De voordelen van restwarmte uit datacenters

timer5 min
De voordelen van restwarmte uit datacenters

Met restwarmte van datacenters zijn mogelijk een miljoen huizen in Nederland te voorzien van aardgasvrije warmte. Wat is er nodig om het potentieel van datacenterwarmte te benutten?

Datacenters kennen een fors stroomverbruik en kunnen restwarmte van een lage temperatuur leveren aan de gebouwde omgeving, evenals koeling voor de installaties van de datacenters zelf. Erik Barentsen van de Dutch Data Center Association (DDA) en Douwe van der Meer van Firan vertellen meer over de mogelijkheden, opgaven en oplossingen.

“Negentig procent van de stroom die datacenters verbruikt, wordt omgezet in thermische energie die nuttig kan worden gebruikt voor de verwarming van gebouwen”, begint Erik Barentsen, beleidsmedewerker energie & duurzaamheid bij de Dutch Data Center Association (DDA), de brancheorganisatie van datacenters in Nederland. “Als DDA zien we dan ook een duidelijke rol voor datacenters weggelegd om bij te dragen aan de aardgasvrije warmte voor de gebouwde omgeving.”

Douwe van der Meer, senior businessontwikkelaar van infraspecialist Firan voegt toe: “Datacenters zijn momenteel goed voor drie procent van het Nederlandse elektriciteitsgebruik. Er wordt veel geïnvesteerd in efficiëntere installaties en processen, maar door het almaar groeiende dataverkeer neemt het stroomverbruik onderaan de streep toch licht toe. Het grote voordeel daarvan is dat datacenters kunnen fungeren als een betrouwbare leverancier van een continue stroom van restwarmte.”
Datacenters werken tegelijkertijd aan het verduurzamen van het elektriciteitsverbruik. Nu al is 86 procent van het stroomverbruik van Nederlandse datacenters groen.

Miljoen huizen

De voordelen van restwarmte uit datacenters"Er wordt weleens gezegd”, vervolgt Barentsen, “wat hebben we eigenlijk aan de restwarmte van datacenters? Bij datacenters komt lucht vrij op 30 graden Celsius en daar kun je niet direct een huis mee verwarmen. Maar een warmtepomp die de restwarmte opwaardeert tot de juiste aflevertemperatuur voor verwarming en warm water is veel efficiënter dan een luchtwarmtepomp.”

Een extra voordeel van datacenterwarmte is dat de restwarmte relatief eenvoudig inzetbaar is. Bij de ontwikkeling van een bron, zoals biomassa en geothermie, komt veel meer kijken.

In principe kan de Nederlandse datacentersector een miljoen huizen van warmte voorzien, aldus een schatting van de DDA. Met een Routekaart Datawarmte, die wordt ontwikkeld door het ministerie van Economische Zaken, worden gemeenten ondersteund om de restwarmte van de digitale sector optimaal te benutten voor warmtenetten.

Nieuwbouw en bestaande bouw

Er zijn verschillende manieren om restwarmte uit datacenters te benutten, legt Van der Meer uit. “De warmte is ‘uitkoppelbaar’ naar een lage-temperatuurwarmtenet en er is uitwisseling mogelijk met warmte-koude-opslagsystemen. Een andere toepassing is de inzet bij modulaire warmtesystemen, die zijn toegerust op het toekomstige gebruik van restwarmte uit datacenters.” De restwarmte van datacenters is toepasbaar in nieuwbouw en - in combinatie met bijvoorbeeld een warmtepomp - ook voor bestaande bouw.

Barentsen: “Natuurlijk zijn er voor de warmtetransitie ook andere bronnen nodig, maar het zou doodzonde zijn als de restwarmte van datacenters niet nuttig wordt gebruikt. Daarom zijn we actief bezig met matchmaking, om ons aanbod onder de aandacht te brengen van mogelijke afnemers en stakeholders, zoals gemeenten, woningcorporaties en vastgoedontwikkelaars.” Ook bij energiecoöperaties staat datacenterwarmte in de belangstelling, zoals blijkt uit een bewonersinitiatief in de Amsterdamse Watergraafsmeer.

Sluitende business case

Een actuele uitdaging is de concentratie van datacenters in regio’s als Amsterdam, Groningen en Eindhoven. Barentsen: “Er is een goede match nodig tussen het vermogen van het datacenter en de warmtevraag in de omgeving. Voor een sluitende business case is in de nabijheid voldoende vraag nodig. De uitkoppeling en distributie van de warmte zijn namelijk kostbaar en bij het transport over lange afstanden treedt warmteverlies op.”

Op sommige plekken leveren datacenters juist een veel groter vermogen dan nodig is voor de omliggende gebouwde omgeving. In dat geval komt de business case voor het datacenter niet uit en moet er worden gezocht naar extra afnemers.

Volgens Barentsen zit de huidige wet- en regelgeving de optimale inzet van datacenterwarmte nogal eens in de weg. Zo houden de bestaande regels - en subsidieregelingen als de SDE - geen rekening met het gegeven dat datacenters veelal volledig draaien op groene stroom. “Er wordt daarmee onvoldoende recht gedaan aan de duurzaamheidsprestaties van een integrale warmte-oplossing en het zet de business cases voor toekomstige projecten onder druk.”

In de praktijk

De voordelen van restwarmte uit datacentersEr zijn inmiddels steeds meer goede voorbeelden en vernieuwende projecten die gemeenten, woningcorporaties, energiecoöperaties en andere stakeholders in de energietransitie inspireren om aan de slag te gaan met datacenterwarmte. Naast studentenwoningen (in Amsterdam) en kantoren (in onder andere Eindhoven) zijn ook een zwembad, kinderdagverblijf en kwekerij (in Aalsmeer) al aardgasvrij gemaakt dankzij de restwarmte van een datacenter.

Daarnaast zijn er op verschillende plekken in Nederland, zoals in Amsterdam en Groningen, vergevorderde plannen. Barentsen: “De inzet van datacenterwarmte is echt al veel meer dan een belofte: het is technisch goed mogelijk en het sluit aan bij de lokale duurzame ambities en plannen.”

Warmteketen in balans

Een duurzaam concept, een juiste match tussen vraag en aanbod en een sluitende business case zijn essentiële voorwaarden voor de succesvolle inzet van restwarmte van datacenters, constateren de DDA en Firan. “Het is nog een grote uitdaging om de verschillende belangen binnen de lokale warmteketen in balans te brengen”, aldus Van der Meer. “Firan denkt daarover mee en neemt zo nodig de cofinanciering, ontwikkeling en realisatie van de warmte-infrastructuren op zich.”

Barentsen ziet daarnaast de communicatie over mogelijke oplossingen met datacenterwarmte als een succesfactor. “We zijn in Nederland gewend aan gasgestookte cv-ketels en warmtenetten met een hoge temperatuur. Het is echter heel goed mogelijk om datacenterwarmte in te zetten binnen de nieuwe generatie warmtenetten. Met een warmtepomp is de warmte van 30 graden Celsius ook efficiënt op te waarderen tot 70 graden, als dat voor de woningen gewenst is. Ik ben ervan overtuigd dat de voorbeelden uit de praktijk een sneeuwbaleffect gaan creëren. De praktijk leert dat het concept gewoon werkt.”

Tekst en foto's (Amsterdam Science Park): Firan

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c265
In een jaar tijd 246 woningen in Paddepoel Groningen verduurzaamd 

In een jaar tijd 246 woningen in Paddepoel Groningen ...

3 dec om 13:01 uur
timer 1 min

De 246 woningen in de wijk Paddepoel zijn verduurzaamd naar energielabel A. Woningcorporatie Lefier en de ontwikkelende ...

Lees verder »

c21 c143 c160 c225 c243 c263 c265
Alleen samen krijgen we duurzame schoolgebouwen voor elkaar 

Alleen samen krijgen we duurzame schoolgebouwen ...

17 nov om 08:00 uur
timer 8 min

Het onderwijsveld wacht de komende jaren een enorme uitdaging. Duizenden schoolgebouwen moeten vanwege het Klimaatakkoord ...

Lees verder »

c21 c160 c225 c265
Nationaal Gezonde Scholen Congres hernoemd

Nationaal Gezonde Scholen Congres hernoemd

6 okt om 11:17 uur

Het Nationaal Gezonde Scholen Congres, mede-georganiseerd door Duurzaam Gebouwd, heet vanaf heden het Duurzame ...

Lees verder »

c212 c223 c243 c265
Whitepaper: Routekaart versnelt verduurzaming maatschappelijk vastgoed

Whitepaper: Routekaart versnelt verduurzaming ...

Gemeenten moeten in 30 jaar het maatschappelijk vastgoed verduurzamen. Alle gebouwen moeten energieneutraal zijn ...
c21 c225 c243 c265
11 september eerste open dag duurzame energiesector

11 september eerste open dag duurzame energiesector

24 aug om 08:01 uur
timer 2 min

De verduurzaming van Nederland gaat verder dan jouw zonnepanelen, omvormer en het appje dat de dagelijkse opbrengst ...

Lees verder »

c21 c134 c225 c243 c265
Kansen voor kleine warmtenetten

Kansen voor kleine warmtenetten

18 aug om 10:01 uur
timer 3 min

De transformatie van gasgestookte warmteproducerende systemen naar duurzame alternatieven vraagt om innovatieve ...

Lees verder »

c21 c148 c225 c243 c265
Huizen van het gas af, gaat het nog wel lukken?

Huizen van het gas af, gaat het nog wel lukken?

3 aug om 13:10 uur
timer 13 min

We verkijken ons stelselmatig op het tempo van de weg naar een fossielvrije toekomst. Wat is de publieke perceptie ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Asfaltspreidmachine zonder uitstoot CO2 en fijnstof

Asfaltspreidmachine zonder uitstoot CO2 ...

28 jul om 08:01 uur
timer 2 min

Na een aantal testprojecten dit jaar zal in 2022 een nieuwe, elektrische asfaltspreidmachine volop gaan meedraaien ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265
Waterschap daagt markt uit met duurzame dijkversterking

Waterschap daagt markt uit met duurzame dijkversterking

27 jul om 13:01 uur
timer 3 min

Dijkversterking is een super actueel thema, maar kan dat ook worden gerealiseerd zonder uitstoot van schadelijke ...

Lees verder »

c21 c120 c225 c265
Beter wonen in NL: Integrale waardering van modulaire verbeterscenario’s vanuit welzijn, duurzaamheid en kosten 

Beter wonen in NL: Integrale waardering van ...

9 jul om 14:51 uur

Eerder dit jaar startte het onderzoek Beter Wonen in Nederland. Het onderzoeksteam streeft hiermee naar modulaire ...

Lees verder »

c21 c225 c243 c265 c277
Overkapping van zonnepanelen voegt waarde toe aan grond

Overkapping van zonnepanelen voegt waarde toe ...

6 jul om 13:00 uur
timer 3 min

Door twee zonnepanelen schuin tegen elkaar te zetten, ontstaat een zadeldak. Verstevig deze met nokken, roeden ...

Lees verder »

c21 c54 c265
Think big, act small!

Think big, act small!

29 jun om 17:00 uur
timer 2 min

Onno Dwars: We kennen hem allemaal: de 80-20-regel. Maar wat kunnen wij leren van dit zogeheten Pareto-principe? Het is een ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up