De lonkende, maar ook gevaarlijke kant van CO2-reductie door covid-19 (deel 2)

timer8 min
De lonkende, maar ook gevaarlijke kant van CO2-reductie door covid-19 (deel 2)

Als ambassadeurs van de gezonde en duurzame gebouwde omgeving zijn wij verheugd om te zien dat de CO2-uitstoot wereldwijd spectaculair afneemt. Het jaar 2020 zal de geschiedenisboeken ingaan als de grootste CO2-reductie in één jaar ooit. Gelukkig een fijne bijkomstigheid, maar natuurlijk veroorzaakt door een afschuwelijke pandemie. Kop op! We komen samen wel weer uit deze crisis! In dit tweede deel van het artikel ‘De lonkende, maar ook gevaarlijke kant van CO2-reductie door covid-19’ wordt ingegaan op kansen en aanbevelingen voor de bouwsector. 

Tekst: Maarten Schäffner, brancheambassadeur Koninklijke NLingenieurs / Witteveen+Bos

  • Op basis van mijn ervaring schat ik in dat de meeste ingenieurs en adviseurs zeker 3 van de 5 dagen thuis zouden kunnen werken. Mijn advies zou zijn een structuur op te zetten waarin veel minder gereisd wordt en gestreefd wordt naar slechts 2 á 3 dagen van de week naar kantoor of klantbezoeken. Als we bijvoorbeeld naar Witteveen+Bos kijken dan is de totale uitstoot door de bedrijfsvoering circa 3000 ton CO2. Daarvan is 2000 ton gerelateerd aan woon-werk-verkeer en project- en klantbezoeken. Als we 3 dagen structureel thuis zouden werken dan kunnen we besparen: 3/5*2000=1200 ton CO2. Dit is ongeveer 40% van de totale uitstoot!!
  • De crisis toont aan dat we met veel minder kantoorruimte zouden kunnen. We hebben natuurlijk altijd nog ruimte nodig om elkaar fysiek te ontmoeten, maar wellicht zouden we met veel kleinere en flexibelere (pop-up / huur) kantoren kunnen die veel dichter bij de werknemers zitten! Dit bespaart aanzienlijk in de stookkosten. Bij Witteveen+Bos wordt circa 10% van de footprint uitgestoten door de verwarming en koeling van kantoorruimte. Stel dat Witteveen+Bos 30% kantoorruimte af zou staan, dan bespaart het 90 ton CO2, dit is 3% van de totale footprint. Alle beetjes helpen!
  • Het zou kunnen dat Corona (of een ander virus) opnieuw opduikt. Dan worden de strenge maatregelen weer actueel. Onze gebouwde omgeving blijkt onvoldoende ontworpen op het ‘afstandhouden’. Zo blijken bijvoorbeeld markten, stranden, parken en natuurgebieden, gevaarlijke locaties voor besmetting. Daarnaast blijkt nu pas hoe noodzakelijk het is voor mensen om een gezonden leefomgeving te creëren met genoeg ruimte om te verblijven (in de volgende blog van deze serie gaan we hier nader op in). Stedenbouwers en ontwerpers zouden veel meer rekening kunnen houden met ‘social distancing design’.

De lonkende, maar ook gevaarlijke kant van CO2-reductie door covid-19 (deel 1)

De schrijver van deze publicatie, Maarten Schäffner

We wisten al dat we afhankelijk zijn van digitale middelen, maar het versnellen van digitalisering kan een enorme klimaatwinst opleveren. Denk aan alle digitale tools om ontwerpprocessen en planuitwerkingen te ondersteunen waardoor we op afstand toch inspraak kunnen organiseren of andere participatieve processen kunnen ondersteunen. Ook blijken bedrijven nu massaal te investeren in digitale middelen om flexibel (thuis)werken te faciliteren. Door hierin nog meer te investeren (denk bijvoorbeeld aan ‘hologram conferencing’) kunnen de negatieve effecten van videoconferencing verder worden beperkt waardoor veel minder vervoer nodig is. Dit resulteert ook weer in minder files!  

  • Hoe je het ook wendt of keert, biobased bouwen veroorzaakt veel minder negatieve klimaateffecten dan bouwen met beton, staal en asfalt. Het biogene hout heeft de fantastische eigenschap om CO2 op te slaan. Hoewel onze branche niet in één keer kan overstappen op volledige biobased materialen, biedt deze crisis wel een kans om deze transitie kracht bij te zetten. Om een concurrerende houtprijs te krijgen moet een hele nieuwe duurzame keten worden opgezet (productielocaties/transport/verwerking etc.). Echter, hebben ontwerpers in mijn ogen de verantwoordelijkheid om hier een start mee te maken! Ik denk aan de uitspraak van William McDonough: “Buildings like trees, and cities like forests”. Ik zou zeggen, wend de crisis aan om deze transitie vorm te geven!
  • De inzet van Artificial Intelligence (AI), in samenwerking met big data, helpt om sneller tot duurzame, circulaire en gezonde omgevingen te komen. Berekeningen vertellen je welke richting je op moet denken door verschillende duurzame en circulaire indicatoren af te wegen. Vervolgens is het een kwestie van controle en toetsing door de ontwerper. Door gebruik te maken van data en machine learning kun je de versnelling naar een slimme en gezonde stad inzetten. 3D-printing kan een bijdrage leveren aan het optimaal ontwerpen van een constructie, waarbij veel materiaal kan worden bespaard. Daarnaast ben je vormvrijer. Hier zien we een samenkomst van big data en printen met machines: de informatie die wordt geleverd kan worden toegepast om een ontwerp te maken dat circulair en energie-efficiënt is.
  • Transparantie en toegankelijk zijn essentiële elementen om in alle bouwfases tot een optimaal resultaat te komen. Momenteel zijn, onder andere door globalisering, onze materialen ‘uit het zicht geraakt’. Vroeger wisten we dat al het staal van de lokale smid kwam! VR kan een belangrijke bijdrage leveren om de afkomst en achtergrondinformatie van materialen weer zichtbaar te maken. Wat kunnen we doen met materialen aan het einde van de levensduur? Als een gebouweigenaar of zelfs een gebruiker informatie heeft  over de impact van elementen op duurzaamheid, circulariteit en CO2-uitstoot, is het eenvoudiger om draagvlak te krijgen voor duurzamere keuzes. Soms is zelfs het stellen van een goede vraag al genoeg! Ze vroeg ik aan de gemeente Utrecht waar de nieuwe bomen op de Croeselaan vandaan zouden komen. Deze bleken destijds standaard uit het buitenland te komen. Door alleen deze vraag te stellen worden vanaf nu alle nieuwe bomen in de binnenstad van Utrecht lokaal gekweekt en slim herplant!
  • Het vastleggen van innovatieve vormen van samenwerkingen komt op stoom, bijvoorbeeld met bouwteam-overeenkomsten. Toch is de perfecte organisatie van het bouwproces nog niet uitgevonden. Partijen worden nog altijd met een diversiteit aan contracten geconfronteerd en die beperken de kennis en de expertise. De uitdaging is om in alle fases van het bouwproces een projectcultuur te creëren waarbij circulariteit en duurzaamheid bij alle ketenpartijen prioriteit krijgen. Voor opdrachtgevers ligt er nog de klus om vroeg te beginnen met marktconsultaties, het kenbaar maken van hoge duurzaamheidsambities en de contractperiode starten met een dialoog. Daarmee krijgen aannemende partijen (waaronder ook beheerders en slopers!) de rol in het ontwerp die essentieel is voor een duurzaam ontwerp.
  • Er lijkt nu veel bezinning in de maatschappij. We ‘onthaasten’ en beseffen gedurende crisistijden veel bewuster in wat voor een fossiele en drukke maatschappij we leven. Het zou kunnen dat er daardoor meer ‘momentum’ is voor klimaatbeleid. Ik zou daarom oproepen om juist nu door te zetten met klimaatbeleid, ook voor onze sector. Omdat de bouwsector materialen gebruikt die over de hele wereld getransporteerd worden, liggen er grote kansen voor het (geleidelijk) implementeren van een CO2-beprijzing. Dit pakt het klimaatprobleem echt bij de bron aan! Toen in 1969 de BTW werd ingevoerd, was dat ook even wennen, maar nu vinden we dat, van links tot rechts, een eerlijk systeem!
  • Ik zeg wel eens gekscherend dat alles circulair is. Neem bijvoorbeeld kernenergie waarbij het verval van de langlevende isotopen wel duizenden jaren kan duren! Daar zadelen we een heleboel generaties mee op! Het gaat dus niet per se om een transitie naar circulariteit, maar naar veel kortere, transparantere en duurzame ketens. Door Corona is de kwetsbaarheid van globalisering aan het licht gekomen, niet alleen doordat het in no-time een pandemie werd, maar ook omdat we er achter kwamen hoe zeer we in NL en de EU afhankelijk zijn van China. Door kortere (en meer ketens) wordt die kwetsbaarheid kleiner. Voor deze transitie van een meer lineaire naar een circulaire economie, zal net als de energietransitie, nu veel meer draagvlak zijn. Met name in de bouwsector valt veel te winnen: denk bijvoorbeeld aan demontabele bruggen en wegen, herbruikbare huizen en meer natuurlijke systemen. Tot mijn verdriet wordt er erg veel over gesproken, maar zien we het momenteel onvoldoende terug komen in de (grote) projecten…
  • Er worden momenteel veel subsidies, fondsen en steungeld uitgekeerd aan bedrijven vanwege de Corona crisis. Echter, er vindt bij deze compensatieregelingen nauwelijks een check plaats of deze gelden gebruikt worden voor activiteiten die het klimaat schaden of onze circulaire ambities tegengaan. De overheid krijgt er niets voor terug. De plannen van de overheid om anticyclisch te investeren in de bouw zijn pas echt slim als bij die investeringen eisen worden gesteld aan duurzaamheid. Denk bijvoorbeeld aan het stimuleren van bouwprojecten die bestaan uit demontabele materialen, of maatregelen waardoor we juist veel minder materialen nodig hebben. Het zou waardevol zijn om een scan te maken van de gevolgen voor klimaat en duurzaamheid van deze financiële hulpmiddelen. Wie pakt het op?

In deze blog zijn we ingegaan op de leeraspecten van de Corona-crisis, en hoe we een stijging van CO2 in de toekomst kunnen beperken. In een volgende blog van deze serie gaan we nader in op de gevolgen voor onze gezondheid en de kansen die de crisis biedt voor behoud en creatie van een leefbare omgeving…

Wordt vervolgd!

Maarten

Deze blog is is opgesteld in samenwerking met de brancheambassadeurs Gezonde & Duurzame Gebouwde Omgeving van NL Ingenieurs:

Jos Schild (RHDHV) 
Brancheambassadeur

De lonkende, maar ook gevaarlijke kant van CO2-reductie door covid-19 (deel 1)

Basak Karabulut (Arcadis)
Brancheambassadeur

De lonkende, maar ook gevaarlijke kant van CO2-reductie door covid-19 (deel 1)

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c243 c277
Inspiratie voor regeneratief bouwen met de Living Building Challenge

Inspiratie voor regeneratief bouwen met de Living ...

Gisteren om 09:01 uur
timer 1 min

Ben je benieuwd hoe je met een woning of gebouw een positieve invloed kunt hebben op de omgeving? Ontdek dan tijdens ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c243
Nieuwe impuls voor bedrijventerrein ’t Veen in Hattem

Nieuwe impuls voor bedrijventerrein ’t ...

17 sep om 15:01 uur
timer 2 min

Na de succesvolle DG Expeditie ’t Veen heeft de gemeente Hattem opnieuw een mijlpaal bereikt op weg naar ...

Lees verder »

c21 c148 c225 c243
Verhuur warmtepompen brengt energiebesparing dichterbij

Verhuur warmtepompen brengt energiebesparing ...

16 sep om 16:25 uur
timer 2 min

Met de keuze voor de Elga Ace van Remeha zorgt econic voor een impuls op de markt van het verhuren van warmtepompen. ...

Lees verder »

c185 c223 c243
Whitepaper: 'Hoe vind je de juiste professionals voor je verduurzamingsopgave?'

Whitepaper: 'Hoe vind je de juiste professionals ...

De uitdagingen om de Energietransitie in te vullen liegen er niet om. In 2030 moeten we meer dan de helft minder ...
c21 c54 c243
Het kan anders: verkavelen

Het kan anders: verkavelen

16 sep om 13:01 uur
timer 3 min

In zijn reeks van blogs laat Hans Hidden zien hoe je de ruimtelijke omgeving anders kunt inrichten met de focus ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Advertorial: Nieuwbouwwijk Almere voorzien van duurzame warmtepompen

Advertorial: Nieuwbouwwijk Almere voorzien van ...

15 sep om 15:02 uur
timer 3 min

Voor de nieuwe wijk Nobelhorst in Almere kozen Dura Vermeer, van Dam en DHPS voor de zeer duurzame en gebruiksvriendelijke ...

Lees verder »

c21 c125 c225 c243 c278
Transities op gang brengen met The Butterfly Effect

Transities op gang brengen met The Butterfly ...

15 sep om 08:00 uur
timer 6 min

Voor de Design Challenge ‘Onze Energie Ons Landschap’ maakte het team van Duurzaam Gebouwd-partner ...

Lees verder »

c21 c122 c225 c243
Impuls voor isolatie door voucherregeling

Impuls voor isolatie door voucherregeling

14 sep om 13:01 uur
timer 4 min

Met twaalf voorstellen voor een beter toegankelijk en effectiever isolatieprogramma probeert een coalitie van ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c261
Finale DigiDare Award tijdens BIM Loket D-Day 2021

Finale DigiDare Award tijdens BIM Loket D-Day ...

14 sep om 10:30 uur
timer 2 min

Liefst 22 inzendingen dingen op 1 oktober mee naar de DigiDare Award 2021. Deze finale is onderdeel van de jaarlijkse ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Advertorial: Broeikasgas SF6 in elektriciteitsnetten is 23.900 keer sterker dan CO2

Advertorial: Broeikasgas SF6 in elektriciteitsnetten ...

14 sep om 08:00 uur
timer 1 min

Veel elektrische schakelinrichtingen bevatten SF6 als isolatiegas. Het verwijderen van het broeikasgas zwavelhexafluoride ...

Lees verder »

c21 c225 c243
Eerste machinekamerloze lift werd 25 jaar geleden geplaatst

Eerste machinekamerloze lift werd 25 jaar geleden ...

10 sep om 17:00 uur
timer 1 min

25 jaar geleden werd de eerste KONE MonoSpace lift geplaatst, een wereldprimeur. Dit was wereldwijd de eerste ...

Lees verder »

c21 c225 c243
‘Innovaties brengen wijktransities dichterbij’

‘Innovaties brengen wijktransities dichterbij’

10 sep om 10:00 uur
timer 6 min

De mijlpaal komt in zicht: eind 2021 moeten de warmtetransitievisies gereed zijn. Een spannende periode, onder ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up