad, mr. Reina Weening, opent op 25 november het congres Gamechangers in de Bouw & Infra. Hoe kijkt zij aan tegen samenwerking in de bouw? “Conflicten houdt mensen scherp en helpt hen ook verder.”

Reina Weening is sinds 2015 actief in de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen (RvA). Deze raad behandelt jaarlijks rond de 550 zaken, waarvan Weening er een stuk of 8 voor haar rekening neemt. Daarnaast krijgt ze als senior raadsheer bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden ook weleens te maken met conflicten in de bouw. Haar doel is niet louter om te komen tot juridische uitspraken, maar ook om conflicten voortijdig te kunnen beslechten. Zij ziet regelmatig dat zaken worden geschikt.

Schikken

‘Je moet niet bang zijn voor conflicten’“Ik houd partijen vaak voor”, begint Weening (foto rechts), “dat als ze er zelf kunnen uitkomen, ze ook de uitkomst zelf in de hand hebben. Ze lopen dan niet het risico dat wij als arbiter of rechter iets zeggen dat hen niet welgevallig is. Soms geef ik ook een voorlopig oordeel, wat kan helpen om tot een schikking te komen. En soms hoeft zelfs dat niet en blijkt wel uit de vraagstelling hoe wij er als arbiter over denken. Dat kan partijen helpen om alsnog te schikken.”

Er zijn ook andere manieren waarop schikkingen tot stand komen. Weening: “Alleen al het feit dat ieder zijn verhaal doet en de kans heeft zich te ontladen, kan helpen bij het bieden van een opening of het wegnemen van wantrouwen. Komen er advocaten bij, dan kan een conflict zich verdiepen. Er zijn echter ook advocaten die er heel goed in zijn om de plooien van een conflict glad te strijken. En het helpt ook dat wij er zijn. Vreemde ogen dwingen, waardoor alleen al onze aanwezigheid leidt tot schikkingen.”

Met enkele jaren ervaring en na een rondgang bij diverse partijen, snapt Weening ook wel waarom de samenwerking in de bouw gemakkelijk misloopt. “Kenmerkend voor de bouw is de samenwerking tussen publieke en private partijen, waarbij je vaak te maken hebt met aanbesteden en contracten. In andere branches ga je dan op gelijkwaardig niveau met elkaar in gesprek en wordt er over een contract onderhandeld. In de bouw heb je echter te maken met contracten die vooraf al door de opdrachtgever zijn opgesteld. Met nagenoeg geen ruimte voor onderhandelingen over aansprakelijkheden en risico’s.”

“Bovendien”, vervolgt Weening, “zijn degenen die namens de publieke opdrachtgevers de aanbestedingen verzorgen vaak niet dezelfde personen die daarna het project daadwerkelijk uitvoeren en te maken krijgen met de aannemer. Dat geldt ook aan de kant van de aannemer. De uitvoerenden bij de aannemer zijn niet noodzakelijkerwijs op de hoogte van het project en gaan er vaak opnieuw naar kijken. Bij grotere projecten, en zeker in de infra, heb je daarnaast ook nog te maken met de omgeving en de maatschappij. Dus nog meer partijen en belanghebbenden.” En kansen op botsingen.

Wantrouwen

Weening heeft de afgelopen jaren de Marktvisie op de voet gevolgd en ook geproefd van het ongemak en wantrouwen in de bouw. Is er wat dat betreft al iets verbeterd? Natuurlijk komt zij in haar werk vooral ‘het gedoe’ tegen. Zij heeft daarom ook haar oor te luisteren gelegd bij Rijkswaterstaat (Jean Luc Beguin) en Bouwend Nederland (Maxime Verhagen). De complete interviews staan in het Jaarbericht 2020 van de RvA, waarin Beguin zich gematigd positief uitspreekt over de ontwikkelingen.
Beguin: “De Marktvisie heeft geholpen om de afstand tussen partijen, die was ontstaan vanuit de bouwfraude, te verminderen. Het echte commitment en ook de concrete doorvertaling samen met de markt is wel een uitdaging geweest.”
Verhagen is echter kritischer, aldus Weening, als hij in het Jaarbericht van de RvA zegt: “Helaas moeten wij constateren dat er van alle goede bedoelingen weinig terecht is gekomen. De Marktvisie riep op tot een redelijke en billijke verdeling van risico’s. Ook nu worden niet-calculeerbare risico’s bij de markt gelegd. Op papier is de Marktvisie prachtig. In de dagelijkse praktijk loop je nog steeds aan tegen oude conflicten of verschillen van opvatting.”

In reactie daarop zegt Weening: “Ik zie dat nog vaak. Maar ja, als ze bij mij komen, is het altijd al te laat. Samenwerken vereist gedragsverandering en dat gaat niet zo snel. In een gesprek dat ik onlangs had met bouwrechtadvocaten bleek ook dat de trend van het ‘oude gedrag’ nog aan beide kanten leeft. Aannemers denken vaak dat ze niet begrepen worden of ze kijken na gunning zelf opnieuw naar het ontwerp. Opdrachtgevers denken heel vaak vanuit wantrouwen, zeker als de aannemer ‘piept’. Dan wordt gedacht dat de aannemer dat alleen maar doet voor meerwerk.”

Contractvormen

Als we vervolgens kijken naar de werking van bepaalde contractvormen, stelt Weening dat bij UAVgc-contracten de partijen verder uit elkaar komen te staan dan je noodzakelijkerwijs zou willen. “Die contracten zijn zo ingericht dat je het ontwerpen en bouwen helemaal bij de aannemer legt, waarbij de opdrachtgever op een afstand wordt gezet. Die moet alleen informatie verschaffen en heeft een zekere, minimale controlerende rol. UAVgc-contracten bieden weliswaar een uitgewerkt en gebalanceerd construct over aansprakelijkheden en eventuele risico’s, maar hebben als nadeel dat sommige opdrachtgevers ook bepaalde bepalingen ervan herschrijven. Dan leggen ze meer aansprakelijkheden bij de aannemer neer, waardoor de balans zoek is.”

“Het zou beter zijn”, vervolgt Weening, “om voor aanbestedingen te werken met voorwaarden die algemeen verbindend verklaard zijn, zoals dat in andere sectoren gebeurt. Daarvan kun je dan niet afwijken in het na- of voordeel van een van beide partijen. Daarnaast is er dan nog wel ruimte voor projectspecifieke contractuele bepalingen.”

“Het is verder een utopie dat bouwteams de oplossing vormen voor conflicten. Je moet echter ook niet bang zijn voor conflicten. Ga ze vooral niet uit de weg, dat is mijn kernboodschap. Conflicten houdt mensen scherp en helpt hen ook verder. Botsingen leiden altijd tot iets. Als je van tevoren maar afspreekt hoe je met die botsingen of wrijvingen omgaat.”

“Voor dat doel”, besluit Weening, “ga ik tijdens het congres Gamechangers in de Bouw & Infra een set van regels aanleveren. Over hoe je met elkaar kunt reageren bij conflicten en van tevoren vastlegt hoe je dat doet en in welk stadium.”

Reina Weening is op donderdag 25 november in Amersfoort de eerste keynote spreker tijdens het congres Gamechangers in de Bouw & Infra met het thema ‘Bouwteam: de hete hangijzers. Het complete programma vind je hier.

Tekst: Ysbrand Visser
Foto boven: Shutterstock

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c135 c225 c283
Innovatiepartnerschap: meer duurzame scholen, minder faalkosten

Innovatiepartnerschap: meer duurzame scholen, ...

22 nov om 08:01 uur
timer 2 min

Amsterdam bouwt de komende jaren duizenden nieuwe woningen, wat een grote behoefte voor nieuwe schoolgebouwen ...

Lees verder »

c21 c225 c283
‘Contracteer de toekomst, niet het verleden’

‘Contracteer de toekomst, niet het verleden’

15 nov om 07:00 uur
timer 5 min

Met een forse portie ervaring opgedaan bij ProRail, Schiphol en de renovatie van het Binnenhof weet Marc Unger ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Spannend: de prijsvorming in een bouwteam

Spannend: de prijsvorming in een bouwteam

28 okt om 07:01 uur
timer 3 min

De prijs voor de uitvoering van een werk is onderdeel van de onderhandelingen in een bouwteam. De onzekerheid ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Bouwteam beste keuze voor forse ingreep in Zoutkamp

Bouwteam beste keuze voor forse ingreep in Zoutkamp

19 okt om 10:01 uur
timer 4 min

Het voormalige vissersdorp Zoutkamp werd in 1969 van de Lauwerszee afgesloten. Na die grote ingreep gaan binnenkort ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Nieuw: digimagazine Innovatieve Contracten en Aanbestedingen

Nieuw: digimagazine Innovatieve Contracten en ...

14 okt om 07:00 uur
timer 1 min

Het kersverse digimagazine Innovatieve Contracten en Aanbestedingen is nu te lezen via de kennisbank ...

Lees verder »

c21 c225 c269 c283
Bouwteam: wordt het een boksring of een escaperoom?

Bouwteam: wordt het een boksring of een escaperoom?

29 sep om 09:30 uur
timer 8 min

In de aanloop naar het congres Gamechangers in de Bouw & Infra organiseerde Duurzaam Gebouwd een webinar over ...

Lees verder »

c21 c225 c269 c283
‘Van nadruk op contract naar nadruk op contact’

‘Van nadruk op contract naar nadruk op ...

19 jul om 16:30 uur
timer 6 min

Een speciale werkgroep schrijft momenteel aan de Handreiking Bouwteams, bedoeld voor opdrachtgevers en opdrachtnemers ...

Lees verder »

c21 c225 c269 c283 c286
Podcast met meer inzichten over Modelovereenkomst Bouwteam DG 2020

Podcast met meer inzichten over Modelovereenkomst ...

7 jul om 06:59 uur
timer 1 min

In de nieuwste podcast van Duurzaam Gebouwd staan we uitgebreid stil bij de eerste verjaardag van de lancering ...

Lees verder »

c19 c21 c225 c269 c283
‘Omarm de onzekerheid voor meer speelruimte in bouwprojecten’

‘Omarm de onzekerheid voor meer speelruimte ...

5 jul om 16:01 uur
timer 5 min

“In veel projecten waar het misgaat, is de boksring al gecreëerd voordat het project begonnen is.” ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Vruchtbare samenwerking met een UAV-GC contract: zo kan het ook

Vruchtbare samenwerking met een UAV-GC contract: ...

30 jun om 10:01 uur
timer 6 min

De realisatie van studentenhuisvesting in opdracht van woningcorporatie Woongoed Middelburg werd het eerste nieuwbouwproject ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c283
Zaanstad werkt openhartig en intensief aan samenwerking met marktpartijen

Zaanstad werkt openhartig en intensief aan samenwerking ...

28 jun om 14:01 uur
timer 4 min

De gemeente Zaanstad startte een project om de samenwerking met marktpartijen aanzienlijk te verbeteren en te ...

Lees verder »

c21 c225 c283
Samenwerkingsovereenkomst op basis van vertrouwen zorgt voor groener Amsterdam

Samenwerkingsovereenkomst op basis van vertrouwen ...

25 jun om 10:01 uur
timer 5 min

Groeningenieurs van de gemeente Amsterdam, ecologen van TAUW en groenspecialisten van Copijn hebben elkaar gevonden ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up