Een nieuwe taal voor de energietransitie

timer3 min
Een nieuwe taal voor de energietransitie

‘Iedereen van het aardgas af’ is geen makkelijke boodschap. Aardgas is immers een hartverwarmende vriend waarmee we allen zijn opgegroeid. Om ‘iedereen’ mee te krijgen, zullen we dit niet alleen moeten afdwingen maar vooral verleiden. Een nieuwe taal helpt hierbij.

Transitie = verandering

Een transitie doorgaan betekent dat er verandering optreedt en dat is voor velen lastig. Transitiewetenschap naar een duurzame samenleving en een groene economie is echt een vak apart, met kennisdragers en onderzoekers in meerdere universiteiten. Zo komen maatschappelijke, sociale, technische, financiële en juridische aspecten om de hoek kijken om de beweging naar verandering vorm te geven dan wel te verklaren. Bij transities horen ook nieuwe woorden (lees bijvoorbeeld dit artikel van Professor Jan Rotmans en Mischa Verheijden uit 2017). Voor de energietransitie geldt dit net zo: nieuwe woorden en taal krijgen mensen makkelijker in beweging.

Dwingen of verleiden

‘Van het gas los’ betekent letterlijk loslaten. Het oude loslaten om het nieuwe en onbekende te omhelzen. Voor veel mensen, bedrijven en overheden is dit een spannende reis. De overheid heeft de regie genomen en via het Klimaatakkoord dwingt de overheid ons om die reis te starten. Of je wilt of niet. Via fiscale prikkels die de aardgasprijs opjagen en via nieuwe wetgeving voor bijvoorbeeld nieuwbouw worden we op weg geduwd. Echter, alleen dwingend optreden ondergraaft ook weer het maatschappelijk draagvlak om zelf aan de reis te beginnen. En dat is jammer, want de energietransitie biedt geweldige kansen voor iedereen! Hoe verleiden we de mensen om actief mee te doen?

Hollywood

Al een aantal jaar zijn we actief om bestaande gebouwen te verduurzamen, met name gericht op het aardgasvrij maken. Vanuit een technisch invalshoek hebben we nieuwe proposities ontwikkeld, echter kregen we deze nauwelijks over de bühne. Tijdens de opstart van ons nieuwe bedrijf hebben we een verhalenschrijver gevraagd ons te helpen om uit deze technische valkuil te komen. Dit was een openbaring; met normale, prettige en beeldende woorden nam hij ons mee met een Hollywood-filmscript. Deze eyeopener heeft ons geholpen om nieuwe proposities beter voor het voetlicht te brengen.

Een nieuwe taal voor de energietransitie

De schrijver van deze expertpost, Jan-Maarten Elias

Theoretische prietpraat

We hebben geleerd dat bekende terminologie die vanuit de branche nu dagelijks wordt gebruikt (en waar we zelf aan hebben meegedaan), niet automatisch de goede taal is om gebouw- en woningeigenaren te inspireren. Een aantal voorbeelden van woorden die wij niet meer gebruiken naar gebouw- en woningeigenaren zijn ‘ESCo’, ‘Proeftuin’ of ‘pilot’, ‘Transitievisie’ en ‘vangaslos’. Zo gebruiken wij voor onze proposities ‘warmte-as-a-service’ in plaats van ESCo. En hebben het in plaats van ‘vangaslos’ nu over ‘in stappen naar aardgasvrij’.

Er zijn zeker nog meer woorden die niet de juiste snaar raken en meer verwarring oproepen dan duidelijkheid. En we zullen vast nog meer termen gaan krijgen voor nieuwe rollen, proposities en technieken die niet het grote publiek raken om in beweging te komen.

Nieuw woordenboek

Om gebouw- en woningeigenaren mee te nemen in de energietransitie, zullen we op een andere manier moeten gaan communiceren. Als goed voorbeeld denk ik aan het ontstaan van BREEAM in 2010 als het nieuwe woordenboek voor duurzaamheid in de gebouwde omgeving en wat dit betekent voor beleggers, vastgoed en de bouw. Het makkelijk communiceerbare sterrensysteem geeft voor de buitenstaanders aan wat het duurzaamheidsniveau is van een gebouw of gebied.

Neerlandici

Rondom de energietransitie zijn er op dit moment veel initiatieven die on-the-job leren hoe we het beste bewoners en eigenaren kunnen raken. Hoe mooi zou het zijn als een aantal neerlandici opstaan en de opgedane kennis bij elkaar kunnen brengen. En om zo, zowel de gebouw- en woningeigenaren als onze (technische) branche, een nieuwe taal bij kunnen brengen om iedereen makkelijker in beweging te krijgen voor de energietransitie.

'Hoe je iedereen mee krijgt', dat is een essentiële vraag om de energietransitie in de gebouwde omgeving te versnellen. Over dat onderwerp buigen we ons tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres 2020, op 6 februari te Assen. 

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243
'Met minimale inspanning naar toekomstbestendig vastgoed'

'Met minimale inspanning naar toekomstbestendig ...

Gisteren om 07:00 uur
timer 1 min

In samenwerking met DWA ontwikkelde Duurzaam Gebouwd een whitepaper getiteld 'Met minimale inspanning naar toekomstbestendig ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Start bouw duurzame appartementen in Den Haag

Start bouw duurzame appartementen in Den Haag

22 sep om 07:01 uur
timer 2 min

In Den Haag startte woningcorporatie Staedion vorige week met de bouw van 43 duurzame appartementen in de sociale ...

Lees verder »

c21 c54 c243
Worden warmtenetten ingehaald door innovatie?

Worden warmtenetten ingehaald door innovatie?

18 sep om 15:30 uur
timer 3 min

Jan-Maarten Elias: “We overschatten altijd de innovatieve ontwikkelingen die binnen twee jaar zullen optreden, en onderschatten ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243 c265
Wijken stapsgewijs aardgasvrij met modulair warmtesysteem

Wijken stapsgewijs aardgasvrij met modulair ...

17 sep om 10:01 uur
timer 4 min

Met modulaire warmtesystemen kun je stapsgewijs toewerken naar een aardgasvrije warmtevoorziening voor bestaande ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c237 c243
Eerste aardgasvrije woningen in Green Light District

Eerste aardgasvrije woningen in Green Light ...

16 sep om 09:01 uur
timer 3 min

De omgeving van de vermaarde Amsterdamse Wallen begint groen te kleuren nu daar de eerste aardsgasvrije woningen ...

Lees verder »

c21 c225 c237 c243 c262
Energietransitie: hoe behaal je succes met bewonersinitiatieven?

Energietransitie: hoe behaal je succes met bewonersinitiatieven?

15 sep om 10:01 uur
timer 1 min

Bezoek ook het webinar waarin experts en ervaringsdeskundigen uit wetenschap, beleid en praktijk het gesprek aangaan ...

Lees verder »

c21 c135 c184 c225 c243
Haags geld voor woningeigenaren die #vangaslos willen

Haags geld voor woningeigenaren die #vangaslos ...

14 sep om 10:01 uur
timer 1 min

Hagenaars die hun huis van het aardgas willen afhalen, kunnen daar nu subsidie voor krijgen van de gemeente. Dat ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c243 c244
Ultiem duurzaam asfalt stapje dichterbij

Ultiem duurzaam asfalt stapje dichterbij

10 sep om 10:01 uur
timer 2 min

Op de A12 nabij Nootdorp bracht BAM Infra Nederland vorige week in een demonstratievak het meest duurzame asfalt ...

Lees verder »

c21 c184 c225 c243
Hoogste punt bereikt in hartje Boxtel

Hoogste punt bereikt in hartje Boxtel

9 sep om 10:01 uur
timer 3 min

Met het bereiken van het hoogste punt is er een nieuwe mijlpaal bereikt in de realisatie van Princenlant IV, onderdeel ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Nieuw: whitepaper ‘Sneller bouwen met hogere kwaliteit kan vandaag al’

Nieuw: whitepaper ‘Sneller bouwen met ...

8 sep om 15:00 uur
timer 1 min

In de whitepaper ‘Sneller bouwen met hogere kwaliteit kan vandaag al’ laten we je zien welke oplossingen ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Verkiezing Duurzaamste Huis van Nederland

Verkiezing Duurzaamste Huis van Nederland

7 sep om 16:01 uur
timer 2 min

Iedereen met een duurzaam huis kan nog tot 20 september meedoen aan de verkiezing van het Duurzaamste Huis van ...

Lees verder »

c21 c34 c225 c243 c261
Online beurs: slimmer en sneller bouwen met geografische data

Online beurs: slimmer en sneller bouwen met ...

7 sep om 13:01 uur
timer 3 min

De twee grootste beurzen in Nederland op het gebied van geografische data (GIS) worden samengevoegd tot één ...

Lees verder »

Reacties

Nieuw woordenboek? Zeker. Wat mij betreft uit het oude woordenboek ook niet meer gebruiken: 'verbinder', 'bruggenbouwer', 'aanjager'. Ik kwam zelfs tegen als persoonlijk profiel: 'kantelaar'. Niet meer doen. Ook graag schrappen termen als: 'versnellen', 'versnellingsagenda' en - met stip - 'stip op de horizon'. Wil je ook nog een inhoudelijke reactie? Kijk naar mijn reactie van morgen (maandag 3 februari): 'het gaat niet om taal, maar om dríjfveren van mensen. Wat zou eigenaren van woningen, eigenaren van utilitaire gebouwen, wat zou huurders en andere belanghebbenden kúnnen bewegen om mee te gaan in - vooruit nog één keer die term - de energietransitie? Kees Bakker, https://www.linkedin.com/in/kees-bakker-55914655/

Dag Jan Maarten, zoals beloofd een vervolg: 'Het gaat niet om taal, maar om drijfveren van mensen'. Wat drijft mensen om in actie te komen. Wat kan mensen drijven om te gaan wonen zonder aardgas? Het gaat altijd over noodzaak, verlangen, voordeel halen. Als je niet inspeelt op drijfveren, kom je niet ver. Welke taal je ook gebruikt. Het artikel Help/Hoera, de wijk moet van het gas af (Volkskrant 1 februari) geeft als je het goed leest een onderbouwing van mijn stelling. Jurre van den Berg en Charlotte Hulsman geven een mooie beschrijving van de processen in twee van de proeftuinen voor aardgasvrije wijken. Een moeizaam proces (tot nu toe) in Overvecht Noord (Utrecht). Doordat - mijn interpretatie - de gemeente geen aansluiting heeft gezocht bij mogelijke drijfveren van huurders en eigenaren verloopt het proces stroef. De gemeente projecteerde eigen drijfveren ('landelijk pionier willen zijn') op bewoners en ging uit van niet veronderstellingen die niet bleken te kloppen. Uit het artikel blijkt dat bewoners zich absoluut niet in herkennen in de aanpak en ambities van de gemeente. Van het aardgas af moeten is voor hen geen drijfveer. Zij ervaren geen noodzaak of verlangen te investeren in aanpak van het klimaatprobleem. Zij hebben andere sores aan hun hoofd. En een voordeel halen? Ook dat is voor het vooralsnog niet zichtbaar. Lastige situatie. In het Friese Garyp blijkt dat anders te liggen. Beschreven wordt dat inwoners daar vooral zelf actief zijn. En dat resultaat wordt bereikt. Mooi wordt de drijfveer beschreven. De gemeenschap zag in het aanbod van het rijk (proeftuin, financiële ondersteuning) de káns om Garyp toekomstbestendig te maken. Energie is daar onderdeel van. En dat werd de gemeenschappelijke drijfveer. Vervolgens krijgt een groep voorlopers met intrinsieke motivatie voor klimaat en aardgasvrij (sterke drijfveer) de kans hun verlangens waar te maken. Gerealiseerd is inmiddels een groot zonnepark én de eerste individuele eigenaren zijn van het aardgas af. Als de drijfveren sterk zijn, volgt de taal vanzelf wel. Mijn tips als het gaat om de Energietransitie: ga op zoek naar drijfveren, houdt rekening met verschillen in verduurzamings-stijlen van beleidsmakers én van burgers (*). (*) gebruik de inzichten van leefstijl benadering voor verduurzaming. Er zijn mensen die zweren bij de ingenieursbenadering (rekenen aan maatschappelijke kosten), er zijn mensen die zweren de grote verhalen, er zijn mensen die zweren bij het 'samen doen', kijkend naar de particuliere woningeigenaar zie ik (in Energiehuis Helmond) een individueel gerichte groep die zoekt naar eigen oplossingen. Stem aanpak en communicatie af op de te onderscheiden stijlen van verduurzaming. En natuurlijk veel succes Jan Maarten! Groet, Kees Bakker, https://www.linkedin.com/in/kees-bakker-55914655/

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up