Rondetafel circulariteit financieren in de bouw: de verkenningsronde

Rondetafel circulariteit financieren in de bouw: de verkenningsronde

Afgelopen maand schoven 15 experts in het CGI Spark Innovation Center aan bij een rondetafel, op uitnodiging van Coare. Doel van deze rondetafel is om in 2 rondes een financieringsmodel te ontwikkelen voor volledige circulariteit in de bouw. Deze eerste gespreksronde was een verkenning. Wat kan al? Wat lukt er (nog) niet? Wat is nodig? Gespreksleider Flip Verwaaijen hield er uitdagend de vaart in.

Veel praten, maar wat doen we?

Verwaaijen: “Zo’n 8 jaar geleden ontwikkelde ik samen met een paar mensen hier aan tafel het toen meest duurzame kantoor van Nederland. Verder ben ik een beetje cynisch. Want we praten een heleboel, maar wat komt daarvan terecht? Er kan veel meer dan nu gebeurt. Maar er zijn dus redenen waarom het niet gebeurt.” Daar gingen de deelnemers aan de rondetafel vervolgens graag op in.

Volg het geld

Marcel de Boer (Troostwijk Groep): “De herbestemmingsvraagstukken, lifestyle, corporate en business agility, leiderschapsmodellen… alles is aan het veranderen. Die complexiteit heeft een impact op het product vastgoed.”

Anne-Marie Rakhorst (Duurzaamheid.nl) ziet een ander probleem: “De schaalgrootte waarop we in Nederland dingen doen, is te klein. Pensioenfondsen klagen dat er geen projecten zijn, waarin ze kunnen investeren. Maak je cross-sectorale projecten, bijvoorbeeld een stad, dan kun je dingen samenvoegen. Dan wordt het groter en kunnen pensioenfondsen er ook eenvoudiger in investeren.”

Leverstein (midden): "Hoe voorkom je dat alleen de eerste gebruiker alles betaalt? Dan is er een label nodig met de kenmerken van het product. 

Rutger Schuur (ABN Amro) vindt echter dat het nu wel hard gaat: “Volg gewoon het geld. Als je dan de afgelopen maanden kijkt naar ABP, PGGM, Blackstone en Goldman Sachs – die wereldwijd hebben aangekondigd te gaan investeren in de verduurzaming – dan hebben we het over honderden miljarden euro’s .”

Locatie, locatie, locatie

Bart Blokland (Alliander): “De vraag is of je locaties als een opportunity ziet. Ik snap wel dat je als pensioenfonds en je normaal over miljarden euro’s praat, dat je dan niet in 1 locatie gaat investeren. Maar in de totale kantorenportefeuille, zit de komende jaren 30% herontwikkeling in. Dat geeft opportunities om de slag naar verduurzaming te maken.” Cees van der Spek (OVG) geeft een voorbeeld van zo’n aanpak: “Over de sloop van een Rabobank-pand in Eindhoven hebben we 11 maanden gedaan. Ik denk dat 40% van de materialen uit het pand erin terugkomen, de rest wordt in andere gebouwen toegepast. Het is wel een A-locatie naast het station. Dus uiteindelijk rekent die zich wel uit omdat de markt goed is. Je kan dus al veel doen, maar het is ingewikkeld.”

Verwaaijen: “Is de conclusie dat circulaire economie alleen van toepassing is op A-locaties?”

Blokland: “Nee, circulair is dat je blijft gebruiken wat je hebt.”

Waardecreatie belangrijk

Paul de Ruiter van het gelijknamige architectenbureau: “Echte waardeontwikkeling ontstaat omdat je iets heel moois maakt dat een ander wil hebben. Een product dat veel waarde heeft en dat op een goeie plek staat in goede samenhang met de stad. Daarom blijven de panden van het failliete V&D ook hun waarde houden.”

Noorlander: "Wanden die je na 10 jaar gebruik plaatst, zijn goedkoper dan dat je ze voor 30 jaar ontwikkelt."

Een ander perspectief op waardecreatie geeft Marianne Herbert (CGI Innovation Center): “Wij zijn bezig met smart-buildingconcepten. Het gaat om de invloed die dat heeft op productiviteit en op efficiency. Dat gaat wat doen met de waarde van vastgoed. Dat zijn andere parameters dan waarmee je gewend was te rekenen in je financiële model.”

Wie is eigenaar van de grondstoffen?

Jan-Willem Leverstein (Coare): “Als je nu iets ontwerpt en de toegepaste producten zijn geschikt voor 3, 4 of meer gebruikslevens. Hoe voorkom je dan dat de eerste gebruiker alles moet betalen? Dan is er bijvoorbeeld een label nodig met de kenmerken van het product. Je schrijft dan ook niet in 10 of 20 jaar af, maar in 50 jaar omdat het zich laat hergebruiken.”

Pieter Noorlander (Gispen): “Het probleem is dat op het moment dat je die wanden na 10 jaar gebruik plaatst, ze goedkoper zijn dan dat je ze voor 30 jaar ontwikkelt.”

Rakhorst: “Dat zit goed in C2C uitgewerkt: de korte en langere gebruikscyclus in een gebouw. De vraag is wel hoe het met dat eigendom juridisch zit. Als een leverancier failliet gaat, wie is dan is de eigenaar van de grondstoffen?”

De Ruiter en Blokland (rechts): "Circulair is dat je blijft gebruiken wat je hebt."

Wietse Walinga (Duurzaam Gebouwd): “Een leverancier van liften lanceert de eerste leaselift. Die financiert de oplossing vanuit eigen middelen en ook zegt het juridisch geregeld te hebben.”

Gert-Jan van Doormalen (Saint-Gobain): Voor mij is het grote vraagstuk: welke formule moeten we bedenken? Wat me daarbij bezighoudt, is de aansprakelijkheid voor de materialen. We moeten een model ontwikkelen dat we dat altijd kunnen herleiden. Niet alleen het materiaal, maar ook de handelingen bij verwerking. Dat zie ik als een voorwaarde. En dat in combinatie met big data en innovatie.”

Goede businesscase blijft voorwaarde

Koen Eising (Alliander): “De leeftijd van een businessmodel is teruggegaan van 30 naar 5 jaar. Het kan niet zo zijn dat de panden waarin we zitten altijd hetzelfde blijven, want de bedrijven erin moeten zich ontwikkelen. Ik hoor hier dat je moet oppassen als je balans vol zit met trajecten die allemaal te maken hebben met het leasen en dus in de toekomst te verkrijgen inkomsten. Hoe kijk je daar tegenaan?”

Barend Post (AKD): ”Trek de parallel met de zorgsector waar je niet hoeft aan te komen bij een financier zonder een goede businesscase. Je moet het voorwerk doen, voordat je naar een financier stapt. Op het moment dat je dat niet hebt gedaan, dan is het al een lost case. Je moet een robuuste businesscase hebben.”

Dat is ook de opdracht van Verwaaijen aan de rondetafel voor de volgende sessie. Dan gaan de deelnemers vanuit de eigen ervaring werken aan een model, dat een circulair bouwen een fundament geeft. Een verslag van deze tweede sessie verschijnt in juni op DuurzaamGebouwd.nl.

Fotografie: Robert Tjalondo

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c144 c146 c225 c243
Ook zwembaden en sporthallen van het gas af

Ook zwembaden en sporthallen van het gas af

08-07-2019 om 08:00 uur

Niet alleen bedrijven en huishoudens moeten op termijn over van gas op groene stroom. Ook zwembaden en sportaccommodaties ...

Lees verder »

c21 c54 c146 c244
Nieuwe verdienmodellen in de bouw- en vastgoedsector?

Nieuwe verdienmodellen in de bouw- en vastgoedsector?

08-04-2019 om 10:00 uur
timer 10

As a service, at your service: met diensten en abonnementen in plaats van producten kun je andere inkomstenbronnen ...

Lees verder »

c21 c146 c225 c249 c253
Kostenoverschrijdingen hebben vaak een politiek karakter

Kostenoverschrijdingen hebben vaak een politiek ...

24-01-2019 om 10:00 uur
timer 3 min

Waarom gieren de kosten van grote infrastructurele werken vaak uit de bocht? Kostenexpert Joep van der Meer: "Plannen ...

Lees verder »

c21 c125 c146 c225
Deadline voor Investeringsronde 2018 nadert

Deadline voor Investeringsronde 2018 nadert

05-08-2018 om 13:00 uur
timer 1 min

4 oktober is de laatste dag om een financieringsaanvraag te doen als innovator in duurzame energie. Dan sluit de ...

Lees verder »

c21 c120 c146 c225
Slimme fabriek voor renovatiepakketten in Overijssel

Slimme fabriek voor renovatiepakketten in Overijssel

23-07-2018 om 08:00 uur
timer 1 min

Er moeten renovatiepakketten komen waarmee oude, bestaande woningen in één keer energieneutraal kunnen ...

Lees verder »

c21 c146 c225
STEP-regeling volledig aangevraagd

STEP-regeling volledig aangevraagd

20-07-2018 om 15:30 uur
timer 1 min

De Stimuleringsregeling Energieprestatie huursector (STEP) is volledig aangevraagd en het volledige budget wordt ...

Lees verder »

c120 c146 c184 c225
Noord-Hollandse gemeenten krijgen geld voor onderzoek naar gasloze buurten

Noord-Hollandse gemeenten krijgen geld voor ...

17-07-2018 om 08:00 uur
timer 2 min

Hoe kun je als gemeente ervoor zorgen dat in 2021 woningen en gebouwen worden verwarmd zonder aardgas? In Noord-Holland ...

Lees verder »

c21 c120 c146 c225
Ombouw leegstaande winkels leveren 14.000 nieuwe woningen op 

Ombouw leegstaande winkels leveren 14.000 nieuwe ...

04-07-2018 om 13:00 uur
timer 2 min

Het samenbrengen van het overschot op de winkelmarkt met het tekort op de woningmarkt, maakt het mogelijk om tot ...

Lees verder »

c21 c54 c125 c146 c184
Gevraagd: effectieve transitieprikkels!

Gevraagd: effectieve transitieprikkels!

03-07-2018 om 15:30 uur
timer 3 min

Het spel is op de wagen. Aan de verschillende tafels wordt gewerkt aan het klimaatakkoord dat het nieuwe kabinet ...

Lees verder »

c21 c134 c146 c225
'Er is nu momentum om woningtekort op te lossen'

'Er is nu momentum om woningtekort op te lossen'

02-07-2018 om 15:30 uur
timer 2 min

De coalitieplannen voor nieuwbouw in Amsterdam, gericht op meer betaalbare en duurzame woningen, kunnen juist leiden ...

Lees verder »

c21 c125 c146 c225
Groningse Energiebank stap naar gasvrij Nederland

Groningse Energiebank stap naar gasvrij Nederland

02-07-2018 om 08:00 uur
timer 2 min

Via blockchain duurzame energie uitwisselen in één en dezelfde wijk en een innovatieve financieringswijze ...

Lees verder »

c21 c146 c190 c225
Mede-eigenaar worden van Madaster via obligaties

Mede-eigenaar worden van Madaster via obligaties

21-06-2018 om 12:00 uur
timer 2 min

Initiatiefnemer Thomas Rau van Madaster, de ’materialenbibliotheek voor vastgoed’, nam zojuist ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up