“Richt je in het ontwerp op levensduur en niet op het materiaal alleen”

timer3 min
“Richt je in het ontwerp op levensduur en niet op het materiaal alleen”

Kantoren worden geacht 50 jaar mee te gaan en woningen zelfs 75 jaar. In de praktijk worden die leeftijden echter lang niet altijd gehaald, terwijl je juist met een lange levensduur veel kunt besparen op de milieulast. “In het ontwerp moet veel meer aandacht worden besteed aan toekomstige bestemmingen”, aldus Pim Peters van IMd Raadgevende Ingenieurs. “Door meer te investeren in een adaptief ontwerp, kan de milieu-impact met sprongen omlaag gaan.”

Duurzaam bouwen is hot. Veel aandacht gaat daarbij uit naar energiezuinige concepten en milieuvriendelijke materialen. Recent nog publiceerde VORM bouw een interessant manifest dat pleit voor toepassing van biobased materialen, ondertekend door maar liefst zo’n 240 marktpartijen. "Een hartstikke goed initiatief", vindt Pim Peters, "want er moet wat gebeuren om de wereldwijde milieuambities waar te maken. Ik denk echter niet dat we ons alleen maar op het materiaal moeten richten."

“Richt je in het ontwerp op levensduur en niet op het materiaal alleen”Peters pleit ervoor om meer te kijken naar levensduur. Dit door adaptief te bouwen, dus meer rekening te houden met toekomstige bestemmingen. "Je moet naar de milieulast per jaar kijken. Hoe langer een gebouw mee gaat, hoe lager die milieulast is. Die systematiek wordt weliswaar toegepast in milieulastberekeningen, maar niemand die sleutelt aan de waarde voor de levensduur.
In de praktijk worden de defaultwaardes - 50 jaar voor kantoren en 75 jaar voor woningen - nauwelijks gehaald. Hoeveel kantoren met dragende gevels en kanaalplaatvloeren uit de jaren 80, toen zo’n beetje de standaard, worden momenteel niet gesloopt? Als die adaptief waren ontworpen, had dat voorkomen kunnen worden."

"Kijk ook eens naar de woningbouw, waar tot een kleine twintig jaar geleden een verdiepingshoogte van slechts 2,40 m de standaard was. Dat heeft de mogelijkheden om er nu wat anders mee te doen enorm beperkt. Maar we lijken er niet echt van te leren. Zo worden er momenteel veel woningen gebouwd van minder dan 50 m2, omdat daar volgens wetgeving geen buitenruimte nodig is. Financieel aantrekkelijk en ze gaan als zoete broodjes over de toonbank. Maar willen we die woningen over tien jaar nog steeds?"

Casco's

"Wat dat betreft", vervolgt Peters, "kunnen we beter een voorbeeld nemen aan de betonnen kantoorkolossen uit de jaren 60. Vijftien jaar geleden zaten we daar nog enorm mee in ons maag, nu blijken die casco’s genoeg mogelijkheden te bieden om daar heel gave dingen mee te kunnen bouwen. En dan heb ik het nog niet eens over de Amsterdamse grachtenpanden."

Het verlengen van de levensduur kan door vooraf na te denken over toekomstige functies, ook bij het ontwerp van het casco. Peters: "Het casco moet als het ware de gebouwde omgeving blijvend faciliteren. Je kunt het bijvoorbeeld mogelijk maken om later een aantal verdiepingen op een gebouw toe te voegen. Of rekening houden met een andere verkaveling in woningen."

"Ga dus niet klakkeloos uit van tunnelgietbouw omdat dat het goedkoopste is, maar overweeg ook een casco met kolommen. Of maak de fundering of de onderste kolommen wat zwaarder, zodat je flexibel bent in uitbreidingen. Denk daarbij heel bewust na over het materiaalgebruik. Pas materialen daar toe waar ze het beste tot hun recht komen en zorg dat ze een lange levensduur mogelijk maken."

Adaptief ontwerp

Het is vooral nodig dat de mogelijkheden voor een adaptief ontwerp op tafel komen. Het is de taak van het ontwerpteam om de opdrachtgever of investeerder te overtuigen van de meerwaarde van een adaptief ontwerp. Peters: "In de praktijk zal heus wel blijken dat het niet altijd zinvol is, en ook niet altijd mogelijk. Het moet bijvoorbeeld in een bestemmingsplan passen en er moet budget zijn. Dat laatste is vaak het probleem, want dat er in het ontwerp onvoldoende aandacht is voor adaptief bouwen komt doordat het vaak een extra investering vraagt, die op korte termijn niet wordt terugverdiend."

"Meestal ligt de focus te sterk op de opbrengst op korte termijn. Wat levert een m2 nu op? Investeringen in een adaptief ontwerp gaan pas aan het einde van de levensduur hun vruchten afwerpen. Opdrachtgevers moeten zich realiseren dat met extra aandacht voor de toekomstbestendigheid veel milieuwinst te behalen is. Dat kan na veertig jaar net het verschil maken tussen leegstand of de mogelijkheid tot herbestemming. Dat moet bespreekbaar worden gemaakt”, besluit Peters.

Artikel: Pim Peters / IMd Raadgevende Ingenieurs
Fotografie: UpMountain Amstelveen (foto Kees Hummel)
Architect: Rijnboutt 

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c260 c266
Ruim 80 organisaties tekenen Green Deal convenant Houtbouw

Ruim 80 organisaties tekenen Green Deal convenant ...

22 okt om 10:53 uur

In 2025 bouwen we één op de vijf nieuwe woningen in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) van hout. ...

Lees verder »

c21 c54 c190 c260
10 redenen om vol te gaan voor biobased bouwen

10 redenen om vol te gaan voor biobased bouwen

14 okt om 09:15 uur

Jan Willem van de Groep: In deze blog draait Jan Willem van de Groep er niet om heen. Deze tien redenen om voor biobased te gaan zijn kansen ...

Lees verder »

c21 c185 c225 c260 c268
Circulair invullen woningbouwopgave centraal in De Circulair Bouwen Podcast

Circulair invullen woningbouwopgave centraal ...

23 aug om 09:01 uur
timer 1 min

Nederland staat voor een grote woningbouwopgave en dat moet worden ingevuld door circulair te bouwen. Daar zijn ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c260
Creatieve verbeelding van de potentie van biobased materialen

Creatieve verbeelding van de potentie van biobased ...

7 jul om 13:01 uur
timer 4 min

Een opvallende sessie tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres op donderdag 1 juli was weggelegd voor Biobased Creations. ...

Lees verder »

c21 c225 c260 c268
De variaties van een woonfabriek

De variaties van een woonfabriek

1 jul om 17:30 uur
timer 1 min

Tijdens het Duurzaam Gebouwd Congres 2021 stond vandaag het thema ‘Woonfabriek’ centraal in een paneldiscussie ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c260
DERIX neemt gebruikte houtelementen terug om circulair te bouwen

DERIX neemt gebruikte houtelementen terug om ...

28 jun om 10:00 uur
timer 2 min

Wereldwijd veroorzaken bouwmaterialen zo'n 11 procent van de totale CO2-uitstoot en zijn verantwoordelijk voor ...

Lees verder »

c21 c225 c260
Rapportage Woningbouw in hout: 'Prima concurrerend bouwen met hout'

Rapportage Woningbouw in hout: 'Prima concurrerend ...

17 jun om 10:25 uur

Veel woningcorporaties willen gaan bouwen in hout, maar hebben ook vragen. De ‘Rapportage Woningbouw in ...

Lees verder »

c21 c225 c260
Acht Brabantse corporaties zetten learning community op 

Acht Brabantse corporaties zetten learning community ...

8 apr om 09:01 uur
timer 5 min

Vraag je eens af: hoeveel woningcorporaties ken jij die experimenteren met de toepassing van hout? Waarschijnlijk ...

Lees verder »

c21 c225 c260 c277
In woonconcept FLETTS smelten duurzaamheid en betaalbaarheid samen

In woonconcept FLETTS smelten duurzaamheid en ...

6 apr om 09:00 uur
timer 10 min

Sociale huurappartementen bouwen in massief hout. Voor sommigen klinkt dit als toekomstmuziek, maar volgens Dennis ...

Lees verder »

c21 c190 c225 c260
Waarom zou je bouwen in hout?

Waarom zou je bouwen in hout?

8 mrt om 13:01 uur
timer 6 min

De voordelen van houtbouw lijken evident als we kijken naar de theoretische onderbouwing, maar vertaalt zich dit ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c260
Breed spectrum innovaties geeft circulariteit nú al vorm

Breed spectrum innovaties geeft circulariteit ...

28 jan om 08:00 uur
timer 11 min

De definities van circulariteit zijn anno 2020 even divers als de hoeveelheid meetmethodieken die beschikbaar ...

Lees verder »

c21 c225 c244 c260
‘Innoveren in de bouw moet zonder tunnelvisie’

‘Innoveren in de bouw moet zonder tunnelvisie’

27 jan om 15:01 uur
timer 6 min

In Amsterdam verrijst de eerste houten woontoren van heel Nederland. Hoewel de naam doet vermoeden dat deze 73 ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up