Borging en monitoring van MVI

timer5 min
Borging en monitoring van MVI

Tijdens het grote, recent gehouden MVI-congres was er veel aandacht voor het blijvend borgen van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen in organisaties. Naast diverse handvatten werd er ook ingezoomd op instrumenten als de MVI-monitor.

Michiel Zijp, projectmanager bij het RIVM, trapte af met een sneak preview van de resultaten van de MVI-monitor (voorziene publicatiedatum: februari/maart 2021). Dit is een instrument dat tweejaarlijks toont wat de resultaten zijn op het gebied van MVI. Op tal van onderwerpen liet hij de inzet en effecten zien van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen in 2017 en 2018. Hij koppelde aan het begrip ‘monitoren’ het motto ‘meten is leren’. Vooral het evalueren en leren van successen en fouten, is volgens Zijp belangrijk.

MVI-monitor

Voor de MVI-monitor sprak Zijp (foto onder) meer dan honderd inkopers, waarvan er één aangaf dat hij niets opneemt in zijn aanbesteding als hij het effect van de maatregel niet kan meten. Hij refereerde vervolgens aan een evaluatie over duurzaam inkopen in 2010. Daaruit bleek dat de ambitie om 100% in te kopen door overheden behaald werd. “Maar wat 100% duurzaam inkopen betekent en wat we ervan kunnen leren, dat was niet duidelijk. Daar proberen we met de MVI-monitor wél een antwoord op te geven.”

Borging en monitoring van MVI

Hoe werkt de monitor in de praktijk? Vijftien productgroepen met elk zo’n tien grote aanbestedingen (totaal: 132) werden in de diepte onderzocht op basis van Tendernet-data. Het betreft tekst- en cijferanalyse van de aanbesteding en vervolgens telefonisch onderzoek naar de effecten. De centrale vraag: is er socialer of duurzamer geleverd dan was bereikt zonder MVI-criteria? Zo ja, dan worden de data verzameld en de effecten op het klimaat, materiaalgebruik en social return berekend.

MVI-gunningscriteria

De resultaten laten zien dat MVI steeds meer wordt toegepast en dat onderwerpen als circulariteit, klimaat en social return centraal staan. Zijp ging (als voorbeeld) dieper in op de productgroep openbare verlichting, waar een hoge mate van MVI al gemeengoed is.

Borging en monitoring van MVI

Zijp: “Dat het effect van circulariteit laag is, wordt veroorzaakt door het feit dat circulariteit hier al langer wordt toegepast. Het levert nu ten opzichte van de standaard niet veel meer op, omdat de praktijk al heel erg goed is.” Bij social return kon het effect van de uitgevraagde maatregel soms niet aangetoond worden. Of het lukt simpelweg niet om die maatregel ook in de praktijk uit te voeren, wat je ook nog vaak ziet bij duurzaamheidsplannen, aldus Zijp.

“Mijn tip is om eerst te bepalen waar je effect op wilt hebben”, aldus Zijp. “Dat doe je op basis van een impactanalyse, aanbestedingsagenda of je core expertise.” Een volgend advies is om vooraf goed te bedenken waar je op wilt monitoren en op wilt sturen. “Monitor ook op het proces. Ga je al samen met de markt aan de slag met bijvoorbeeld een marktconsultatie? Er komen steeds meer handreikingen om deze initiatieven goed te begeleiden. Stem daarnaast de processen gezamenlijk af; intern met inkoper, contractmanager en facility manager.”

Samenvattend stelde Zijp dat de aandacht voor MVI groeit, op basis van het aantal MVI-aanbestedingen waarvoor het RIVM een berekening kon uitvoeren (ten opzichte van 2015-2016). Wat ook opviel is dat de administratie niet altijd op orde is om goed te kunnen meten, of er ontbreekt een goede referentie en marktstandaard. Tot slot benoemde Zijp nog de waarde van het uitvragen van informatie binnen het contract.

Ambassadeurs

Na Zijp hees Charlotte Extercatte (AmbassadorWise, foto onder) de overheids-professionals en vooral inkopers op het schild als onontbeerlijke ambassadeurs. Om meteen ook de urgentie aan te geven: “Er is nu veel momentum en juist ambtenaren met een heel grote portemonnee spelen daarbij een grote rol.” Volgens Extercatte vraagt de toekomst daarbij om een andere manier van werken. “In plaats van droge doelen, moeten we veel meer mikken op visie en veerkracht.”

Borging en monitoring van MVI

Die ambassadeurs moeten ons leren om sneller en slimmer te handelen en dat leerde Extercatte van enkele medewerkers bij Interface, de producent van onder meer tapijtegels. Het bedrijf pioniert in de nieuwe economie met producten die een klimaatpositieve impact hebben. Binnen het ambassadeursprogramma bij Interface gingen mensen zelf aan de slag en het lukte ze om met hun ambitieniveau markten te veranderen. Inmiddels verspreiden die kennis en inspiratie (en ook die mensen) zich naar andere bedrijven.

Extercatte verwees ook nadrukkelijk naar Ursula von der Leyen en haar Europese State of the Union. “Zij vindt het ook de hoogste tijd om te gaan versnellen. Het mooie is dat Von der Leyen het niet alleen een milieu- of economisch project noemt, maar ook een cultureel project. Niets beter dan dat past bij het thema borgen.”

Succesfactoren

Extercatte analyseerde een groot aantal overheidsprojecten en destilleerde daaruit succesfactoren die beweging tot stand brengen. Zij schaarde die onder de koppen ‘Randvoorwaarden’ en ‘Beweging’, met zaken als visie hebben, het ecosysteem omschrijven, een kompas formuleren (en eraan vasthouden), een community bouwen en trots en transparant zijn. Vaak ontbreken echter de eerste vier randvoorwaarden (visie hebben, ecosysteem creëren, energie geven en ruimte maken, zie afbeelding, red.), aldus Extercatte. “Doe dus meer aan de voorkant.” Ook het persoonlijk kompas van inkopers is belangrijk.

Borging en monitoring van MVI

In het boek van Herman Tjeenk Willink, Groter denken, kleiner doen, vond Extercatte inspiratie voor die boodschap: “Staan waarvoor je een publieke diender bent geworden. Het gaat daarbij niet om technische, maar sociale innovatie, die je vanuit de Rijkskaders vertaalt naar een eigen sociaal kompas. Met je visie voorop, met verdergaan dan de eigen functie en met volhouden.” De drie v’s, aldus Extercatte, wier pleidooi in de chat door een deelnemer werd vergeleken met de inzet en discipline van topsporters. Daarbij zijn ook kleine stapjes vooruit nodig, erkende Extercatte. “Dat is vaak in het eerste jaar belangrijk, om mensen mee te krijgen.” En een mooie impuls voor alle bezoekers van deze congresdag.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c135 c225 c249
MVI: toekomstbestendig inkopen

MVI: toekomstbestendig inkopen

19 feb om 08:01 uur
timer 1 min

“Een circulaire economie zonder verspilling van grondstoffen is onmisbaar. MVI is echter nog geen 100% gemeengoed ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c249
Handreiking voor slimme aanpak corporaties in energietransitie

Handreiking voor slimme aanpak corporaties in ...

26 jan om 07:31 uur
timer 2 min

De nieuwe Handreiking Prestatiegericht Inkopen van Stroomversnelling helpt woningcorporaties bij het maken van ...

Lees verder »

c21 c225 c249 c250 c269
Bouwteam wegenonderhoud Utrecht: meer kwaliteit, meer plezier

Bouwteam wegenonderhoud Utrecht: meer kwaliteit, ...

25 jan om 10:01 uur
timer 8 min

Elk jaar opnieuw besteden overheden hetzelfde soort wegenonderhoud aan. Kan dat ook in een bouwteam? Ja, adviseurs ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c249
Circulair aanbesteden: acht kansen op succes

Circulair aanbesteden: acht kansen op succes

14 jan om 10:01 uur
timer 3 min

Circulair aanbesteden is niet eenvoudig. Er zijn nog weinig regels voor een circulair speelveld, wat het uitvragen ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c249
CO2-prestatieladder geschikt instrument voor waterschappen

CO2-prestatieladder geschikt instrument voor ...

6 jan om 08:01 uur
timer 3 min

De CO2-Prestatieladder helpt organisaties om hun CO2-uitstoot in kaart te brengen en te verminderen. Zo ontving ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c249
Circulair inkopen in 8 stappen

Circulair inkopen in 8 stappen

25-11-2020 om 10:01 uur
timer 1 min

Het Transitieteam Circulaire Bouweconomie heeft onlangs twee publicaties gelanceerd over circulair inkopen in ...

Lees verder »

c21 c225 c249 c250
Drie dagen digitaal: Maatschappelijk Verantwoord Inkopen Congres 2020

Drie dagen digitaal: Maatschappelijk Verantwoord ...

12-11-2020 om 13:01 uur
timer 2 min

Beleid, beweging en borging vormen de centrale thema’s tijdens het driedaagse Maatschappelijk Verantwoord ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c250 c269
“Vertrouwen is goed, maar een bouwteam is beter”

“Vertrouwen is goed, maar een bouwteam ...

28-10-2020 om 15:00 uur
timer 6 min

Het bouwteam is een al oudere contractvorm, maar staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Na de ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c269
Last call voor Gamechangers in de Bouw & Infra 

Last call voor Gamechangers in de Bouw & ...

13-10-2020 om 16:15 uur
timer 4 min

Nieuwe vormen van samenwerking tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouw staan centraal tijdens het congres ...

Lees verder »

c21 c225 c246 c249 c250 c269
‘Er zit veel paradoxaals in aanbesteden’

‘Er zit veel paradoxaals in aanbesteden’

08-10-2020 om 10:01 uur
timer 7 min

Als universitair docent aan de TU Twente leert Hans Boes studenten alles over aanbesteden en contracten. Toch ...

Lees verder »

c21 c141 c225 c244 c249 c267
Wat is de restwaarde van een circulaire weg?

Wat is de restwaarde van een circulaire weg?

05-10-2020 om 13:01 uur
timer 4 min

Hoe kunnen opdrachtgevers en -nemers samen aanleg, beheer én sloop van wegen slimmer aanpakken? En leidt ...

Lees verder »

c21 c135 c225 c244 c249
Online marktconsultatie grootschalige revitalisering van kazernes

Online marktconsultatie grootschalige revitalisering ...

05-10-2020 om 11:40 uur
timer 2 min

Het Rijksvastgoedbedrijf en Defensie organiseren op vrijdag 9 oktober een online marktconsultatie over de revitalisering ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up