Slimme keuzes maken voor verduurzaming maatschappelijk vastgoed

timer5 min
Slimme keuzes maken voor verduurzaming maatschappelijk vastgoed

Als gemeente maak je strategische keuzes om vastgoed te verduurzamen en het einddoel CO2-arm in 2050 te bereiken. Voor welke gebouwen is verduurzaming ‘logisch’ en welke paden kun je bewandelen om een toekomstbestendige vastgoedvoorraad te realiseren? Expert Rik Altena van DWA gaat in dit artikel in op de verschillende strategische afwegingen en de beschikbare verduurzamingsroutes.

“De landelijke ambitie in het Klimaatakkoord is duidelijk”, begint Altena: “95% CO­2-reductie in 2050 en een streefdoel van 49% CO2-reductie in 2030. Een groot deel van deze ambitie wordt gerealiseerd via (vervanging door) nieuwbouwprojecten. Nieuwbouw wordt direct BENG (Bijna EnergieNeutraleGebouwen) of door aanscherping van bouweisen en ambities ENG (EnergieNeutraleGebouwen). Voor overige gebouwen met een levensduur tot na 2050 ligt vergaande verduurzaming voor de hand. Ondanks de resterende periode van dertig jaar, vraagt dit een versnelling. En dat kan goed, want alle bestaande gebouwen hebben wel een natuurlijk moment voor vergaande verduurzaming in de periode tot 2050. Daarom stellen alle gemeenten als (groot) vastgoedbezitters een vierjaarlijkse portefeuilleroutekaart op.”

Verplichte portefeuilleroutekaart

Gemeenten zijn als groot vastgoedbezitters verplicht om een vierjaarlijkse portefeuilleroutekaart – inclusief een plan van aanpak, planning en investeringen – op te stellen. Dat is opgenomen in het Klimaatakkoord en uitgewerkt in de routekaart voor maatschappelijk vastgoed van de VNG. “Hierin maak je strategische afwegingen om desinvesteringen te voorkomen, plan je de vervanging door nieuwbouw en keuzes voor verduurzaming van vastgoed.”

Gebouwen met in de komende jaren natuurlijke vervangingsmomenten kunnen in de routekaart ver uitgewerkt zijn. Voor andere gebouwen kunnen voorlopige keuzes worden opgenomen: “Alle gebouwen moeten voldoen aan de duurzaamheidswetgeving”, gaat Altena verder. “Quick Wins uit de Energie Maatregelen- Lijst (EML) zijn verplicht bij een relevante resterende levensduur. Deze maatregelen verdienen zich snel terug en met hun opbrengst kunnen andere maatregelen gefinancierd worden, in de vorm van een revolverend fonds. Voor een gebouw dat op korte termijn vernieuwd of vergaand verduurzaamd gaat worden, zijn deze maatregelen niet relevant.”

Slimme keuzes maken voor verduurzaming maatschappelijk vastgoed

DWA-expert Rik Altena: “40% van de doelstelling ‘95% CO2-reductie in 2050’ wordt al behaald, door in hetzelfde tempo door te gaan met sloop en nieuwbouw.”

Strategische afwegingen

Welke gebouwen kunnen verduurzaamd worden en op welke termijn? “Logisch is om eerst strategische afwegingen te maken. Past het gebouw in de vastgoedportefeuille, welke functie is nodig en is er ook behoefte aan een kwaliteitsimpuls of nieuwe (multi)functionaliteit? Monumentstatus, wijkaanpak met voorkeurstechniek en demografische veranderingen kunnen keuzes bepalen. Een ‘warmtewijk’ met hoogtemperatuur warmtenet stelt andere eisen aan een gebouw dan een buurt waarin warmtepompconcepten het uitgangspunt vormen. Door data-analyse en koppeling kunnen wij snel deze analyse uitvoeren en besluitvorming ondersteunen.”

De verduurzaming en nieuwbouw van vastgoed vraagt om aandacht en inzet van de gemeentelijke organisatie, maar als gemeente kun je niet alles tegelijk doen. “Je kunt een selectie maken van gebouwen die in de komende jaren veel onderhoud nodig hebben en die gebouwen uit te werken in de vierjaarlijkse portefeuilleroutekaart. Voor de overige gebouwen kan op korte termijn met ‘spijtvrije’ maatregelen-aanpak worden ingespeeld en op de langetermijn verduurzamingsplanning na de vierjaarlijkse termijn.”

Verduurzaming door nieuwbouw

Voor gebouwen die vóór 1992 gebouwd zijn, is verduurzaming naar BENG minder logisch, zo bemerkt Altena. “De gebouwen bereiken hun einde levensduur vóór of rond 2050. Ook is de isolatie en de klimaatinstallatie beperkt en is infrastructuur (nog) niet geschikt voor duurzame technieken. Met nieuwbouw is een hoge energieambitie vaak gemakkelijker te bereiken. Ook is nieuwbouw voor een gemeentelijke organisatie gemakkelijker te realiseren. Hergebruik daarvoor nieuwbouwmaterialen en maak gebruik van circulaire grondstoffen”, adviseert Altena.

Gebouwen van vóór 1992 die wel in aanmerking komen voor renovatie naar BENG, behoeven een slimme aanpak. “Een mix van EML-maatregelen en een optimale benutting van het MJOP (meerjarenonderhoudsplan) in combinatie met de wijkaanpak, waarmee je als gemeente op de lange termijn geen spijt krijgt van kortetermijnmaatregelen.” Nieuwbouw biedt de meeste kansen voor optimale energieprestaties, zo blijkt. “Multifunctionaliteit gemakkelijker gerealiseerd worden. Functies samenvoegen in een gebouw verlaagt de bouwkosten, maakt onderhoud en toekomstige vervanging goedkoper en zorgt voor lager energiegebruik, energiekosten en beheerkosten.”

Slimme keuzes maken voor verduurzaming maatschappelijk vastgoed

DWA stelde een routekaart op met overzichtelijke keuzemogelijkheden voor de verduurzaming van diverse types vastgoed. Bekijk de .pdf hier.

Verduurzaming van vastgoed

Gebouwen na 1992 hebben in veel gevallen een redelijke isolatie en klimaatinstallatie. “Deze gebouwen kunnen na strategische afwegingen met eventuele aanvullende isolatiemaatregelen voorzien worden van een warmtepomp of aangesloten worden op een warmtenet. Het gebouw kan daarnaast optimaal benut worden met zonnepanelen. Ook bij een slimme aanpak van verduurzaming van bestaand vastgoed moeten soms maatregelen naar voren gehaald worden om een duurzame techniek en versnelling mogelijk te maken. Zo is voor een warmtepomp vaak een nieuw afgiftesysteem nodig, of zijn isolatiemaatregelen vereist die pas voor 2025 in het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) zijn opgenomen.”

Verduurzaming vraagt om forse investeringen, maar de meeste gebouwen lijken zich uitstekend te lenen voor rendabele investeringen. “Andere gebouwen vragen een hoge investering door veel planmatig onderhoud, de vorm van het gebouw of verduurzamingstechniek. Een gemeente kan dan kiezen om maatregelen te faseren en pas op termijn de ‘dure’ concepten uit te voeren wanneer investeringen mogelijk lager zijn. Dit vraagt wel om een visie op concepten waarin quick wins op korte termijn en investeringen op lange termijn leiden tot een aantrekkelijke businesscase.”

Gemeentelijke organisatie

De versnelling van verduurzaming en toegenomen nieuwbouw vraagt meer van gemeenten. “Strategische beslisssingen zijn essentieel om budgetten goed te besteden en de eigen organisatie niet té zwaar te belasten. Daarnaast wordt er intensiever samengewerkt tussen afdelingen, zoals vastgoedbeheer, duurzaamheidsbeleid, onderwijs, sport en welzijn. Dit vraagt ook om extra capaciteit voor het plannen en realiseren van verduurzaming, of slim aanbesteden op KPI’s (Key Performance Indicators) waarbij je de markt oplossingen laat bieden en realiseren aan de hand van heldere prestaties”, beschrijft Altena.

Samenwerking

“Gemeenten staan niet alleen in de opgaves van het Klimaatakkoord. Andere sectoren, zoals onderwijs, sport en welzijn zijn vaak vervlochten met het gemeentelijk vastgoed. Door samen op te trekken is er sprake van synergievoordeel. Bijvoorbeeld in multifunctionele accomodaties (MFA). Ook kan een organisatie samenwerken tussen verschillende bestuurslagen zoals bij de Green City Deal – Energierijk Den Haag”, besluit Altena.

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c40 c120 c185 c225
Circulair renoveren als nieuwe standaard

Circulair renoveren als nieuwe standaard

De circulair gerenoveerde innovatiebroedplaats The Hive in Rosmalen stond een middag lang in het teken van het hergebruik van grondstoffen, producten en zelfs installaties. ...

Lees verder

c21 c148 c225
Kennisdelen over innovatieve binnenklimaatoplossingen

Kennisdelen over innovatieve binnenklimaatoplossingen

Een roadshow brengt specialisten bij elkaar, om kennis mee te delen en te sparren over innovatieve oplossingen voor binnen ventilatie. Op deze manier komen samenwerkingen ...

Lees verder

c21 c41 c225
<span>Lancering Nederlandse CSRD DAY en Awards</span>

Lancering Nederlandse CSRD DAY en Awards

Op 12 november 2024 wordt de eerste editie van een nieuw jaarlijks duurzaamheidscongres georganiseerd: CSRD DAY. Tijdens CSRD DAY worden de Nederlandse CSRD Awards ...

Lees verder

c21 c225
Inzicht krijgen en actie ondernemen voor verduurzaming

Inzicht krijgen en actie ondernemen voor verduurzaming

Bedrijven die duurzaamheidsdoelen willen halen hebben niet altijd de kennis, expertise en middelen in huis om hun duurzaamheidsdoelstellingen vast te stellen, te ...

Lees verder

c21 c40 c225 c278
Natuurinclusieve projecten krijgen boost

Natuurinclusieve projecten krijgen boost

Groene initiatieven voor het grote publiek krijgen meer aandacht. Met het initiatief ‘On the move to’ gaat oprichter Lodewijk Hoekstra van NL Greenlabel ...

Lees verder

c21 c185 c225
Bespaart bouwen op bestaande fundering CO2-uitstoot?

Bespaart bouwen op bestaande fundering CO2-uitstoot?

Veilig en volgens normen bouwen is in Nederland de standaard, maar speelt die norm parten als de bouw- en vastgoedsector voor circulariteit en klimaatneutraliteit ...

Lees verder

c21 c41 c225
Het ontstaan van DuPa 2.0:<span> “</span>Revolutionaire stap in het taxeren van vastgoed<span>“</span>

Het ontstaan van DuPa 2.0: “Revolutionaire ...

Duurzaamheid is niet langer een bijzaak in de vastgoedsector - het is een essentiële pijler geworden voor het beoordelen van waarde en risico's. Het verhaal ...

Lees verder

c21 c41 c148 c184 c225
<span>Hoger rendement en minder milieu-impact voor warmtepompen</span>

Hoger rendement en minder milieu-impact voor ...

Een hoger rendement op zowel tapwater als ruimteverwarming: deze eigenschappen blijken uit testen voor gecontroleerde kwaliteitsverklaringen voor de nieuwe lucht/water-warmtepompen ...

Lees verder

c21 c190 c225
Duurzaamheid kunststof en houten kozijnen onder de loep

Duurzaamheid kunststof en houten kozijnen onder ...

Om de vraag ‘Wat is duurzamer: kunststof of houten kozijnen?’ te beantwoorden dook een onderzoeksteam in deze materie. In de nieuwe vlog ‘De Keuringsdienst ...

Lees verder

c21 c225 c261
Kans voor bouwbedrijven in analyseren projectinformatie-data

Kans voor bouwbedrijven in analyseren projectinformatie-data

Eén derde van bouwbedrijven analyseert de verzamelde projectinformatie-data (nog) niet. En 27 procent analyseert op dit moment ook geen data over de voortgang ...

Lees verder

c21 c225 c243 c277
Seminar toont belang van ventilatieve koeling en zonwering

Seminar toont belang van ventilatieve koeling ...

Het belang van ventilatieve koeling en zonwering komt onder de aandacht op woensdag 12 juni in Burgers’ Zoo te Arnhem.

Lees verder

c21 c41 c185 c190 c225
Onderzoek en onderwijs broodnodig voor veilige bouwmethodetransitie

Onderzoek en onderwijs broodnodig voor veilige ...

De bouw- en vastgoedsector wil op korte en lange termijn de CO2-uitstoot fors verminderen. Door hier budgetten aan te koppelen, verdwijnt de vrijblijvendheid. Alle ...

Lees verder

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up