Circulaire constructies schitteren op Floriade

timer5 min
Circulaire constructies schitteren op Floriade

De bouw in Nederland experimenteert volop met circulariteit. Zo blijkt The Natural Pavilion op de Floriade Expo 2022 een fraaie proeftuin voor circulaire en biobased materialen. Met constructeur Diana de Krom (ABT) doen we het ontwerp én ontwerpproces uit de doeken.

We bezoeken het Floriade-terrein op een aangenaam zomerse dag. Ondanks alle kritische noten die over het evenement zijn gekraakt, is het aanzicht van het geheel en het verblijf in Almere erg prettig. Over flora zullen we het hier niet hebben, maar vaststaat dat het circulair bouwen – ook door de aard van deze tijdelijke tentoonstelling – er volop floreert. Zoals The Natural Pavilion, dat uitblinkt door de toepassing van 100% circulaire materialen, waarvan 95% biobased. Diana de Krom (projectleider circulaire constructies, ABT; foto onder) tekende voor het integrale ontwerp van dit tijdelijke paviljoen, dat werd ontwikkeld door een consortium onder aanvoering van de Noordereng Groep.

HoutKern Modules

Circulaire constructies schitteren op FloriadeDe gekozen modulestructuur is afgeleid van een eerder project, het EnergieHotel in Ede, dat werd gemodificeerd naar een woningbouwconcept. De hierbij ontwikkelde HoutKern Modules maken het mogelijk om tot zeventig meter hoogte te bouwen. In Almere zijn het drie bouwlagen van ruim tien meter in totaal. De Krom: “Dat geplande hotel in Ede ligt dicht bij een Natura 2000-gebied. De stikstofuitstoot is dan de bepalende factor voor allerlei keuzes. Zo hebben we in het ontwerp gestuurd op een lage CO2-voetafdruk en lage GPR-scores en daarmee kwamen we uit op de houten modules. Door licht en geprefabriceerd te bouwen, reduceer je verder de stikstofuitstoot tijdens de bouw enorm.”

“Het voortdurend sturen op duurzaamheidsscores in een ontwerp”, vervolgt De Krom, “levert niet alleen een circulair gebouw op, maar biedt ook inzichten over onderdelen die nog verder verduurzaamd kunnen worden. Van de berekeningen van de MPG, de MilieuPrestatie Gebouwen, leerden we dat de fundering en het gevelglas elementen zijn die, na de hoofddraagconstructie, een forse negatieve impact hebben.”

“De uitvraag voor The Natural Pavilion was een biobased of circulair gebouw. Dat heeft het team opgepakt met een biobased en circulaire fundering van hout en gerecycled glas in de gevels. Daarnaast hebben we ook de negatieve impact van de installaties kunnen terugbrengen door bij het ontwerp daarvan gebruik te maken van natuurlijke principes. Daarmee worden de installaties en de benodigde energie tot een minimum beperkt.”

Ontwerpvrijheid

Het gebouw zelf bestaat uit kubussen die het begrip ‘legolisering’ alle eer aandoen. De losmaakbaarheid spat ervan af en de constructie laat het toe dat bepaalde plekken zonder modules toe kunnen. De Krom: “Als je met modules aan de slag gaat, kunnen gebouwen op basis van alleen maar rechthoeken er heel saai uitzien. De Houtkern Modules bieden echter ook veel ontwerpvrijheid, zodat architectuurstudio DP6 een speels ontwerp heeft gemaakt. Om dat te realiseren hebben we aan de modules elementen toegevoegd, zoals modulaire dakliggers om een vide te realiseren, houten trappen van CLT en houten bordessen. Ook hebben we twee modules ‘aan elkaar’ ontworpen, waardoor je uitkragingen kunt maken. Hiermee is een speels gebouw ontstaan, dat is opgebouwd uit standaard elementen die allemaal hergebruikt kunnen worden.”

Circulaire constructies schitteren op Floriade

Nederlands hout

De massieve houten kolommen, het opvallendste onderdeel van de constructie, zijn afkomstig van recent in Nederland gerooide bomen. De Krom: “We hebben voor de houten kolommen aan de buitenkant een houtsoort gebruikt die beter tegen vocht kan. Binnenin het gebouw kan de houten constructie door uitdroging scheuren gaan vertonen. Daar is echter rekening mee gehouden bij het berekenen van de krachten. Ik verwacht hier, met het Nederlandse klimaat, niet veel uitdroging, mede omdat het pand niet verwarmd wordt. Bij een woning zullen we daar anders naar kijken. Op het moment dat dit pand uit elkaar wordt gehaald, zullen we de kolommen inspecteren. Hout is naast een biobased en daarmee circulair materiaal ook een flexibel materiaal dat je gemakkelijk kunt aanpassen en repareren.”

Geluid

Een opvallend detail wordt gevormd door de ingenieuze, stalen knopen, die speciaal voor dit pand zijn ontworpen. In elke hoek waar de modules bij elkaar komen, verbinden ze de houten liggers en kolommen. In het oorspronkelijke ontwerp (Ede) waren de knopen nog complexer. Dat had te maken met de eisen die aan een hotel worden gesteld op bijvoorbeeld het gebied van brandveiligheid en geluidseisen. Het was vooral de kunst om de knopen zo te ontwerpen, dat ze naast hun constructieve functie ook makkelijk te monteren en demonteren zijn.

“De wanden zijn niet-dragend”, vervolgt De Krom, “en kunnen overal worden weggenomen. Zo is je gebouw flexibel in te delen en kun je daarnaast altijd bij de knopen komen. De knopen zijn verder van groot belang voor de akoestiek. Door te kiezen voor zwaardere stalen knopen, met meer massa, wordt het contactgeluid vanuit de kolommen bij die knopen gedempt. Door dit ontwerp hebben we het geluidsprobleem ook voor woningbouwmodules goed kunnen tackelen.”

Restwaarde

“Je zag bij het ontwerpen van deze modules ook dat de processen met hout nog niet zo zijn uitgekauwd als met beton”, aldus De Krom. “Dat laatste materiaal gebruiken we al heel lang, de processen ermee zijn allemaal geoptimaliseerd en het kan zo goedkoop mogelijk worden geproduceerd. Collega’s van Oosterhoff zijn aan het onderzoeken hoe je de restwaarde van een gebouw kunt meenemen in de investeringsraming. Zij hebben The Natural Pavilion doorgerekend en komen op een heel hoge restwaarde uit. Dat heeft voor een groot deel te maken met de hoge Losmaakbaarheidsindex van 83%.”

Lees nu het complete artikel over The Natural Pavilion in het digitale magazine Circulariteit.

De Floriade Expo 2022 is nog tot en met aanstaande zondag 9 oktober te bezoeken.

Tekst: Ysbrand Visser
Beeld The Natural Pavilion: ScagliolaBrakkee

Zoek verder binnen deze onderwerpen

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c225 c260 c265 c277
Bouw voortaan ook met een positieve footprint

Bouw voortaan ook met een positieve footprint

15 nov om 10:01 uur
timer 2 min

“Bepaal wat er een gebouw ingaat en zorg dat het er schoner uitkomt.” Dat is de definitie van een ...

Lees verder »

c11 c21 c225 c277 c295
Nieuwe aanpak om fysieke klimaatrisico’s gebouwen te bepalen

Nieuwe aanpak om fysieke klimaatrisico’s ...

15 nov om 08:01 uur
timer 2 min

De effecten van de klimaatverandering voor gebouweigenaren worden tot nu toe vaak uitgedrukt in transitierisico’s. ...

Lees verder »

c223 c244 c266 c277
Whitepaper: Futurebuild Holland | MKI-Onderhoud maakt circulair onderhoud en CO2 -impact meetbaar

Whitepaper: Futurebuild Holland | MKI-Onderhoud ...

OnderhoudNL Totaal heeft samen met W/E-adviseurs een indicator ontwikkeld waarmee de markt de onderhoudsaanpak ...
c21 c225 c259 c277
Register Duurzame Leefomgeving maakt goede, groene ideeën aantoonbaar en tastbaar

Register Duurzame Leefomgeving maakt goede, ...

3 nov om 11:45 uur
timer 2 min

In een online talkshow met belangrijke gasten uit de bouw-, vastgoed- en groensector is het platform Register ...

Lees verder »

c21 c225 c277 c278
Gezocht: klimaatadaptieve en natuurinclusieve bedrijventerreinen

Gezocht: klimaatadaptieve en natuurinclusieve ...

6 okt om 17:01 uur
timer 2 min

Is jouw bedrijventerrein al toekomstbestendig? En heb je dus al volop klimaatadaptieve en natuurinclusieve maatregelen ...

Lees verder »

c21 c225 c237 c277 c295
Klimaatadaptatie biedt kansen aan gebiedsontwikkeling

Klimaatadaptatie biedt kansen aan gebiedsontwikkeling

4 aug om 13:01 uur
timer 1 min

De klimaatverandering vereist snelle acties én flexibel acteren. Dat is klimaatadaptief zijn, volgens Mattijs ...

Lees verder »

c21 c225 c277 c294 c295
Na Transitievisie Warmte tijd voor Koelte?

Na Transitievisie Warmte tijd voor Koelte?

18 jul om 15:30 uur
timer 6 min

De klimaatverandering laat met uiterst hoge temperaturen deze week opnieuw haar tanden zien. In Transitievisies ...

Lees verder »

c21 c225 c277
Eerste sessies bekend: seminar Klimaatverandering

Eerste sessies bekend: seminar Klimaatverandering

15 jul om 08:00 uur

Na een succesvol seminar Biobased Bouwen blikken we alvast vooruit naar het seminar Klimaatverandering, waar we ...

Lees verder »

c223 c266 c277 c295
Whitepaper: Futurebuild Holland | Leefbare en gezonde wijken

Whitepaper: Futurebuild Holland | Leefbare en ...

Leefbare en gezonde wijken: de nieuwe standaard bij het omgaan met klimaatverandering De urgentie om in het ontwerp ...
c21 c225 c243 c277 c294
De toekomst van de RES vraagt om nieuw leiderschap

De toekomst van de RES vraagt om nieuw leiderschap

25 apr om 10:01 uur
timer 3 min

Op uitnodiging van het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie schreef professor Jan Rotmans een sterkte-zwakte ...

Lees verder »

c21 c225 c238 c243 c263 c277
Opmerkelijke ‘klimaatmachine’ zorgt voor natuurlijke ventilatie

Opmerkelijke ‘klimaatmachine’ zorgt ...

8 apr om 13:01 uur
timer 3 min

De Erasmus Universiteit Rotterdam vult met een opmerkelijk, nieuw onderwijsgebouw een hele reeks van duurzame ...

Lees verder »

c21 c225 c277 c295
Netwerk van veertien slimme blauwgroene daken

Netwerk van veertien slimme blauwgroene daken

22 mrt om 10:01 uur
timer 2 min

Op slimme blauwgroene daken wordt water onder het groen opgeslagen en op basis van de weersvoorspelling vastgehouden ...

Lees verder »

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up